I SA/Op 248/21
WyrokWSA w Opolu2021-07-28
Skład orzekający: Grzegorz Gocki, Gerard Czech, Anna Komorowska-Kaczkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym, pomimo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej zobowiązanego?Ratio decidendi
Organ administracyjny, rozpatrując wniosek o umorzenie należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym, korzysta z uznania administracyjnego. Nawet jeśli występuje ważny interes zobowiązanego, organ nie jest zobowiązany do umorzenia należności, lecz ma prawo odmówić, jeśli uzna, że interes publiczny (w tym funkcja karna kary) ma pierwszeństwo. W ocenie sądu, odmowa umorzenia grzywny w sytuacji, gdy jej nałożenie było konsekwencją wykroczenia, a sytuacja finansowa i zdrowotna zobowiązanego istniała już w momencie przyjęcia mandatu i nie stanowi nadzwyczajnego zdarzenia, jest zgodna z prawem, zwłaszcza gdy egzekucja jest wstrzymana z uwagi na ochronę minimum socjalnego.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się o umorzenie grzywny w wysokości 200 zł nałożonej mandatem karnym, uzasadniając to niepełnosprawnością, całkowitą niezdolnością do pracy i trudną sytuacją materialną (dochód z zasiłku MOPS w kwocie 400 zł). Organy obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że choć istnieje ważny interes zobowiązanego, to interes publiczny związany z funkcją karną kary ma pierwszeństwo. Skarżący zaskarżył decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o finansach publicznych.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska (spr.) Protokolant Referent stażysta Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2021 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 8 marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego oddala skargę.
Przedmiotem skargi P. O. (dalej: Strona, Skarżący, Zobowiązany) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 8 marca 2021 r., nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej zwana: "k.p.a.") utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 27 listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w całości należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego seria [...] z dnia 30 października 2019 r. w wysokości 200 zł.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
Wnioskiem z dnia 1 listopada 2019 r., uzupełnionym pismami z dnia 16 grudnia 2019 r., 8 kwietnia 2020 r., 22 września 2020 r., 24 września 2020 r., 14 października 2020 r., 5 listopada 2020 r., P. O. zwrócił się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia w całości należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego seria [...] z dnia 30 października 2019 r. w wysokości 200 zł. Prośbę uzasadnił tym, że jest osobą niepełnosprawną, całkowicie niezdolną do pracy. Podał, że od czerwca 2016 r. był zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, jednak ze względu na stan zdrowia i brak możliwości podjęcia zatrudnienia utracił status osoby bezrobotnej. Wskazał, że otrzymuje pomoc z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w postaci zasiłku okresowego w kwocie 400 zł. Posiada poważne dysfunkcje zdrowotne, powodujące ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu i niezdolność do wykonywania pracy. Nadto wymaga specjalistycznej, ciągłej i często odpłatnej opieki lekarskiej. Ze względu na bardzo trudną sytuację materialną, nie jest w stanie ponieść kary grzywny bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny, w tym małoletniej córki. Pokreślił, że nie pracuje zawodowo, nie osiąga dochodów, nie posiada oszczędności i zajmuje mieszkanie komunalne, zaś pomoc otrzymywana z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wystarcza tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb, tj. czynsz, prąd i opał.
W toku postępowania przed organem I instancji Zobowiązany przedłożył:
1) kserokopię decyzji prezydenta [...] nr [...] z dnia 28 czerwca 2019 r.,
2) kserokopię decyzji prezydenta [...] [...] nr [...] z dnia 13 czerwca 2016 r.,
3) oświadczenie o stanie majątkowym z dnia 2 listopada 2019 r.,
4) skan pisma A z Dzielnicy [...] [...] nr [...] z dnia 15 stycznia 2019 r.,
5) skan zawiadomienia nr ewidencyjny [...] z dnia 28 czerwca 2019 r. wystawionego przez Miasto [...] A w Dzielnicy [...],
6) skan mandatu karnego seria [...] z dnia 30 października 2019 r. w wysokości 200 zł,
7) skan oświadczenia Strony o przeznaczeniu środków uzyskanych w ramach wnioskowanej ulgi na cele własne z dnia 15 grudnia 2019 r.,
8) skan zawiadomienia wystawionego przez A w [...] z dnia 18 lutego 2020 r.,
9) zawiadomienie nr [...] z dnia 8 września 2020 r.,
10) kserokopię decyzji prezydenta [...] nr [...] z dnia 12 sierpnia 2020 r.,
11) decyzję nr [...] i nr [...] z dnia 22 września 2020 r.,
12) skany faktur i paragonów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków.
W oświadczeniu o stanie majątkowym Zobowiązany jako źródło dochodu wskazał zasiłek z opieki społecznej w kwocie 400 zł. Podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe ponosząc następujące koszty: czynsz - 140 zł, energia elektryczna - 50 zł, gaz - 50 zł, ogrzewanie - 80 zł, woda i kanalizacja - 10 zł, leki i leczenie - 80 zł, alimenty - 200 zł, wyżywienie - 200 zł.
