II SA/Łd 202/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M.Ł. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy A 33 kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. dc Zaskarżona decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", oraz art. 3 pkt 2, pkt 2a, art. 5, art. 6, art. 8, ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111), powoływanej dalej jako: "u.ś.r.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. nr [...], o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Jak wynika z akt sprawy, ww. decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. orzekł o odmowie przyznania A.K. prawa do: 1. zasiłku rodzinnego na dziecko M.K.; 2. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko M.K.; 3. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia na dziecko M.K.; 4.dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2021/2022 na dziecko M.K. - w okresie od 1 listopada 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że dochód wnioskodawczyni przekracza kryterium ustawowe uprawniające do przyznania wnioskowanych świadczeń. Nie zgadzając się z tą decyzją A.K. złożyła odwołanie. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r., wydaną po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że stosownie do treści art. 5 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł. W myśl art. 5 ust. 2 tej ustawy, w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764.00 zł. Zgodnie zaś z art. 3 pkt. 2 i 2a u.ś.r. dochód rodziny - oznacza sumę dochodów członków rodziny; a dochód członka rodziny - oznacza - przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c u.ś.r., zatem w niniejszej sprawie dochód osiągnięty w 2019 r. W przypadku utraty lub uzyskania dochodu w okresach następujących po roku 2019, dochód każdorazowo podlega stosownej korekcie. Po przeliczeniu dochodu rodziny strony na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów, a mianowicie weryfikacji danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów oraz z informacji ZUS o składkach zdrowotnych, Kolegium stwierdziło, że dochód na osobę w rodzinie A.K. wynosi: dochód osiągnięty przez rodzinę strony w 2019 r. - 32404,76 zł. (w tym dochód z tytułu zatrudnienia J.K.); miesięczny dochód rodziny wynosi: 2700,40 zł, ilość osób w rodzinie 3, miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 900,13 zł. i przekracza próg dochodowy 764,00 zł. Odwołując się następnie do treści art. 5 ust. 3, art. 5 ust. 3a, art. 5 ust. 3b u.ś.r. Kolegium wskazało, że kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń rodzinnych wynosi 764,00 zł na osobę w rodzinę, czyli 2292,00 zł dla 3 osobowej rodziny. Miesięczny dochód na osobę w rodzinie A.K. wynosi 900,13 zł, a łączny miesięczny dochód całej rodziny wynosi 2700,40 zł (900,13 zł x 3 osoby). Kryterium dochodowe rodziny zostało zatem przekroczone o 408,40 zł. (2700,40 zł - 2292,00 zł). Kwota świadczeń rodzinnych, o które wnioskuje A.K., jest niższa od kwoty, o którą został przekroczony dochód, zatem nie została spełniona przesłanka art. 5 ust 3a powołanej ustawy. Wychodząc z tych ustaleń Kolegium stwierdziło, że zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na dziecko M.K. nie przysługują A.K. w okresie od 1 listopada 2020 r. Kolegium wskazało przy tym, że zgodnie z art. 12a u.ś.r. dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka - na trzecie i na następne dzieci uprawnione do zasiłku rodzinnego. W związku z tym, że w rodzinie A.K. prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje na jedno dziecko, to dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko M.K. stronie nie przysługuje. Końcowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, że rozumie trudną sytuacje strony, jednakże przyznanie świadczeń w oparciu o normy zawarte w powołanej ustawie nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tej ustawie. Ustawodawca wyraźnie określił warunki przyznania świadczeń rodzinnych oraz zasady ich wypłaty. Normy prawne zawarte w powołanej powyżej ustawie są normami bezwzględnie obowiązującymi i organ administracji nie może stosować ich inaczej, niż to wynika wprost z ich literalnego brzmienia. Wydana w sprawie decyzja organu I instancji jest zatem, zdaniem Kolegium, zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. wniosła A.K.. Skarżąca wskazała, że od kilku lat nie otrzymuje decyzji z Centrum Świadczeń Socjalnych, od których mogłaby się odwołać się, dlatego też teraz odwołuje się od tych wszystkich kilkuletnich decyzji. Stwierdziła przy tym, że absurdem jest to, iż kwota 136,13 zł pozbawia jej rodzinę świadczeń na kilkaset złotych miesięcznie i to już od kilku lat. Dodała, że urodziła troje dzieci i syn M. jest trzecim dzieckiem. Mimo, że starsze dzieci są pełnoletnie, to i tak według niej stanowią rodzinę wielodzietną. Z tego względu powinna ona otrzymać na trzecie dziecko dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie. Skarżąca wniosła o "zmianę decyzji i przyznanie dziecku M. K. wszystkich należnych świadczeń rodzinnych, dodatków do zasiłków rodzinnych z wyrównaniem od kilku lat, których został niesłusznie pozbawiony". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 28 lipca 2021 r. pełnomocnik skarżącej, ustanowiona z urzędu, poparła skargę i złożyła wniosek dowodowy w postaci kopii dowodów faktycznie otrzymywanych zarobków przez J. K. - męża skarżącej. Ponadto wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one pokryte w całości ani w części. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2021 r. Sąd dopuścił wnioskowany przez pełnomocnika skarżącej dowód. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Biorąc pod uwagę przedstawioną powyżej kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia aktów organów administracji publicznej Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób określony w powołanych wyżej przepisach. Materialnoprawną podstawę wydania kwestionowanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111), powoływanej w niniejszym uzasadnieniu także jako: "u.ś.r.". Warunkiem przyznania prawa do zasiłku rodzinnego jest spełnienie kryterium dochodowego rodziny w przeliczeniu na osobę, bowiem zgodnie z art. 5 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł. W przypadku zaś, jak ma to miejsce w sprawie, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764.00 zł. W kontrolowanej sprawie dochodem miarodajnym do ustalenia prawa skarżącej do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2020/2021, jak prawidłowo przyjęły organy, jest dochód uzyskany w roku kalendarzowym 2019 przy uwzględnieniu instytucji utraty i uzyskaniu dochodów, o których mowa w u.ś.r. Organy orzekające w sprawie ustaliły, że w rodzinie skarżącej nie wystąpiła instytucja uzyskania i utraty dochodu. Na średni miesięczny dochód rodziny składał się dochód strony (0,00 zł), dochód męża strony (32404,76 zł), podzielony na 12 miesięcy, co dało kwotę 2.700,40 zł miesięcznie na trzy osoby. Miesięczny dochód na jednego członka rodziny według organów wyniósł 900,13 zł. W tej sytuacji należało uznać, że organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, że przekroczony został określony w przepisach próg dochodowy wynoszący 764,00 zł. Jednocześnie, w ocenie Sądu, prawidłowo organy wywiodły, że kwota wnioskowanych przez stronę świadczeń rodzinnych jest niższa od kwoty, o którą został przekroczony dochód, a tym samym nie została spełniona przesłanka z art. 5 ust. 3a u.ś.r. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 3 u.ś.r. w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. W kontrolowanej sprawie kwota, o której mowa w ust. 1 i 2 powołanego artykulu, pomnożona przez liczbę członków rodziny wynosi 2292 zł, zatem dochód rodziny (2700,40 zł) przekracza tę kwotę o kwotę 408 zł. Z kolei łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń wynosi 324 zł (124 zł – zasiłek rodzinny zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 u.ś.r; 110 zł – dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 2 u.ś.r.; 100 zł – dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego zgodnie z art. 14 ust. 2). Sąd nie dopatrzył nie uchybień organów w powyższym zakresie. Sąd nie znalazł przy tym podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń organów w zakresie przyjętego w decyzji stanowiska, że stronie nie przysługuje dodatek z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej. W tym względzie należy wyjaśnić, że zgodnie art. 12a u.ś.r. dodatek z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej przysługuje matce lub ojcu (...) na trzecie i następne dzieci uprawnione do zasiłku rodzinnego. Tymczasem jak wynika przede wszystkim ze złożonego wniosku skarżącej z dnia 10 listopada 2020 r. w skład rodziny skarżącej wchodzi: skarżąca – A.K., jej mąż – J.K. oraz syn – M.K.. Syn strony M.K. (ur. w 2003 r.) spełnia kryterium wieku do otrzymania świadczeń rodzinnych i legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Z urzędu Sądowi wiadome jest także (z wyroku wydanego w sprawie sygn. akt II SA/Łd 297/18), że drugi starszy syn skarżącej M.K. (ur. w 1993 r.) 25 lat skończył w 2018 r., a tym samym w świetle art. 3 pkt. 16 u.ś.r. dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego nie może on być zaliczany (w sensie prawnym) do członków rodziny strony. W związku zatem z faktem, iż w rodzinie strony do zasiłku rodzinnego uprawnione jest jedno dziecko, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko M.K., jak prawidłowo ustaliły organy - stronie nie przysługuje. Ponadto Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że pozostałe wnioskowane dodatki do zasiłku stronie również nie przysługują, bowiem zgodnie z art. 8 u.ś.r. określone w ustawie dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w przypadku ustalenia uprawnienia do zasiłku rodzinnego. Skoro zatem z uwagi na przekroczenie progu dochodowego zasiłek rodzinny stronie nie przysługuje, strona nie ma także uprawnień do wnioskowanych dodatków do tego zasiłku. Sąd nie dopatrzył się wadliwości ustaleń organów w powyższym względzie. Reasumując, zdaniem Sądu, organy orzekajace w sprawie zasadnie uznały, że kwota świadczeń rodzinnych, o które ubiega się strona jest niższa niż kwota, o którą został przekroczony dochód rodziny. Wobec tego nie została spełniona przesłanka art.5 ust. 3a u.ś.r., a w konsekwencji stronie nie przysługują wnioskowane świadczenia rodzinne. Końcowo odnosząc się do dopuszczonego dowodu przedstawionego na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej należy wyjaśnić, że stosownie do art. 133 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a postępowanie dowodowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma jedynie uzupełniający, wyjątkowy, charakter, podyktowany łącznym spełnieniem przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a., czyli: 1) jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Kierując się tymi przesłankami Sąd dopuścił wnioskowany dowód w postaci kopii dowodów faktycznie otrzymywanych zarobków przez J. K. - męża skarżącej, aczkolwiek w ocenie Sądu, dowód ten nie potwierdzał okoliczności mających wpływ na wynik kontrolowanej sprawy, gdyż nie przesądzał jednoznacznie kwestii dochodu męża skarżącej jako opiewającego na kwotę niższą niż wskazana w zaskarżonej decyzji, mającą znaczenie dla oceny zachowania ustawowego kryterium dochodowego przez skarżącą. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał działanie organów administracji w kontrolowanej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 2 w związku z § 21 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714) – pkt 2 sentencji wyroku. dc