I SA/Łd 610/20

Dnia 4 sierpnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski, Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym z tytułu nieruchomości za 2020 r. oddala skargę. Syn. akt I SA/Łd 610/20 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...]. Wójt Gminy O. ustalił E. K. (dalej: "Podatniczce" albo "Stronie") wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2020 r. w kwocie 782,- zł. Decyzja zawierała pouczenie, w którym poinformowano Podatniczkę, iż odwołanie od wydanego rozstrzygnięcia należy złożyć w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. za pośrednictwem Wójta Gminy O. Decyzja została skutecznie doręczona Podatniczce w dniu 26 marca 2020 r. Od powyższej decyzji Wójta Gminy O. Podatniczka wniosła odwołanie w dniu 13 lipca 2020 r. W uzasadnieniu wskazała, że w związku z wybuchem epidemii miała trudności z jego dostarczeniem do Urzędu Gminy w O. Z tego powodu w dniu 1 kwietnia 2020 r. telefonowała do Urzędu Gminy w O., gdzie otrzymała informacje, iż w związku z epidemią rozpoczęte terminy ulegają zawieszeniu i na pewno w związku z zawieszonymi terminami będą wyznaczone nowe terminy, o czym Urząd będzie informował. Podatniczka oczekiwała zatem na nowe wezwanie z urzędu w tej sprawie. Podniosła, że do 7 lipca 2020 r. nie była informowana o nowych terminach, a faktycznie epidemia w dalszym ciągu trwa. Podkreśliła, że mimo, iż art. 15 zzs ust. 1 pkt. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach zawiązanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVTID-19 został uchylony na mocy art. 46 pkt.20 ustawy z 14 maja 2020 r., to zgodnie informacją jaką otrzymała telefonicznie z Urzędu Gminy 1 kwietnia 2020 r. czekała na stosowne wezwanie w tej sprawie. Takiego wezwania jednak nie otrzymała. W dniu 7 lipca 2020 r. Strona otrzymała natomiast upomnienie nr Up 772/2020 z 29 czerwca 2020 r. Podatniczka uznała zatem datę doręczenia upomnienia za nowy termin, od którego biegnie termin na wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji i w dniu 13 lipca 2020 r. złożyła odwołanie. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z [...] na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w związku z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 z późn. zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy O. z [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że decyzję organu I instancji doręczono Stronie skutecznie 26 marca 2020 r. Biorąc pod uwagę stan zawieszenia terminów sądowych w związku z opisanymi w treści uzasadnienia szczególnymi regulacjami związanymi z wystąpieniem w Polsce stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii organ uznał, że termin do wniesienia odwołania przez Stronę rozpoczął bieg 24 maja 2020 r. i upłynął 8 czerwca 2020 r., natomiast odwołanie wniesiono dopiero 13 lipca 2020 r., czyli po terminie do jego wniesienia. Na powyższe postanowienie E. K. w dniu 24 listopada 2020 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W treści skargi strona powtórzyła argumentację zawartą w dowołaniu. Podkreśliła, że podczas wizyty w Urzędzie Gminy O. w dniu 1 kwietnia 2020 r. otrzymała wyraźną informację, że w związku z epidemią rozpoczęte terminy ulegają zawieszeniu, będą wyznaczane nowe terminy, o czym urząd będzie informował. W opinii skarżącej, ponieważ do 7 lipca 2020 r nie otrzymała z Urzędu żadnej informacji w swojej sprawie, a faktycznie epidemia w dalszym ciągu trwała, dalsze oczekiwanie na wiadomość z urzędu było całkowicie uzasadnione. W związku z tym, kiedy w dniu 7 lipca 2020 r. otrzymała upomnienie nr [...]z 29 czerwca 2020 r. uznała je za datę, od której biegnie nowy termin na wniesienie odwołania od decyzji Wójta Gminy O. z dnia[....]. Podkreśliła, że działając w dobrej wierze w dniu 13 lipca 2020 r. złożyła odwołanie od decyzji Wójta. W tej sytuacji Podatniczka uważa, iż termin wniesienia odwołania został dotrzymany i w tej sytuacji składanie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania na decyzję Wójta Gminy w O. jest nieuzasadnione. Strona podkreśliła, że dołożyła wszelkiej staranności, oczekując na wyznaczenie nowego terminu przez urząd, do czego ten się zobowiązał, jednak źle oceniła upomnienie dostarczone jej w dniu 7 lipca 2020 r., uznając, iż jest to wezwanie, na które czekała. Wobec zarzucanych uchybień skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o przywrócenie terminu do złożenia odwołania na decyzję Wójta Gminy w O. z dnia[...]. Nr[...], a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do Wójta Gminy O. w celu przywrócenia terminu do złożenia odwołania na decyzję organu I instancji i ponownego rozpatrzenia jej odwołania z 13 lipca 2020 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ dodatkowo wskazał, że doręczenie w stanie zagrożenia epidemiologicznego w 26 marca 2020 r. było skuteczne a doręczenie w dniu 7 lipca 2020 r. upomnienia nie może oznaczać doręczenia decyzji, bowiem ta została już wcześniej skutecznie doręczona. Organ wyjaśnił, że trudności we wniesieniu odwołania spowodowane stanem zagrożenia epidemiologicznego i epidemii, a także powoływany przez stronę brak informacji organu o nowych terminach nie mają wpływu na ustalenie faktu terminu do jego wniesienia. Organ wskazał, że takie okoliczności mogłyby być rozpatrywane