Decyzją nr [...] z dnia 27 listopada 2020 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu odmówił umorzenia w całości należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego [...] z dnia 30 października 2019 r. w wysokości 200 zł.
W odwołaniu A z dnia 25 grudnia 2020 r., uzupełnionym pismem z dnia 26 lutego 2021 r., zaskarżając w całości powyższą decyzję, Zobowiązany zarzucił przedmiotowej decyzji obrazę art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wnikliwego rozpatrzenia jego sytuacji życiowej i finansowej oraz art. 8 w związku z art. 11. k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez dokładnego i szczegółowego uzasadnienia przesłanek, którymi kierował się organ odmawiając zastosowania umorzenia należności. Wobec powyższego zawnioskował o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z powodu wskazanych naruszeń prawa, mających istotny wpływ na wynik postępowania oraz przeprowadzenie dowodów z decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej, w których wskazano, że Strona nie posiada środków finansowych na zakup żywności i wymaga pomocy państwa w zakresie dożywiania w celu zabezpieczenia przeżycia oraz zabezpieczenia niezbędnego minimum życiowego. W uzasadnieniu odwołania Zobowiązany podniósł, że jego sytuacja życiowo-finansowa jest bardzo trudna, gdyż nie posiada wystarczających środków na zakup żywności. Podkreślił, że Sąd Pracy uznał go za osobę niezdolną do pracy na stałe, zaś pomoc otrzymywana od rodziny jest sporadyczna, uznaniowa oraz dobrowolna i nie można uznać jej jako źródła stałego dochodu. Ponadto wskazał, że nie posiada podstaw lub tytułu, aby wyegzekwować pomoc finansową od bliskich. W związku z powyższym jedynym pewnym źródłem pozyskania środków finansowych jest pomoc otrzymywana od państwa. Poinformował, że jego sytuacja bytowa jest niestabilna, ponieważ opłaty za najem mieszkania ulegają ciągłym zmianom – tylko w trakcie rocznego postępowania dotyczącego umorzenia należności, kilkakrotnie zmieniła się opłata za czynsz. Ponadto w [...] opłata za wywóz odpadów komunalnych wzrosła o 650 procent, a pozostałe koszty, tj. energia, żywność, leczenie, woda także ulegają podwyższeniu. Ze względu na wzrost opłat i brak stabilizacji finansowej, comiesięczne wydatki są zmienne, co powoduje rozbieżności w składanych przez niego oświadczeniach majątkowych i materiale dowodowym przedkładanym organowi. Nadto wskazując na ogłoszony stan epidemii z powodu COVID-19, zwrócił uwagę na działania państwowej służby zdrowia w formie telemedycyny i zawieszenia lub ograniczenia działalności instytucji charytatywnych i pomocowych, co skutkowało koniecznością korzystania z odpłatnych usług medycznych bądź zaprzestaniem leczenia. W dalszej części uzasadnienia odniósł się także do ustaleń organu I instancji w kwestii posiadanych przez niego nieruchomości, wyjaśniając, że posiada jedynie 20% udziału w gruncie i nie posiada zgody większości współwłaścicieli na prowadzenie samodzielnej działalności na działkach. Podał, że takim działaniem naraziłby się na interwencję Policji oraz zarzut rozporządzania cudzym mieniem bez upoważnienia. Podkreślił też, że nie ma osób chętnych wydzierżawić nieokreślony granicami geodezyjnymi udział w 1/5 części gruntów. Ponadto, ze względu na brak przygotowania do rozpoczęcia działalności rolno-gospodarczej, przekazał rodzinie w całości do bezpłatnego użytkowania część swojego udziału w nieruchomości oddalonej około 300 km od jego miejsca zamieszkania. Poinformował także, że małoletnia córka otrzymuje od rodziny stałą kwotę na utrzymanie i naukę oraz że nie posiada lasu, a nieruchomość oznaczona w ewidencji jako grunt leśny w rzeczywistości jest ziemią o bardzo niskiej klasie, która samoistnie zarasta krzewami.
Nie zgadzając się z uzasadnieniem organu I instancji Zobowiązany wskazał, że reguła nieuchronności kary jest niejednoznaczna, gdyż pewne osoby są bezwzględnie karane, zaś inne za podobne lub poważniejsze czyny unikają kary. Wskazując na bardzo ważny interes strony dodał, że znajduje się w bardzo ciężkim położeniu, nie jest w stanie uregulować kary grzywny bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Ponadto korzysta z pomocy lokalnego Ośrodka Pomocy Społecznej w zakresie dożywiania.
