III OZ 32/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Po 397/21 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz o odrzuceniu skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 17 listopada 2021 r., III SA/Po 397/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w P. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (pkt 1), odrzucił skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. (pkt 2) oraz zwrócił skarżącemu kasacyjnie kwotę 100 złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej, w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z 3 sierpnia 2021 r., III SA/Po 397/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w K. z [...] grudnia 2020 r., nr [...]. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w P. [...]sierpnia 2021 r. Komendant Wojewódzki Policji w P. [...] października 2021 r. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu organ podniósł, że odpis wyroku doręczony został organowi [...] sierpnia 2021 r. na elektroniczną skrzynkę podawczą (ePUAP) Komendy Wojewódzkiej Policji w P. (dalej: "KWP w P.") obsługiwaną przez pracowników wydziału, którzy zajmują się przekierowaniem poczty przychodzącej – za pośrednictwem tego systemu – do właściwych adresatów, to jest innych wydziałów KWP w P. Pracownicy tych wydziałów po otrzymaniu korespondencji na tzw. podskrzynkę systemu ePUAP, przejmują przesyłkę i przekazują sprawę do realizacji. System takiej podskrzynki, przeznaczonej dla Wydziału Prawnego KWP w P., w którym pełnomocnicy Komendanta prowadzą korespondencję z właściwymi sądami, przejmuje zatem korespondencję od skrzynki głównej ePUAP organu, ale wiadomości te odznaczone są już jako "odczytane". Sytuacja taka zaistniała w przedmiotowej sprawie. Korespondencja przekazana przez Sąd – powyższy wyrok – została przez pracownika Wydziału Prawnego ePUAP, obsługującego podskrzynkę organu, potraktowana jako już odczytana, to jest przekazana do dalszej realizacji właściwemu pełnomocnikowi, co w rzeczywistości, przez brak międzywydziałowego porozumienia pomiędzy pracownikami obsługującymi skrzynkę, nie nastąpiło. Niewątpliwy wpływ na powyższą sytuację miała także znaczna liczba korespondencji wpływającej do organu na skrzynkę główną, jak również podskrzynkę Wydziału Prawnego KWP w P., przy braku możliwości filtrowania przychodzących wiadomości. Na obecną chwilę nie ma możliwości technicznych przeciwdziałania takim sytuacjom, niemniej zostaną przedsięwzięte środki, które będą w jak największym stopniu minimalizować ryzyko powstania podobnych sytuacji w przyszłości. Pełnomocnik organu nie miał żadnej wiedzy o powyższym wyroku, wskutek czego w sposób niezawiniony nie wniósł od niego w terminie skargi kasacyjnej. Wiedzę taką powziął dopiero [...] października 2021 r. na skutek weryfikacji kontrolnej odebranej korespondencji z WSA w P. Sąd pierwszej instancji wskazał, że Komendant – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – nie wniósł w terminie skargi kasacyjnej od wyroku z 3 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Po 397/21. Wyrok ten doręczony został organowi [...] sierpnia 2021 r., zatem termin do jego zaskarżenia upływał [...] września 2021 r. (z uwzględnieniem treści art. 83 § 2 p.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie tego terminu – wraz ze skargą kasacyjną – złożono [...]października 2021 r. Jednakże w ocenie Sądu pierwszej instancji pełnomocnik organu nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu rzeczonego terminu. W konsekwencji, Sąd w punkcie 2 sentencji postanowienia, na podstawie art. 178 p.p.s.a., orzekł o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Organ w zażaleniu na postanowienie Sądu z 17 listopada 2021 r. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 87 § 2 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu uzasadniającego przywrócenie terminu; 2. art. 74a § 10 p.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w przepisie art. 74a § 1 p.p.s.a., a zatem brak było podstaw do doręczenia tak odpisu wyroku w sprawie, jak zaskarżanego niniejszym zażaleniem postanowienia pełnomocnikowi organu za pośrednictwem portalu ePUAP; 3. art. 65 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 74a § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji, gdy przepis art. 65 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 2188 oraz z 2019 r. poz. 1051, 1495 i 2005), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a. Dlatego Sąd powinien doręczyć tak odpis wyroku w sprawie, jak i zaskarżane niniejszym zażaleniem postanowienie przez operatora pocztowego na adres podany przez pełnomocnika, czyli Komendy Wojewódzkiej Policji w P.u, [...] P., ul. K. [...], ponieważ zgodnie z art. 74a § 1 pkt 3 p.p.s.a. doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełniła między innymi jeden z warunków, czyli wyraziła zgodę na doręczanie pism za pomocą tych środków i wskazała sądowi adres elektroniczny. W tej sprawie pełnomocnik organu nie wyraził takiej zgody na doręczanie pism za pomocą tych środków. Jednocześnie organ wniósł o 1. zmianę punktu 1 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 17 listopada 2021 r. (III SA/Po 397/21) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 3 sierpnia 2021 r. ze skargi M. T. (III SA/Po 397/21) bądź ewentualnie uchylenie postanowienia w tej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu, 2) uchylenie punktu 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 17 listopada 2021 r. (III SA/Po 397/21) o odrzuceniu skargi kasacyjnej, od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 3 sierpnia 2021 r. ze skargi M. T. (III SA/Po 397/21) bądź ewentualnie uchylenie postanowienia w tej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm, dalej: "p.p.s.a."), skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Stosownie do art. 74a § 10 p.p.s.a. w przypadku pism doręczanych uczestniczącym w postępowaniu przed sądem prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Rzecznikowi Praw Dziecka oraz organowi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, sąd przesyła pismo bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, za urzędowym poświadczeniem odbioru. Sąd pierwszej instancji zatem zobowiązany był przepisami prawa dokonywać doręczenia pism organowi administracji za pośrednictwem Platformy ePUAP. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie organ nie dochował trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Doręczenie zaskarżonego wyroku organowi, stosownie do art. 74a § 10 p.p.s.a., nastąpiło 9 sierpnia 2021 r., natomiast skarga kasacyjna od tego wyroku została wniesiona 8 października 2021 r., a więc z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Wraz ze skargą kasacyjną organ złożył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Mając na uwadze okoliczności sprawy przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie można bowiem przyjąć, że organ wykazał brak winy w uchybieniu terminu do jej wniesienia. Zasadność złożonego wniosku o przywrócenie terminu wywodzona jest bowiem z faktu złej organizacji systemu doręczeń za pośrednictwem Platformy ePUAP Komendy Wojewódzkiej Policji w P. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego taka argumentacja nie jest wystarczająca do przyjęcia braku winy w niedopełnieniu czynności. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy strony lub jej braku w niedochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Z powyższych względów należało uznać, iż przesłanka wykazania braku winy w uchybieniu terminu nie została spełniona, co skutkowało odmową przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Wobec wniesienia skargi kasacyjnej z uchybieniem terminu do jej wniesienia oraz braku podstaw do przywrócenia terminu do jej wniesienia, zaszła podstawa do odrzucenia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.