II GZ 20/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. K. i J. K. (prowadzących działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej [...]) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 listopada 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 541/21 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi R. K. (prowadzącej działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej [...]) na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 23 listopada 2021 r. (sygn. akt IV SA/Po 541/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej zwanej "ppsa"), odrzucił zażalenie R. K. (prowadzącej działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej [...]) na postanowienie WSA z 3 sierpnia 2021 r. o odrzuceniu skargi z powodu nieuzupełnienia jej braku formalnego w postaci uiszczenia wpisu sądowego. WSA wskazał, że postanowieniem z 3 sierpnia 2021 r. wydanym na podstawie art. 220 § 3 ppsa odrzucił skargę "[...] s.c. J. K., R. K." na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] kwietnia 2021 r. z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego, pomimo wezwania. Zaznaczył, że postanowienie to zostało przesłane na adres "skarżącego Przedsiębiorstwa" wskazany w skardze i po dwukrotnym awizowaniu przesyłka została zwrócona do WSA wskutek jej nieodebrania w terminie. Przesyłka została uznana za doręczoną w dniu 20 sierpnia 2021 r. w trybie art. 73 § 4 ppsa. WSA stwierdził, że w dniu 21 października R. K. nadała do WSA za pośrednictwem operatora pocztowego pismo, które następnie zostało zakwalifikowane jako zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi. Zdaniem WSA, zażalenie to było spóźnione. Z art. 194 § 2 ppsa wynika bowiem, że zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. Termin ten należało liczyć od 20 sierpnia 2021 r. i upłynął on 27 sierpnia 2021 r. Zażalenie zostało złożone 21 października 2021 r., a zatem po terminie, co skutkowało jego odrzuceniem. R. K. i J. K. (prowadzące działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej [...]) złożyły zażalenie na postanowienie WSA z 23 listopada 2021 r., zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniosły o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, 2) uchylenie postanowienia o odrzuceniu skargi w całości, 3) zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Oświadczyły, że zrzekają się rozpoznania sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciły naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 28 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256; dalej zwanej "kpa") w zw. z art. 29 kpa przez bezzasadne wezwanie do uzupełnienia braku formalnego oraz wydania postanowienia WSA z 3 sierpnia 2021 r. w przedmiocie odrzucenia skargi, a także kwestionowanego postanowienia wobec spółki cywilnej, która nie jest stroną postępowania i brak wezwania i doręczenia postanowień właściwych uprawnionym do tego osobom, tj. wspólnikom spółki cywilnej jako stronie postępowania; 2) art. 40 § 1 kpa w zw. z art. 42 § 1 kpa przez jego niezastosowanie i doręczenie spółce cywilnej, [...] s.c. J. K., R. K.: (i) wezwania do uiszczenia wpisu oraz (ii) postanowienia WSA z 3 sierpnia 2021 r. w przedmiocie odrzucenia skargi, w sytuacji gdy korespondencja winna być kierowana do strony postępowania, a więc wspólników spółki cywilnej; 3) art. 73 § 1 i 4 ppsa przez uznanie za skutecznie doręczone (poprzez podwójną awizację) przez WSA: (i) wezwania do uiszczenia wpisu oraz (ii) postanowienia WSA z 3 sierpnia 2021 r. w przedmiocie odrzucenia skargi, skierowanych do spółki cywilnej (a więc umowy), tj. do: [...] s.c. J. K., R. K., w sytuacji gdy powyższe dokumenty winny zostać zaadresowane i skierowane do wspólników tejże spółki, których dotyczy skarżona decyzja tj. J. K. oraz R. K., prowadzących działalność gospodarczą pod ww. firmą, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że termin na uzupełnienie braków formalnych oraz złożenie zażalenia w ogóle nie zaczął biec i stronie będzie przysługiwało prawo do wniesienia uzupełnionej skargi, po prawidłowym jej wezwaniu do uzupełnienia tegoż braku oraz ewentualnego zażalenia w przypadku nieuzupełnienia ww. braku; 4) art. 178 ppsa w zw. z art. .197 § 2 ppsa przez odrzucenie zażalenia, w sytuacji gdy wobec braku prawidłowego doręczenia przez WSA wezwania do uiszczenia wpisu oraz postanowienia WSA z 3 sierpnia 2021 r. w przedmiocie odrzucenia skargi, skierowanych do spółki cywilnej (a więc umowy), tj. do: [...] s.c. J. K., R. K., a nie do wspólników tejże spółki, których dotyczy skarżona decyzja, tj. J. K. oraz R. K., prowadzących działalność gospodarczą pod ww. firmą, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że termin na uzupełnienie braków formalnych oraz złożenie zażalenia w ogóle nie zaczął biec i stronie będzie przysługiwało prawo do wniesienia uzupełnionej skargi, po prawidłowym jej wezwaniu do uzupełnienia tegoż braku oraz ewentualnego zażalenia w przypadku