W toku postępowania odwoławczego Zobowiązany przedłożył skany:
1) decyzji nr [...] z dnia 21 września 2020 r. o przyznaniu zasiłku celowego w miesiącu wrześniu 2020 r. z przeznaczeniem na zakup żywności w kwocie 200 zł,
2) decyzji nr [...] z dnia 2 listopada 2020 r. o przyznaniu zasiłku celowego w miesiącu wrześniu 2020 r. z przeznaczeniem na zakup żywności w kwocie 400 zł,
3) odpisu wyroku Sądu Rejonowego dla [...] [...] Wydział pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...] z dnia 6 lipca 2018 r. zmieniającego orzeczenie poprzez zaliczenie Zobowiązanego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe oraz uznanie go za całkowicie niezdolnego do wykonywania pracy,
4) decyzji nr [...] z dnia 1 lutego 2021 r. o przyznaniu zasiłku celowego w miesiącu styczniu 2021 r. z przeznaczeniem na zakup żywności w kwocie 200 zł.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wskazał, że stosownie do uregulowań przepisu art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869 z późn.zm. - zwanej dalej ustawą o finansach publicznych) stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia w całości należności o charakterze publicznoprawnym, organ administracyjny, na wniosek zobowiązanego może umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe.
Odnosząc się do przesłanek określonych w przepisie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o finansach publicznych organ wskazał, że ustawodawca stanowiąc materialno - prawną podstawę umorzenia ww. niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, upoważnił organy administracji publicznej orzekające w ramach tzw. uznania administracyjnego do dokonania oceny, czy w konkretnej sprawie - ze względu na ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny - występują szczególne, wyjątkowe okoliczności uzasadniające udzielenie ulgi. Oznacza to, że do organu administracji publicznej rozpatrującego wniosek należy ocena argumentów i okoliczności powołanych przez zobowiązanego, mogących stanowić ewentualną podstawę do przyznania ulgi we wnioskowanym zakresie. Podkreślił, że zasadą jest rozliczanie się obywateli z zobowiązań wobec Państwa poprzez ich zapłatę w nałożonej wysokości i w wyznaczonym terminie, a sama ulga, jako odstępstwo od tych zasad, stanowi rozwiązanie nadzwyczajne, dlatego może mieć zastosowanie incydentalnie. Ponadto sformułowanie powołanego przepisu jednoznacznie wskazuje, że nawet wystąpienie okoliczności wskazanych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o finansach publicznych, czyli nawet wystąpienie po stronie zobowiązanego jego ważnego interesu, nie nakłada na organ obowiązku zastosowania ulgi. Pomimo bowiem istnienia ważnego interesu zobowiązanego, organ administracyjny jest uprawniony do odmowy udzielenia ulgi, w tym także w zakresie umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego, jeżeli ocena sytuacji zobowiązanego i okoliczności powołanych w sprawie nie uzasadnia, w ocenie organu, zastosowania ulgi. Z ww. przepisu wynika bowiem, że decyzje wydane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Organ administracyjny może, lecz nie musi wydać decyzji pozytywnej, nawet jeśli zaistnieje ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny, zatem zastosowanie ustanowionej w powołanym wyżej przepisie ulgi jest prawem, a nie obowiązkiem organów administracyjnych
Następnie organ wskazał, że dokonując analizy, czy zachodzą w sprawie przesłanki udzielenia wnioskowanej ulgi, zwrócił uwagę na szczególny charakter należności z tytułu, której Strona została zobowiązana do zapłaty na rzecz budżetu państwa kwoty w wysokości 200 zł. Podkreślając, że sama zasadność ukarania Zobowiązanego w taki właśnie sposób nie jest kwestią podlegającą ocenie organów rozstrzygających w przedmiocie wniosku o ulgę, organ odwoławczy zaakcentował, że nałożenie na Zobowiązanego grzywny było konsekwencją jego określonego zachowania - traktowanego, w myśl przepisów karnych, jako podlegające karze wykroczenia, zaś celem wystawienia mandatu karnego było ukaranie poprzez obciążenie Zobowiązanego obowiązkiem poniesienia konkretnego wydatku, tak by nastąpiło po jego stronie odczucie straty materialnej. Z uwagi natomiast na wynikającą z art. 42 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483 z późn. zm.) zasadę nieuchronności odpowiedzialności karnej, w przypadku nałożenia na konkretną osobę grzywny, powinno dojść do rzeczywistego poniesienia przez nią wydatku. Zastosowanie instytucji umorzenia należności z tytułu mandatu prowadzi natomiast do sytuacji przeczącej założeniom i istocie kary grzywny. Umorzenie grzywny byłoby w pewien sposób poparciem dla dążenia przez Zobowiązanego do uniknięcia kary. Następnie organ wyjaśnił, że oceniając ważność interesu Zobowiązanego, organy obu instancji wzięły pod uwagę aktualną sytuację finansową, materialną, bytową i życiową Zobowiązanego. Dokonana na podstawie posiadanych dowodów ocena aktualnej sytuacji Zobowiązanego wykazała, że z uwagi na brak stałych dochodów, utrzymywanie się z zasiłków i pomocy rodziny oraz problemy zdrowotne uniemożliwiające podjęcie pracy, znajduje się on w trudnym położeniu. W związku z powyższym organ stwierdził, że w przedmiotowym przypadku zaistniał ważny interes zobowiązanego, co jednak nie jest jednoznaczne z koniecznością przyznania ulgi. Organ odwoławczy wskazał, że niepełnosprawność, problemy zdrowotne oraz utrzymywanie się wyłącznie ze świadczeń nie mogą stanowić automatycznie przesłanki do zastosowania ulgi w tak ostatecznej formie, jaką stanowi umorzenie, zwłaszcza, że wszystkie te okoliczności istniały już w dacie nałożenia mandatu. W przeciwnym przypadku każdy zobowiązany z tytułu mandatu karnego, powołujący się na niepełnosprawność i trudną sytuację finansową i zdrowotną spełniałby warunki do udzielenia ulgi.