przez organ odwoławczy w ramach rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 162 O.p., gdyby taki wniosek został przez stronę złożony. Zdaniem organu, treść odwołania nie budzi jednak wątpliwości, że strona odwołuje się od decyzji i znając unormowania uważa, że złożyła odwołanie w terminie, który w jej ocenie zaczął biec 7 lipca 2020 r. Organ odwoławczy podkreślił, że strona nie złożyła ani wprost, ani nawet w zawoalowany sposób wniosku o przywrócenie terminu, a bez złożenia wniosku w 7-dniowym terminie od ustania przyczyny uchybienia, Kolegium nie ma kompetencji do przywrócenia terminu i merytorycznego załatwienia sprawy. Sąd zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Organy podatkowe nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów procesowych w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy wyjaśnić, że termin faktycznego doręczenia Podatniczce decyzji Wójta Gminy O. ustalającej Podatniczce wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 r. nie jest sporny. W pierwszym zdaniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazuje co prawda, że decyzję organu I instancji doręczono Stronie 12 marca 2019 r., stwierdzenie to miało jednak charakter oczywistej omyłki, gdyż data ta jest wcześniejsza, niż data wydania doręczanej decyzji. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy stwierdza, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji organu I instancji wynika, iż przesyłka polecona [....] zawierająca kwestionowaną decyzję organu I instancji została doręczona Podatniczce 26 marca 2020 r. Jest to ta sama data, którą Podatniczka wskazuje w skardze. Przystępując do oceny zachowania terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy O. należy na wstępie wskazać, że od dnia 14 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. – Dz.U. z 2020 r. poz. 433), zaś od dnia 20 marca 2020 r. w kraju obowiązuje stan epidemii (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. – Dz.U. z 2020 r. poz. 491). Zgodnie z art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Przepis ten został dodany do w/w ustawy przez art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, zmieniającej wskazaną ustawę z dniem 31 marca 2020 r., która w tym dniu weszła w życie. Stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 został wprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez Ministra Zdrowia w rozporządzeniu z dnia 13 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 433) i obowiązywał od dnia 14 marca 2020 r. Odwołano go rozporządzeniem z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 490). Stan epidemii ogłoszono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 491). Skoro norma zawarta w art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. odsyła do "okresu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19", wiążąc z tą okolicznością skutek w postaci nierozpoczęcia biegu lub zawieszenia terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, to przyjąć należy, że od 14 marca 2020 r. z mocy prawa nastąpiło zawieszenie biegu terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych. Wstrzymanie rozpoczęcia biegu terminów oznacza, że terminy, które nie rozpoczęły swojego biegu przed dniem ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, nie biegły w okresie trwania powyższego stanu. Terminy te rozpoczęły swój bieg dopiero od dnia uchylenia powyższego stanu (por. postanowienie NSA z dnia 19 sierpnia 2020 r. sygn. akt II FZ 365/20). Fakt wejścia w życie powyższej regulacji z dniem 31 marca 2020 r. oznacza, że od tego momentu na przyszłość możliwe jest powoływanie się na skutki prawne, które norma ta wiąże z wcześniejszym faktem "okresu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19", a zwłaszcza brak podstaw do twierdzenia, że doszło do sytuacji działania prawa wstecz w sposób niezgodny z zasadami demokratycznego państwa prawnego. W polskim porządku prawnym obowiązuje norma dopuszczająca możliwość nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie (art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów – t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 1461). Retrospektywne wiązanie skutków prawnych z wcześniejszym faktem "okresu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19" pozostaje w związku z potrzebą gwarancji prawa do sądu w sytuacji nadzwyczajnej i jako takie nie jest sprzeczne z zasadami demokratycznego państwa prawnego. Na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875) – z dniem 16 maja 2020 r. został uchylony w całości art. 15 zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, a zatem przepis art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 tej ustawy, stanowiący że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres – utracił moc. W świetle art. 68 ust. 6 w/w ustawy z dnia 14 maja 2020 r., terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy zmienianej w art. 46, których bieg nie rozpoczął się na podstawie art. 15zzs tej ustawy, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. w dniu 24 maja 2020 r. (por. III OZ 546/21 - Postanowienie NSA z 4 sierpnia 2021 r., III OZ 546/21). Powołanie powyższych przepisów ma w okolicznościach faktycznych sprawy istotne znaczenie, bowiem pozwala na ustalenie dwóch dat: daty, od