nieuzupełnienia ww. braku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Z uwagi na sposób sformułowania zarzutów i wniosków zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że przedmiotem kontroli instancyjnej na obecnym etapie postępowania jest wyłącznie postanowienie WSA z 23 listopada 2021 r. o odrzuceniu zażalenia. Poza zakresem tej kontroli pozostaje (obecnie) postanowienie WSA z 3 sierpnia 2021 r. odrzucające skargę. Z uwagi na to zarzuty zażalenia odnoszące się do zgodności z prawem ostatnio powołanego postanowienia WSA (o odrzuceniu skargi) nie mogły zostać rozpoznane. Zgodnie z art. 197 § 2 ppsa do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. Z uwagi na to z art. 184 ppsa w zw. z art. 197 § 2 ppsa wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny oddala zażalenie nie tylko w przypadku, gdy nie ma ono usprawiedliwionych podstaw, ale także w przypadku, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozstrzygnięcie w zaskarżonym postanowieniu WSA z 23 listopada 2021 r. o odrzuceniu zażalenia odpowiada prawu, mimo że przedstawione przez WSA uzasadnienie tego orzeczenia jest całkowicie błędne. Zgodnie z art. 194 § 2 ppsa zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. Z przepisu tego wynika, że termin na wniesienie zażalenia rozpoczyna bieg od dnia doręczenia postanowienia, a zatem przed tym zdarzeniem (doręczeniem odpisu postanowienia) termin ten nie biegnie, a zażalenie nie może zostać skutecznie wniesione. Zauważyć należy, że odpis postanowienia WSA z 3 sierpnia 2021 r. o odrzuceniu skargi został wysłany do "[...] s.c. J. K., R. K.", przy czym przesyłka zawierająca ten odpis nie została podjęta z placówki pocztowej mimo dwukrotnego awizowania, została zwrócona do WSA i uznana przez Sąd za doręczoną w trybie art. 73 § 4 ppsa w dniu 20 sierpnia 2021 r. Od tego dnia WSA liczył też siedmiodniowy termin z art. 194 § 2 ppsa na wniesienie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sposób procedowania WSA przy doręczaniu odpisu postanowienia z 3 sierpnia 2021 r. był nieprawidłowy i dlatego termin na wniesienie zażalenia na to postanowienie nie rozpoczął biegu. W konsekwencji zaś tego, zażalenie R. K. na to postanowienie podlegało odrzuceniu, ale nie jako spóźnione, lecz jako przedwczesne. Zauważyć należy, że poddana kontroli sądowoadministracyjnej decyzja Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego została wydana po rozpoznaniu odwołań dwóch osób fizycznych: R. K. i J. K., prowadzących wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą [...] s.c. J. K., R. K. Z akt sądowych wynika, że skargę na tę decyzję złożyła R. K., wskazując że działa w imieniu [...] s.c. J. K., R. K. Skoro WSA nie zweryfikował, czy R. K. ma pełnomocnictwo do działania również w imieniu J. K., to należało przyjąć, że skarżącym jest wyłącznie R. K. a nie [...] s.c. J. K., R. K, gdyż spółka cywilna nie ma zdolności sądowej w niniejszym postępowaniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym ze skargi R. K. bierze też udział organ administracji oraz uczestnik postępowania - J. K. (jako strona postępowania administracyjnego, która nie wniosła skargi). Z uwagi na to, pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym odpisy wydanych orzeczeń, powinny zostać doręczone trzem podmiotom: skarżącej R. K., organowi oraz uczestnikowi postępowania. Tymczasem, jak wskazano wyżej, odpis postanowienia z 3 sierpnia 2021 r. został wysłany do organu oraz do spółki cywilnej, która nie ma zdolności sądowej, podczas gdy - w to miejsce - odpis orzeczenia należało doręczyć oddzielnie R. K. i J. K. Wadliwe określenie adresata przesyłki sprawia, że adnotacje na kopercie nie dawały podstaw do przyjęcia skutku doręczenia z art. 73 § 4 ppsa. Skoro zaś do doręczenia nie doszło, to dla skarżącej R. K. oraz dla uczestnika postępowania J. K. nie rozpoczął biegu termin na wniesienie zażalenia na postanowienie z 3 sierpnia 2021 r. o odrzuceniu skargi. Zażalenie na to postanowienie złożone przez R. K. podlegało zatem odrzuceniu jako przedwczesne. W zaskarżonym obecnie postanowieniu z 23 listopada 2021 r. WSA orzekł o odrzuceniu zażalenia R. K. To rozstrzygnięcie jest zatem trafne, jednak z zupełnie innych (wskazanych wyżej) przyczyn niż przyjęte przez WSA. W takiej sytuacji zażalenie na postanowienie z 23 listopada 2021 r. nie mogło zostać uwzględnione w tym sensie, że nie mogło doprowadzić do uchylenia tego orzeczenia, gdyż w zakresie rozstrzygnięcia odpowiada ono prawu. Natomiast przyjęta przez Naczelny Sąd Administracyjny odmienna interpretacja przyczyn odrzucenia zażalenia na postanowienie z 3 sierpnia 2021 r. będzie miała ten skutek, że obowiązkiem WSA będzie doręczenie R. K. oraz J. K. odpisu postanowienia z 3 sierpnia 2021 r. Dopiero skuteczne doręczenie tych odpisów skarżącej oraz uczestnikowi postępowania będzie skutkować rozpoczęciem biegu terminu na złożenie ewentualnego zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa. PG