Ponadto organ podkreślił, że w przypadku, gdyby wystarczającą podstawą do udzielenia ulgi była trudna sytuacja finansowa oraz problemy zdrowotne, osoby ukarane znajdujące się w takim samym położeniu czułyby się bezkarne. Umorzenie stanowiłoby bowiem przyzwolenie na wykraczające poza normy prawne zachowanie i z pewnością nie wpływałoby na właściwą postawę sprawcy wykroczenia. W powszechnym odczuciu powodowałoby to przekonanie o możliwości lekceważenia nakazów i zakazów prawnych, skoro wskazując na niepełnosprawność, problemy zdrowotne i konieczność utrzymywania się ze środków publicznych, można byłoby się od konsekwencji ich naruszenia uwolnić. Nadto organ odwoławczy przychylił się do stanowiska organu I instancji, że Skarżący w momencie przyjęcia mandatu zobowiązał się do zapłaty należności, nie stwierdzając przy tym, że nie stać go na zapłatę takiej należności. Podkreślił, że zastosowanie instytucji umorzenia należności z tytułu mandatu karnego prowadziłoby do sytuacji przeczącej założeniom i istocie kary grzywny, a umorzenie grzywny byłoby w pewien sposób poparciem dla dążenia ukaranego do uniknięcia kary. Jednocześnie organ zaakcentował, że uprawniony jest do podjęcia rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, a następnie stwierdził, że całokształt okoliczności sprawy nie przemawia za pozytywnym dla Zobowiązanego rozstrzygnięciem. Jednocześnie organ ponownie podkreślił, że poprzez podjęte rozstrzygnięcie nie został zagrożony byt materialny Zobowiązanego. W ocenie organu, odmowa udzielenia ulgi nie pozbawi Zobowiązanego środków do życia, nie spowoduje również zagrożenia egzystencji ani konieczności sięgnięcia z tego powodu do pomocy ze środków budżetu państwa, gdyż z takiej pomocy już korzysta, nie wpłynie także na zwiększenie stopnia korzystania z tej pomocy, bowiem osiągane przez Skarżącego dochody są chronione przed egzekucją. Organ wskazał, że Strona otrzymuje zasiłek okresowy w kwocie 400 zł do czasu przyznania zasiłku stałego, a więc w sytuacji, gdy zostanie wydana pozytywna decyzja w zakresie przyznania tego świadczenia, do dyspozycji pozostawać będą dodatkowe środki finansowe w kwocie 245 zł. Zobowiązany może także liczyć na pomoc rodziny i taką pomoc - jak sam wskazuje - otrzymuje. Ponadto znalezienie się Strony w trudnej sytuacji finansowej nie było spowodowane powstaniem przedmiotowej należności, miało bowiem miejsce przed nałożeniem mandatu karnego. Jednocześnie organ podkreślił, że dochody pochodzące z pomocy społecznej są chronione przed egzekucją. Dług istnieje, ale jego przymusowa spłata w obecnych warunkach jest wstrzymana. Zapłata możliwa jest jedynie w drodze dobrowolnych wpłat, gdyż rodzaj dochodów uniemożliwia egzekucję, a zatem nie istnieje ryzyko przymusowego wykonania zobowiązania. Egzekucja możliwa będzie dopiero w przypadku uzyskania innych dochodów w odpowiedniej wysokości. W przypadku zaistnienia podstaw do prowadzenia egzekucji, organ egzekucyjny musi jednak każdorazowo uwzględniać, że Zobowiązanemu muszą pozostać środki do życia. Z tego też powodu egzekucja podlega ograniczeniom. Mając powyższe na uwadze, organ wskazał, że szczególny charakter i rola należności, jaką jest grzywna nałożona w drodze mandatu karnego, a nadto brak możliwości egzekucji z ww. dochodów pochodzących z pomocy społecznej oraz zasady postępowania w sprawach wykroczeń powodują, że w ocenie organu, ważniejsze - z punktu widzenia interesu publicznego - jest utrzymanie obowiązku zapłaty, jako kary, niż umorzenie w celu ochrony interesu Zobowiązanego, skoro to on sam, składając podpis na blankiecie mandatu wybrał rodzaj kary powodujący obowiązek poniesienia wydatku (wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 978/16).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Skarżący wskazał, że nie zgadza się w całości z przedstawionymi w decyzji z dnia 8 marca 2021r. twierdzeniami, zarzutami oraz dowodami. Nadto podał, że złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w celu sporządzenia skargi i reprezentowania go w postępowaniu sądowym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2021 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu przyznał Skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego.
