III OZ 104/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Po 473/21 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz o odrzuceniu skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 sierpnia 2021 r. sygn. akt III SA/Po 473/21 w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 17 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (pkt 1) i odrzucił skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. (pkt 2) od wyroku tego Sądu z 3 sierpnia 2021 r. oraz zwrócił organowi uiszczony od skargi kasacyjnej wpis (pkt 3). W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z 3 sierpnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony organowi 19 sierpnia 2021 r. Żadna ze stron nie wniosła skargi kasacyjnej od tego orzeczenia. Akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku zostały zwrócone do organu 7 października 2021 r. Komendant Wojewódzki Policji w P. złożył 8 października 2021 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku, która została opłacona. Jak wyjaśnił organ, odpis ww. wyroku został doręczony organowi 19 sierpnia 2021 r. na elektroniczną skrzynkę podawczą (ePUAP) Komendy Wojewódzkiej Policji w P. obsługiwaną przez pracowników wydziału, którzy zajmują się przekierowaniem poczty przychodzącej – za pośrednictwem tego systemu – do właściwych adresatów, to jest innych wydziałów Komendy. Z kolei pracownicy tych wydziałów po otrzymaniu korespondencji na tzw. podskrzynkę systemu ePUAP, przejmują przesyłkę i przekazują sprawę do realizacji. System takiej podskrzynki, przeznaczonej dla Wydziału Prawnego Komendy Wojewódzkiej Policji w P., w którym pełnomocnicy Komendanta prowadzą korespondencję z właściwymi sądami, przejmuje zatem korespondencję od skrzynki głównej ePUAP organu, ale wiadomości te odznaczone są już jako "odczytane". Sytuacja ta zaistniała w przedmiotowej sprawie. Korespondencja przekazana przez Sąd została przez pracownika Wydziału Prawnego ePUAP, obsługującego podskrzynkę organu, potraktowana jako już odczytana, to jest przekazana do dalszej realizacji właściwemu pełnomocnikowi, co w rzeczywistości, przez brak międzywydziałowego porozumienia pomiędzy pracownikami obsługującymi skrzynkę, nie nastąpiło. Niewątpliwy wpływ na powyższą sytuację miała także znaczna liczba korespondencji wpływającej do organu na skrzynkę główną, jak również podskrzynkę Wydziału Prawnego Komendy Wojewódzkiej Policji w P., przy braku możliwości filtrowania przychodzących wiadomości. Na obecną chwilę nie ma możliwości technicznych przeciwdziałania takim sytuacjom, niemniej zostaną przedsięwzięte środki, które będą w jak największym stopniu minimalizować ryzyko powstania podobnych sytuacji w przyszłości. Pełnomocnik organu nie mógł mieć żadnej wiedzy o powyższym wyroku, wskutek czego w sposób niezawiniony nie wniósł od niego w terminie skargi kasacyjnej. Wiedzę taką powziął dopiero na skutek weryfikacji kontrolnej korespondencji z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu dotyczącej doręczenia prawomocnego wyroku w sprawie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu ww. terminu. O braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) nie mogą świadczyć nieprawidłowości w obiegu korespondencji i związany z tym brak komunikacji pomiędzy pracownikami, którzy w obiegu tym uczestniczą, czy też inne jeszcze zaniedbania tych pracowników. Okoliczność, że korespondencja dociera do Wydziału Prawnego Komendy Wojewódzkiej Policji w P. w ramach systemu ePUAP organu jako "odczytana", nie uniemożliwia takiej organizacji jej obiegu, aby do opisanych przez profesjonalnego pełnomocnika sytuacji nie dochodziło – a to chociażby poprzez fizyczne odnotowywanie tego rodzaju korespondencji. Jak zauważa zresztą sam pełnomocnik, w Komendzie zostaną powzięte środki, które będą w największym stopniu minimalizować powstanie podobnych sytuacji w przyszłości. Nie sposób wobec tego w przedstawionych we wniosku okolicznościach mówić o zaistnieniu tego rodzaju przeszkody, której nie można było przezwyciężyć, aby termin do wniesienia skargi kasacyjnej został dochowany. Mając powyższe na uwadze, Sąd pierwszej instancji orzekł jak powyżej na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. (pkt 1) oraz art. 178 P.p.s.a. (pkt 2), ponieważ w rozpatrywanej sprawie doszło przy wnoszeniu skargi kasacyjnej do oczywistego uchybienia trzydziestodniowego terminu, o którym mowa w art. 177 § 1 P.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 P.p.s.a. (pkt 3). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Komendant Wojewódzki Policji w P., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu uzasadniającego przywrócenie terminu; 2. art. 74a § 10 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w przepisie art. 74a § 1 P.p.s.a., a zatem brak było podstaw do doręczenia tak odpisu wyroku w sprawie, i wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej oraz zaskarżonego niniejszym zażaleniem postanowienia pełnomocnikowi organu za pośrednictwem portalu ePUAP; 3. art. 65 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 74a § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji, gdy przepis art. 65 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 2188 oraz z 2019 r. poz. 1051, 1495 i 2005), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a. Dlatego Sąd powinien doręczyć tak odpis wyroku w sprawie, jak i wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej i dalej - zaskarżane niniejszym zażaleniem postanowienie poprzez operatora pocztowego na adres podany przez pełnomocnika, czyli Komendy Wojewódzkiej Policji w P., [...], ponieważ zgodnie z art. 74a § 1 pkt 3 P.p.s.a. doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełniła między innymi jeden z warunków, czyli wyraziła zgodę na doręczanie pism za pomocą tych środków i wskazała sądowi adres elektroniczny. W tej sprawie pełnomocnik organu nie wyraził takiej zgody na doręczanie pism za pomocą tych środków. Mając powyższe na uwadze, organ wniósł: 1. o zmianę pkt 1 zaskarżonego postanowienia o odmowie przywróćenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 3 sierpnia 2021 r. bądź ewentualnie uchylenie postanowienia w tej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu, 2. o uchylenie pkt 2 zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej bądź ewentualnie uchylenie postanowienia w tej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek ten powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu, jak i nie podważyła tej oceny w rozpoznawanym zażaleniu. Zauważyć trzeba, że stosownie do art. 74a § 10 P.p.s.a. "[w] przypadku pism doręczanych uczestniczącym w postępowaniu przed sądem prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Rzecznikowi Praw Dziecka oraz organowi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, sąd przesyła pismo bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, za urzędowym poświadczeniem odbioru". Sąd pierwszej instancji zobowiązany był zatem w świetle powyższego przepisu, by dokonywać doręczenia pism organowi administracji za pośrednictwem Platformy ePUAP, w tym wydanego 3 sierpnia 2021 r. wyroku. Skoro zatem w postępowaniu przed sądem administracyjnym organowi nie przysługuje możliwość wyboru sposobu doręczania mu pism, to Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że gdy pełnomocnik jako adres do korespondencji wskazuje adres organu, to doręczanie korespondencji sądowej takiemu pełnomocnikowi podlegać będzie rygorom określonym dla pism doręczanych organowi, w tym obowiązkowi doręczania pism na adres elektronicznej skrzynki podawczej. Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w formie elektronicznej do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego wskazanego przez profesjonalnego pełnomocnika organu, jako adres do korespondencji, uznać należy za odpowiadające wymogom prawa i co za tym idzie skutecznie otwierające bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Również pozostałe okoliczności sprawy zostały prawidłowo ocenione przez Sąd pierwszej instancji, jako nieuprawdopodabniające braku winy w uchybieniu terminu. Odpowiedzialność za prawidłowe zorganizowanie pracy biurowej organu, w tym obsługi korespondencji do niego kierowanej spoczywa na stronie postępowania, zaś organizacja obiegu korespondencji elektronicznej, która nie gwarantuje, że przesyłka dotrze do odpowiedniej osoby świadczy o braku należytej staranności. W tym stanie sprawy, Sąd pierwszej instancji wobec ustalenia, że organ uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej oraz nie przedstawił żadnych takich okoliczności, które uprawdopodobniłyby brak winy w uchybieniu terminu do jej wniesienia odmówił przywrócenia terminu do jej wniesienia jak i odrzucił skargę kasacyjną. Ocena ta nie została podważona w rozpoznawanym zażaleniu, a podniesione w nim zarzuty okazały się być niezasadne. Z tych też przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.