której zaczął biec Podatniczce termin na złożenie odwołania oraz daty doręczenia decyzji organu I instancji, uwzględniających zawieszenie terminów spowodowane stanem zagrożenia epidemicznego. W rozpatrywanej sprawie, na podstawie wyżej cytowanych przepisów, należy przyjąć, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy O. zaczął biec 24 maja 2020 r. i upłynął 8 czerwca 2020 roku. Natomiast przedmiotowe odwołanie wniesiono listem poleconym nadanym w dniu 13 lipca 2020 r., o czym świadczy zwrotne poświadczenie odbioru decyzji organu I instancji (w aktach sprawy). Odwołanie złożono zatem po terminie do jego wniesienia. W zaistniałym w sprawie sporze rację należało przyznać organowi. E. K. uchybiła terminowi do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie, a zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odpowiada prawu. W zaistniałej sytuacji organ odwoławczy był na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. zobligowany do stwierdzenia uchybienia terminu, gdyż pomimo faktu, iż stan epidemii trwa, zawieszone wcześniej terminy procesowe zostały odwieszone. W tym miejscu należy wyjaśnić, że w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ nie bada przyczyn jego uchybienia, stopnia zawinienia czy dobrej wiary Strony, a jedynie oblicza właściwy termin i stwierdza czy w sprawie wystąpiło uchybienie terminu. Z tego względu kontrola sądowa działania organu w takich sprawach nie obejmuje okoliczności związanych z przyczynami uchybienia terminu. Okoliczności, które wpłynęły na uchybienie terminu mogą być natomiast badane w odrębnym postępowaniu wszczynanym wnioskiem strony skierowanym do właściwego organu o przywrócenie uchybionego terminu. Z akt sprawy wynika, że takiego wniosku strona nie złożyła. Zgodnie z art. 163 § 1 § 2 O.p w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia, uchybionego w postępowaniu przed organami podatkowymi, postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Z tego też względu nie mógł odnieść skutku zawarty w skardze i błędnie skierowany do sądu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Wójta Gminy O. z [...]. Jeśli natomiast intencją i celem skargi Podatniczki do sądu administracyjnego byłoby przywrócenie uchybionego terminu z uwagi na powoływane w odwołaniu trudności z dostarczeniem odwołania do Urzędu Gminy w O., to zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 O.p. może ona złożyć odrębny wniosek o przywrócenie uchybionego terminu, prawidłowo skierowany do podatkowego organu odwoławczego. Takie podanie należy w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W treści wniosku należy zachować warunki wynikające z art. 162 § 1 i § 2. O.p., tzn. uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez winy wnioskodawcy. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin, czyli złożyć odwołanie. Powyższe rozważania mogą mieć w sprawie o tyle istotne znaczenie, że w dniu 16 grudnia 2020 r. wszedł w życie przepis art.15 zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 t.j. ze zm.), (dalej "ustawa COVID-19"), dodany przez art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r., poz. 2255) zmieniającej m.in. ustawę z dniem 16 grudnia 2020 r., który stanowi dodatkową ochronę prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie określonych terminów. Zgodnie z art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ww. ustawy, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art.15 zzzzzn2 ust. 2). Cytowana wyżej regulacja wymaga zatem od organu poinformowania skarżącego o treści ww. przepisu, w tym o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz rozpatrzenia wniosku złożonego w terminie 30 dni od daty takiego zawiadomienia. Ponieważ jednak weszła ona w życie już po wydaniu przez organ postanowienia zaskarżonego, nie mogła odnieść skutku w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem sądu rozpoznającego sprawę, wynik niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego nie uchyla jednak obowiązku organu wynikającego z wyżej cytowanego art.15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19, tzn. obowiązku poinformowania strony o treści ww. przepisu, w tym o możliwości złożenia w terminie 30 dni wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Z brzmienia tego przepisów wynika bowiem, że szczególny tryb przywrócenia terminu uregulowany w ustawie COVID-19 jest dodatkową ochroną prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii. Wobec powyższego, niezależnie od szczególnego trybu wynikającego z ustawy COVID-19, Podatniczka mogłaby skorzystać z trybu zwykłego uregulowanego w przepisach Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że po uprawomocnieniu się wydanego w rozpatrywanej sprawie wyroku i ostatecznym rozstrzygnięciu przez sąd kwestii uchybienia terminu do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie, Podatniczka mogłaby rozważyć złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z[...]. Wójta Gminy O. Taki wniosek należałoby skierować do właściwego organu w ciągu 7-dni od dnia uprawomocnienia się wyroku wydanego w niniejszej sprawie. W treści wniosku należałoby zawrzeć argumentację uprawdopodobniającą brak winy Podatniczki w uchybieniu terminu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), oddalił skargę. dch