W piśmie procesowym z dnia 19 lipca 2021 r., ustanowiony w sprawie pełnomocnik zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) naruszenie przepisu prawa materialnego, to jest art. 64 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy o finansach publicznych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do umorzenia należności budżetowy o charakterze publicznoprawnym wymagane jest współistnienie interesu zobowiązanego oraz interesu publicznego, podczas gdy do umorzenia należności wystarczy stwierdzenie istnienia interesu zobowiązanego, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu;
2) naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7 w zw. z art. 77 ust. 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego zebranego w sprawie, co skutkowało stwierdzeniem, że w prowadzonym postępowaniu nie ma żadnych podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku Skarżącego w zakresie umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego w wysokości 200zł;
3) naruszenie postępowania, to jest art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania do obywateli do organów administracji publicznej poprzez ustalenie, że Skarżący znajduje się w tragicznej sytuacji finansowej oraz zdrowotnej, przy jednoczesnym przyjęciu, że wydanie decyzji odmawiającej umorzenia należności nie narusza ważnego interesu Skarżącego i nie wpływa na jego sytuację materialną.
W dalszej części pisma procesowego pełnomocnik Skarżącego uzasadnił podniesione zarzuty. Nadto pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na podstawie norm przepisanych.
Na rozprawie w dniu 28 lipca 2021 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał w całości skargę, a także jej uzupełnienie zawarte w piśmie z dnia 19 lipca 2021 r. Nadto zwrócił uwagę na istotne w sprawie okoliczności dotyczące sytuacji zdrowotnej i finansowej Skarżącego oraz na niewspółmierność samej zaległości do kosztów postępowania sądowego i wysokości pomocy udzielonej Skarżącemu z urzędu.
Z kolei pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skargę należało uznać za niezasadną.
W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a") zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania).
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia oceny legalności odmowy umorzenia Skarżącemu należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego seria [...] z 31 października 2019 r. w wysokości 200 zł. W kontrolowanej sprawie podstawę do analizy zasadności żądania strony o umorzenie przedmiotowej należności stanowił prawidłowo powołany przez organ przepis art. 64 ust. 1 pkt 2a ustawy o finansach publicznych, którego treść stanowi, że w przypadku zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 (wśród, których ustawodawca wymienił m.in. należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe - pkt 6a art. 60), właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może je umarzać w całości, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Użyte w omawianym przepisie sformułowanie "może" wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie umorzenia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, iż organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanek umorzenia uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Oznacza to, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści artykułów 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Uzasadnienie powinno zaś odpowiadać warunkom określonym w art. 107 k.p.a, tak, aby strona mogła mieć pewność, a sąd mógł ocenić, że wszystkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów. W szczególności w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla wnioskującego powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia lub nieistnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek, tj. np. w sytuacji ustalenia przez organ, że w sprawie występuje ważny interes zobowiązanego. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi.
Kontrola sądowa tego rodzaju rozstrzygnięć sprowadza się natomiast do zbadania, czy decyzja uznaniowa poprzedzona została prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego i prawnego sprawy. Sąd bada więc, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w myśl, której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i 77 k.p.a). Nadto, czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a) i czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 k.p.a) oraz czy wydane decyzje odpowiadają wymogom określonym w art.107 § 3 k.p.a, w szczególności, czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia należności. Natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonany na podstawie kryteriów celowości i słuszności pozostaje poza kontrolą sądu. Ponadto wskazać należy, że Sąd dokonuje kontroli decyzji na dzień jej podjęcia i co szczególnie ważne Sąd nie zastępuje organu w rozpoznaniu wniosku o umorzenie i ma obowiązek przyjąć stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie jej wydania przez organ. Biorąc pod uwagę treść art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o finansach publicznych, wskazać trzeba, że rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności nakłada na organ obowiązek ustalenia w pierwszym rzędzie tego, czy w okolicznościach faktycznych danej sprawy występuje "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny", jako dwie równorzędne przesłanki w tym przepisie wymienione. Jak bowiem trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 335/13, "działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyważenia interesu publicznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego". Decyzja o charakterze uznaniowym musi więc odpowiednio wyważać interesy przeciwstawnych stron - interes obywatela z interesem publicznym, kierując się przy tym proporcjonalnością uwzględnienia obu rodzajów interesów (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 182/12). Ustawodawca nie zdefiniował w ustawie pojęć "ważnego interesu zobowiązanego" i "interesu publicznego". Z tego względu konkretną treść tych pojęć ustalać należy z uwzględnieniem okoliczności rozpoznawanej sprawy. Niemniej jednak o istnieniu ważnego interesu zobowiązanego oraz interesu publicznego decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości. W orzecznictwie (wypracowanym na tle tożsamego przepisu art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej) przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne czy też ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Przy czym pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonych należności, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków. Z kolei przesłankę "interesu publicznego" interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego.
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, że organ prawidłowo przeanalizował sytuację Skarżącego w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2a ustawy o finansach publicznych i przekonująco uzasadnił powody, jakie legły u podstaw odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego. Zaznaczyć należy przy tym, że nie są sporne między stronami ustalenia faktyczne dotyczące sytuacji finansowej, bytowej i zdrowotnej Skarżącego, które wynikają z przedłożonych przez stronę dowodów i składanych oświadczeń, a jedynie ich ocena.
