II SA/Wa 45/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lipca 2021 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Instytutu [...] im. [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia do szkoły doktorskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2020 r.; 2. zasądza od Dyrektora Instytutu [...] im. [...] z siedzibą w [...] na rzecz skarżącego P. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] października 2020 r., znak: [...], Kierowniczka Szkoły Doktorskiej [...] Instytutów Polskiej Akademii Nauk odmówiła przyjęcia P. S. do Szkoły Doktorskiej [...] Instytutów Polskiej Akademii Nauk. W dniu 14 października 2020 r. wpłynęło odwołanie od ww. decyzji. W odwołaniu P. S. zarzucił w szczególności, że 1 etap rekrutacji nie ma charakteru konkursu, tylko trzeba spełnić na tym etapie określone kryteria, że na protokole Komisji jest tylko podpis Kierowniczki Szkoły, bez podpisów członków Komisji, a także że uzasadnienie decyzji nie zawiera prawidłowego ustalenia faktycznego, gdzie zostałby przedstawiony tok rozumowania, wnioski i twierdzenia Komisji Rekrutacyjnej, które uprawniały ją do oceny przedstawionego dorobku naukowego na 4 punkty, a projektu badawczego na 17 punktów. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Dyrektor Instytutu [...] Polskiej Akademii Nauk z siedzibą w [...] decyzją z dnia[...] listopada 2020r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, ze stosownie do treści art. 200 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, odmowa przyjęcia do szkoły doktorskiej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zastosowanie mają więc przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z administracyjnym charakterem wydanej decyzji, w szczególności przepis art. 127 § 3 in fine Kodeksu postępowania administracyjnego (do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji). Uruchomienie postępowania odwoławczego zobowiązuje organ odwoławczy do rozpatrzenia całej sprawy po raz drugi oraz do ponownego zastosowania normy prawa materialnego, a nie jedynie do dokonania kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu w stosunku do decyzji organu. W niniejszej sprawie, w ocenie Dyrektora Podmiotu Odpowiedzialnego - Dyrektora Instytutu [...] Polskiej Akademii Nauk z siedzibą w [...], zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Zgodnie z treścią art. 200 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, rekrutacja do szkoły doktorskiej odbywa się w drodze konkursu na zasadach określonych przez senat albo radę naukową. Uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r. Rada Naukowa Instytutu [...] Polskiej Akademii Nauk z siedzibą w [...] przyjęła Zasady Rekrutacji do Szkoły Doktorskiej [...] Instytutów Polskiej Akademii Nauk na rok akademicki 2020/2021 (Zasady). Stosownie do treści pkt. 5.1. Zasad, postępowanie kwalifikacyjne odbywa się w trybie otwartego konkursu w dwóch etapach. Pierwszy etap polega na weryfikacji i ocenie dokumentów kandydatów do Szkoły. Ocenie będzie podlegać jedynie dokumentacja kompletna. W drugim etapie przeprowadzana jest rozmowa kwalifikacyjna. Przepis pkt. 5.2. Zasad stanowi, że maksymalna liczba punktów do uzyskania w całym postępowaniu kwalifikacyjnym to 90. Zgodnie z przepisem pkt. 5.2. Zasad, w pierwszym etapie konkursu oceniane są: - projekt pracy doktorskiej (maksymalna liczba punktów możliwa do uzyskania za projekt pracy doktorskiej to 40 pkt), dotychczasowe osiągnięcia naukowe na podstawie życiorysu naukowego wraz ze spisem publikacji oraz pracy magisterskiej (maksymalna liczba punktów możliwa do uzyskania za dotychczasowe osiągnięcia naukowe to 10 pkt). Natomiast jak stanowi pkt. 5.4. Zasad, kandydaci, którzy w pierwszym etapie rekrutacji uzyskają nie mniej niż 50% maksymalnej liczby punktów możliwej do uzyskania w I etapie rekrutacji, zostaną dopuszczeni do drugiego etapu rekrutacji. Dalej organ wskazał, że P. S. złożył do Szkoły w terminie dokumenty wymagane pkt. 4. Zasad, w konsekwencji czego został dopuszczony do pierwszego etapu konkursu. Na tym etapie konkursu został oceniony po pierwsze projekt pracy doktorskiej Pana P. S. pt. "[...]". Projekt ten został oceniony na 17 pkt na 40 pkt możliwych do uzyskania. W ocenie Komisji Rekrutacyjnej Pan P. S. przedstawił zwięzły i przejrzysty opis formalny projektowanych działań poznawczych i pytań badawczych. Zdaniem Komisji projekt pozbawiony jest natomiast istotnych cech rozprawy naukowej i jest wadliwy na poziomie hipotez badawczych. Komisja wskazała, że przedstawiony projekt jest jedynie zarysem poszukiwań warsztatowych w celu realizacji praktycznych działań artystycznych. W drugiej kolejności ocenione zostały dotychczasowe osiągnięcia naukowe Pana P. S. . Osiągnięcia te zostały ocenione na 4 pkt na 10 pkt możliwych. Pan P. S. na pierwszym etapie konkursu otrzymał łącznie 21 punktów, wobec czego, w związku z treścią pkt. 5.4. Zasad, nie został dopuszczony do drugiego etapu rekrutacji, Komisja Rekrutacyjna nie zakwalifikowała więc Pana P. S. do przyjęcia do Szkoły. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Pana P. S. stwierdzono, że całość postępowania rekrutacyjnego do Szkoły odbywa się w drodze konkursu, co wynika wprost z przytoczonego powyżej przepisu art. 200 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz przepisu pkt. 5.1. Zasad, a nie tylko etap 2, Jak twierdzi Pan P. S. . Po drugie, ponownie wskazano, że postępowanie rekrutacyjne do Szkoły odbywa się w drodze konkursu. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stanowi, że w przypadku odmowy przyjęcia do Szkoły postępowanie to ma zakończyć się w drodze decyzji administracyjnej, natomiast ustawa ta nie przewiduje, że do postępowania rekrutacyjnego w zakresie nieuregulowanym mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Dyrektora Podmiotu Odpowiedzialnego Dyrektora Instytutu [...] Polskiej Akademii Nauk z siedzibą w [...] przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają więc zastosowanie jedynie w takim zakresie, w jakim odnoszą się do treści decyzji kończącej postępowanie rekrutacyjne, natomiast samo postępowanie zakończone decyzją administracyjną nie ma charakteru administracyjnego, lecz właśnie konkursowy, co samo przez się wyklucza również możliwość zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec powyższego niezasadne są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności, iż pod protokołem Komisji Rekrutacyjnej dotyczącej 1 etapu postępowania powinni się podpisać wszyscy członkowie Komisji. Po trzecie, jak stanowi przepis art. 200 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, wyniki konkursu są jawne. Jawności wyników konkursu nie należy utożsamiać z jawnością postępowania konkursowego. Wyniki cząstkowe nie podlegają zasadzie jawności. Zgodnie z pkt. 5.14. Zasad, na wniosek kandydata Komisja Rekrutacyjna może poinformować kandydata o jego wynikach cząstkowych w postępowaniu kwalifikacyjnym. O takich wynikach Pan P. S. został poinformowany. Od powyższej decyzji P. S. wywiódł skargę do tut. Sądu wnosząc o uchylenie decyzji Dyrektora Podmiotu Odpowiedzialnego z dnia [...] listopada 2020 r. i stwierdzenie nieważności protokołu Komisji Rekrutacyjnej Szkoły Doktorskiej [...] IPAN w całości. Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 107 KPA "Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, no których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne- wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa". Uzasadnienie decyzji jest jej integralną częścią i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, a także spowodowanie przekonania strony o jego prawidłowości. Uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji powinno zawierać ocenę materiału dowodowego, a w tym przypadku ocenę przedstawionego dorobku naukowego, i projektu badawczego: "[...]", dokonaną przez Kierowniczkę Szkoły Doktorskiej [...] wykładnię przepisów zastosowanych w tej sprawie, oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Kierowniczka miała obowiązek dokładnego uzasadnienia przyjęcia konkretnego przepisu jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nie mogła ograniczyć się do powołania paragrafu z zasad rekrutacji do Szkoły Doktorskiej. Powinna jasno wskazać związek zachodzący pomiędzy oceną a treścią przyjętego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie Komisji Rekrutacyjnej powinno być sformułowane w sposób jasny, precyzyjny, zrozumiały dla Skarżącego, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji, powinno realizować obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadę ogólnego przekonywania (art. 11 KPA). Niestety zawarte w decyzji uzasadnienie ogranicza się jedynie do przedstawienia podstawy prawnej, która jest przesłanką do podjęcia decyzji na podstawie wcześniej podjętych decyzji w sprawie ocen materiału dowodowego. Bez zachowania prawidłowości tego uzasadnienia Skarżący został pozbawiony możliwości skutecznej obrony swoich słusznych interesów, a także prowadzenia polemiki z Kierowniczką Szkoły Doktorskiej [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, stosowanie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), doprowadziła Sąd do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem kwestionowane rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Główne zasady dotyczące kształcenia doktorantów zostały określone w przepisach oddziału 2 (art. 198 – art. 216) ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 200 ust. 2 ustawy, rekrutacja do szkoły doktorskiej odbywa się w drodze konkursu na zasadach określonych przez senat albo radę naukową. Według art. 200 ust. 3 ustawy, zasady, o których mowa w ust. 2 oraz program kształcenia, o którym mowa w art. 201 ust. 3, podmiot prowadzący szkołę doktorską udostępnia nie później niż 5 miesięcy przed rozpoczęciem rekrutacji. W myśl art. 200 ust. 5 ustawy, odmowa przyjęcia do szkoły doktorskiej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce weszły w życie z dniem 1 października 2018 r., z wyjątkiem m.in. przepisów art. 198-216, które weszły w życie z dniem 1 października 2019 r. – zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669). Istotny przepis intertemporalny zawarty został w art. 291 ww. ustawy wprowadzającej, według którego, zasady rekrutacji do szkoły doktorskiej, o których mowa w art. 200 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 1, oraz program kształcenia w szkole doktorskiej, o którym mowa w art. 201 ust. 3 tej ustawy, podaje się po raz pierwszy do wiadomości publicznej do dnia 31 maja 2019 r. W dniu 20 lutego 2020 r. Rada Naukowa Instytutu [...] PAN w [...] przyjęła Zasady Rekrutacji do Szkoły Doktorskiej [...] Instytutów PAN na rok akademicki 2020/2021. Oceniając skarżoną decyzję przez pryzmat przywołanych przepisów prawa, w ocenie tut. Sądu jako zasadne okazały się zarzuty skargi eksponujące naruszenie przez organ wydający zaskarżoną decyzję przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Stopnień i waga naruszenia ww. przepisu w realiach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, miały istotny wpływ na wynik zapadłego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji w istocie ogranicza się do stwierdzenia, iż Komisja Konkursowa dokonała ponownej weryfikacji przyznanych punktów w poszczególnych kategoriach i postanowiła podtrzymać przyznaną punktację na dotychczasowym poziomie. Z uzasadnienia decyzji nie wynika jakie okoliczności zostały uwzględnione na korzyść skarżącego, czy z jakiego powodu skarżącemu nie przyznano punktów w najwyższej wysokości. Próżno szukać w uzasadnieniu decyzji informacji, jakie dokumenty i okoliczności zostały przez Komisję Konkursową w ogóle rozpatrzone, tj. co stanowiło materiał dowodowy przyjęty za podstawę ustaleń faktycznych organu oceniającego. Brak jest również należytej argumentacji merytorycznej. W szczególności, w uzasadnieniu skarżonej decyzji nie odniesiono się ani jednym zdaniem do materii oceny osiągnięć naukowych. Organ w badanym rozstrzygnięciu podjął jedynie próbę uzasadnienia problematyki oceny projektu pracy doktorskiej strony. Próby te, z uwagi na niezwykłą lapidarność uzasadnienia, w ocenie tut. Sądu jawią się jednak jako nieskuteczne. Wyjaśnić przy tym należy, że ewentualna próba konwalidacji powyższych uchybień w odpowiedzi na skargę jest spóźniona, bowiem nie może ona wpływać na ocenę decyzji w kształcie w jakim została ona wydana i zaskarżona do Sądu. Nie jest przy tym rolą Sądu zastępowanie organów do tego powołanych i przekonywanie strony o zasadności rozstrzygnięcia i to o charakterze uznaniowym, jeżeli organ sam tych motywów nie wyartykułuje. Podsumowując, sporządzone uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia swojej zasadniczej roli, jaką jest wyjaśnienie stronie motywów podjęcia przez organ takiego a nie innego rozstrzygnięcia w sprawie i jest dalekie od realizacji zasad otwartości i konkurencyjności przeprowadzonego konkursu oraz zasady transparentności działań organów uczelni, które towarzyszyć winny procedurze wyboru kandydatów do Szkoły Doktorskiej. Rekrutacja do szkoły doktorskiej ma postać sformalizowanego postępowania konkursowego. Pomimo, iż nie zostało to wprost określone przez ustawodawcę, oczywistym jest, że postępowaniu temu powinny towarzyszyć obiektywizm, jawność i przejrzystość. Realizacja tych zasad służyć ma nie tylko osobom aplikującym do szkoły doktorskiej, czy dokonującemu kontroli Sądowi. Służyć ma także organom uczelni, by w procesie kontroli podjętych rozstrzygnięć, mogły obronić słuszność dokonanego wyboru. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania obejmujących uiszczony wpis od skargi Sąd orzekł stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni uwagi odnoszące się do należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia, wynikające wprost z uzasadnienia niniejszego wyroku.