Jak wynika z akt sprawy Skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym przyznanym na stałe ze względu na choroby narządu wzroku. Wyrokiem Sądu Pracy orzeczono jego całkowitą niezdolność do pracy. Mieszka samotnie w mieszkaniu komunalnym. Jako źródło dochodu wykazuje zasiłek okresowy w kwocie 400 zł otrzymywany do czasu zakończenia postępowania w sprawie przyznania zasiłku stałego oraz zasiłki celowe: w miesiącu lipcu 2020 r. w kwocie 200 zł, w tym z przeznaczeniem na zakup leków w kwocie 100 zł oraz zakup obuwia w kwocie 100 zł; w miesiącu wrześniu 2020 r. w kwocie 200 zł z przeznaczeniem na zakup żywności; w miesiącu październiku 2020 r. w kwocie 400 zł z przeznaczeniem na zakup żywności, w miesiącu styczniu 2021 r. w kwocie 200 zł z przeznaczeniem na zakup żywności. Posiada 2/10 części udziału w nieruchomości zabudowanej o powierzchni 2,9116 ha, 2/10 części udziału w nieruchomości rolnej bez zabudowań o powierzchni 0,8670 ha oraz 2/10 części udziału w nieruchomości rolnej niezabudowanej o powierzchni 0,8791 ha. W oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia 2 listopada 2019 r., podał, że uzyskując dochód w wysokości 400 zł, ponosi wydatki w łącznej wysokości 810 zł. Ponadto, zgodnie z informacjami zawartymi w piśmie z dnia 8 kwietnia 2020 r. Zobowiązany pozostaje na utrzymaniu rodziny i obecnie nie płaci alimentów.
Uwzględniając powyższe, dokonana, na podstawie posiadanych dowodów ocena aktualnej sytuacji Zobowiązanego, zdaniem organu, wykazała, że z uwagi na brak stałych dochodów, utrzymywanie się z zasiłków i pomocy rodziny oraz problemy zdrowotne uniemożliwiające podjęcie pracy, Skarżący znajduje się w trudnym położeniu. W związku z powyższym organ stwierdził, że w przedmiotowym przypadku zaistniał ważny interes zobowiązanego, co nie jest jednak jednoznaczne z obowiązkiem przyznania wnioskowanej ulgi. W tym miejscu, w ocenie Sądu, należy szczególnie podkreślić, że wbrew zarzutom skargi, organ dostrzegł trudną sytuację zdrowotną i finansową Skarżącego. Co więcej z lektury uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ przyjął, że w rozpatrywanej sprawie występuje ważny interes Zobowiązanego, a następnie organ dokonał wyważenia ważnego interesu Zobowiązanego z interesem publicznym uwzględniając przy tym całokształt okoliczności sprawy. Dokonując ważenia tych interesów, organ podkreślił, że udzielenie ulgi jest wyjątkiem od zasady płacenia należności publicznoprawnych, a kara pieniężna ma na celu wymuszenie na ukaranym przestrzegania przepisów prawa oraz ma być dolegliwością dla ukaranego, zaś uzasadniony interes Skarbu Państwa w takich przypadkach wymaga, ażeby kara stanowiąca jego dochód była przez zobowiązanego poniesiona w całości.
Również w ocenie Sądu, przy ocenie ważenia ważnego interesu zobowiązanego i interesu publicznego nie można całkowicie abstrahować od szczególnego charakteru należności nałożonych w drodze mandatów karnych, jak i faktu, że nałożenie na Skarżącego grzywny było konsekwencją określonego jego zachowania, traktowanego, w myśl przepisów karnych, jako podlegające karze wykroczenia, zaś celem wystawienia mandatu karnego było obciążenie Skarżącego obowiązkiem poniesienia konkretnego wydatku, który jest karą za to wykroczenie. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, nie narusza zasad uznania administracyjnego przyjęcie przez organ, że rezygnacja z nałożonego obowiązku uiszczenia kary grzywny byłaby zbytnim uprzywilejowaniem strony w stosunku do innych obywateli, gdyż wywołać by to mogło poczucie swoistej bezkarności w sprawach o wykroczenia, także w stosunku do zachowań i czynów przyszłych. Organ podkreślał przy tym, że umorzenie należności nie może doprowadzić do powstania błędnego przekonania, że niskie dochody oraz problemy zdrowotne każdorazowo mogą usprawiedliwiając samym zwolnienie z konieczności poniesienia konsekwencji finansowych związanych z popełnieniem wykroczenia przez sprawcę. Tym samym, w ocenie Sądu, organ w zaskarżonej decyzji trafnie wywiódł, że umorzenie w niniejszej sprawie byłoby w rzeczywistości usankcjonowaniem niezgodnych z prawem działań strony kosztem interesu publicznego. Słusznie również zauważył, że powstanie przedmiotowej należności nie było skutkiem nieoczekiwanego, losowego zdarzenia o nadzwyczajnym charakterze, co nie jest bez znaczenia przy rozstrzyganiu spraw w przedmiocie udzielenia ulgi. Należy mieć na uwadze również to, że wniosek o umorzenie grzywny nałożonej w drodze mandatu został złożony następnego dnia po nałożeniu mandatu karnego. Skarżący nie skorzystał z prawa odmowy przyjęcia mandatu i ustalenia ewentualnej wysokości grzywny w drodze postępowania sądowego, a niejako automatycznie wystąpił o jej umorzenie. Tym samym Skarżący nie wykorzystał swoich argumentów dotyczących trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej w celu odmowy przyjęcia mandatu i dania możliwości rozpoznania sprawy przez sąd karny, który oprócz okoliczności popełnienia zarzucanego czynu wziąłby pod uwagę także jego sytuację indywidualną i na podstawie tak zgromadzonego materiału miałby możliwość wyrokowania najpierw co do winy lub niewinności i następnie np. nałożenia kary innego rodzaju niż grzywna. Trzeba też wskazać, że sytuacja materialna i zdrowotna strony w chwili popełnienia czynu była podobna do sytuacji w dacie złożenia wniosku o umorzenie należności. W ocenie Sądu, organ nie naruszył przepisów prawa przyjmując, że w takiej sytuacji premiowanie wyżej opisanego zachowania poprzez udzielenie ulgi w postaci całkowitego umorzenia należności wynikającej z mandatu karnego, prowadziłoby w istocie do wyrażenia zgody na swoistego rodzaju unikanie odpowiedzialności za wykroczenia i godziłoby w poczucie sprawiedliwości, a umorzenie stanowiłoby przyzwolenie na naganne, wykraczające poza normy prawne, zachowanie i z pewnością nie wpływałoby na właściwą postawę sprawcy wykroczenia. Konsekwencją powyższego byłby stan, w którym osoby ukarane znajdujące się w takim położeniu czułyby się bezkarne, tym bardziej, że sytuacja Skarżącego nie uległa zasadniczym zmianom od dnia nałożenia grzywny w drodze mandatu, zaś wniosek o jej umorzenie nie wynika z jakiś nadzwyczajnych okoliczności, które wystąpiły już po nałożeniu grzywny. W tej sytuacji, w ocenie Sądu organ był uprawniony do przyjęcia, że trudne położenie Skarżącego związane przede wszystkim ze złym stanem zdrowia, jak również brakiem środków finansowych, nie może być argumentem do tego, aby automatycznie przerzucać ciężar uiszczenia należności wynikającej z nałożonej kary grzywny za popełnione wykroczenie na inne osoby, czy Skarb Państwa. Również w ocenie Sądu, otrzymywanie finansowej pomocy społecznej przez osobę ukaraną grzywną nie oznacza, co do zasady, że interes publiczny uzasadnia umorzenie należności wynikającej z grzywny. Szczególny charakter i rola należności wynikającej z grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego, niemożliwość egzekucji ze świadczeń pomocy społecznej oraz zasady postępowania w sprawach wykroczeń, uprawniały zatem organ do oceny, że ważniejsze - z punktu widzenia interesu publicznego - jest utrzymanie obowiązku zapłaty, jako kary, niż umorzenie w celu ochrony interesu dłużnika, skoro to dłużnik wybrał rodzaj kary powodujący obowiązek poniesienia wydatków i żadne szczególne okoliczności nie zmieniły jego zdolności do zapłaty od chwili przyjęcia tego zobowiązania.
Odnosząc się do kwestii zagrożenia bytu materialnego Skarżącego, wskazać przyjdzie, że zgromadzony materiał dowodowy potwierdza bezsprzecznie, że sytuacja, w jakiej się znajduje obecnie Skarżący, jest trudna i nie pozwala na jednorazową spłatę grzywny, co zgodnie przyznały organy obu instancji. Niemniej jednak, nie nosi cech dowolności stanowisko organu, że okoliczność niskich dochodów (a nawet ich braku) nie jest samoistna przesyłką zastosowania ulgi w ostatecznej formie, jaką jest umorzenie, a w realiach rozpatrywanej sprawy istnienie zobowiązania mandatowego po stronie Skarżącego nie zagraża pogorszeniu jego sytuacji bytowej. Jak bowiem wynika z ustalonego przez organ stanu faktycznego, w obecnej sytuacji Skarżącego nie istnieje ryzyko przymusowego wykonania zobowiązania, a uregulowanie mandatu możliwe jest jedynie w drodze ewentualnych dobrowolnych wpłat. Egzekucja grzywny możliwa będzie dopiero w przypadku uzyskania innych dochodów w odpowiedniej wysokości, co zarazem oznaczałoby wzrost dochodów gospodarstwa domowego prowadzonego przez Zobowiązanego. W przypadku, gdy dochody osiągane przez Skarżącego nie przekroczą progu zapewniającego mu minimum socjalne, nałożona grzywna nie może być egzekwowana w sposób przymusowy, zatem brak jej umorzenia nie wpływa, w obecnej sytuacji, w sposób bezpośredni na sytuację majątkową Skarżącego. Istotne znaczenie w sprawie ma również to, że w sytuacji zaistnienia podstaw do prowadzenia egzekucji, organ egzekucyjny będzie miał obowiązek uwzględnić, że Skarżącemu muszą pozostać środki na pokrycie podstawowych wydatków związanych z codzienną egzystencją. W związku z okolicznością, że egzekucja podlega ograniczeniom byt materialny Zobowiązanego nie będzie zatem zagrożony nawet w przypadku wszczęcia wobec niego postępowania mającego na celu przymusowe wyegzekwowanie przedmiotowych należności. Tym samym odmowa udzielenia ulgi w żaden sposób nie wpłynie na obecną sytuację finansową Skarżącego i nie pozbawi go środków, którymi obecnie dysponuje. Skoro dochody Skarżącego pochodzące z pomocy społecznej są chronione przed egzekucją, to nie jest uzasadnione, aby stwierdzić ważny interes dłużnika w umorzeniu należności, gdyż istnienie zobowiązań nie zagraża pogorszeniu sytuacji bytowej wnioskodawcy. Dług istnieje, ale jego przymusowa spłata w obecnych warunkach jest wstrzymana. Jednocześnie należy zwróci uwagę, że Skarżący posiada majątek w postaci udziału w nieruchomościach, co nie wyklucza, że w przyszłości osiągnie on dochód umożliwiający spłatę nałożonej grzywny. Jednocześnie Sąd nie jest uprawniony do oceny zaskarżonej decyzji w kontekście dokonanego przez organ wyboru sposoby rozstrzygnięcia na podstawie kryteriów słuszności lub celowości.
Reasumując w ocenie Sądu, organ dokonał zatem wyważenia ważnego interesu zobowiązanego z interesem publicznym i zdecydował, mając na względzie całokształt okoliczności sprawy, który z nich zasługuje na ochronę. Stanowisko to zostało jasno uzasadnione, zarówno, co do faktów i co do prawa, ale także, co do wyjaśniania motywów podjętej decyzji. Tym samym nie można przyjąć, że zaskarżona decyzja narusza zasady uznania administracyjnego. Wbrew zarzutom skargi, organ nie dokonał przy tym błędnej wykładni art. 64 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy o finansach publicznych, bowiem lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie pozwala na stwierdzenie, iż organ przyjął, że dla umorzenia należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym wymagane jest współistnienie interesu publicznego i interesu publicznego. Organ uznając, że w rozpatrywanej sprawie istnieje przesłanka ważnego interesu Zobowiązanego, a nie istnieje przesłanka interesu publicznego, dokonał wyważenia obu tych interesów i w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego, w oparciu o całokształt okoliczności sprawy, w szczególności uwzględniając charakter należności o umorzenie, której wystąpił Skarżący, podjął decyzję o odmowie umorzenia, podkreślając przy tym funkcję karną nałożonej grzywny oraz brak istotnej zmiany okoliczności faktycznych pomiędzy przyjęciem mandatu a złożeniem wniosku o umorzenie należności wynikającej z tego mandatu. Organ także, wbrew twierdzeniom pełnomocnika Skarżącego, nie wskazywał wyłącznie na funkcję fiskalną grzywny. Przeciwnie, tę funkcję potraktował marginalnie, a jako pierwszorzędną potraktował funkcję karną. Nadto organ, wbrew twierdzeniom pełnomocnika Skarżącego, nie przyjął, że w prowadzonym postępowaniu nie ma żadnych podstaw do umorzenia należności. Wręcz przeciwnie, organ uznał w sprawie występuje ważny interes Zobowiązanego wynikający z jego trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej. Następnie jednak, w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego, dokonał ważenia interesu zobowiązanego z interesem publicznym, uznając, iż w tym konkretnym przypadku z uwagi na całokształt okoliczności sprawy, pierwszeństwo winien mieć interes publiczny związany z funkcją karną i związaną z nią potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa publicznego.
Podsumowując Sąd stwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo, tj. w sposób logiczny, spójny, w nawiązaniu do ustalonych prawidłowo (w dacie podejmowania rozstrzygnięcia) okoliczności sprawy, uzasadnił odmowę zastosowania wnioskowanej przez Skarżącego ulgi. W ocenie Sądu organ prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 k.p.a. Organ przy rozpatrywaniu sprawy będącej przedmiotem skargi nie naruszył również przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 ust. 1 pkt 2a ustawy o finansach publicznych. Nie zachodzą zatem podstawy do tego, aby uchylić zaskarżoną decyzję, jak o to wnioskuje Skarżący. Wbrew zarzutom skargi organ uwzględnił stan zdrowotny i sytuację ekonomiczną Skarżącego, wskazując, z jakich powodów wydał zaskarżoną decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym. Natomiast podnoszone przez pełnomocnika kwestie związane z niewspółmiernością kosztów postępowania sądowego pozostają bez wpływu na ocenę prawidłowości wydania zaskarżonej decyzji
Z tych przyczyn faktycznych i prawnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Końcowo Sąd wskazuje, że orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w treści niniejszego uzasadnienia, dostępne są w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło