I SA/Kr 815/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Bogusław Wolas (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. S. sp. z o.o. w K. na postanowienie Naczelnika M. Urzędu Celno-Skarbowego w K. z dnia 20 lutego 2020 r., nr: [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Naczelnika M. Urzędu Celno-Skarbowego w K. na rzecz P. S. sp. z o.o. w K. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego (NMUCS) decyzją nr [...] z 15 marca 2019 r. określił P. S. sp. z o.o. w K. (strona skarżąca, skarżącą spółka) zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za lipiec 2015 r. z tytułu nabycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa w kwocie 61.756 zł. Organ przyjął, że przedmiotowa decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony za pośrednictwem operatora pocztowego, pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie, w dniu 18 marca 2019 r. W dniu 2 kwietnia 2019 r. (data nadania w UP) skarżąca spółka wniosła odwołanie od ww. decyzji. W reakcji na powyższe NMUCS wydał w dniu 15 kwietnia 2019 r. postanowienie nr [...] o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, doręczając je w dniu 16 kwietnia 2019 r. skarżącej spółce, nie ustanowionemu pełnomocnikowi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (WSA) strona podniosła, że decyzja nr [...] z dnia 15 marca 2019 r. została doręczona w okresie niezdolności do pracy pełnomocnika strony i jego nieobecności pod wskazanym w pełnomocnictwie adresem. Podkreślono, że decyzja została odebrana przez osobę nieupoważnioną, zarówno przez stronę, jak i jej pełnomocnika. Prawomocnym postanowieniem z 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 689/19, WSA w Krakowie odrzucił skargę P. S. Sp. z o.o. w Krakowie na postanowienie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z 15 kwietnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia, powołując się na przepis art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Sąd wskazał, że warunkiem wniesienia skargi na decyzję administracyjną jest uprzednie skuteczne doręczenie rozstrzygnięcia skarżącemu. Z uwagi na fakt, iż w postępowaniu podatkowym ustanowiony został pełnomocnik szczególny (które to pełnomocnictwo zostało także dołączone do odwołania od decyzji) WSA w Krakowie, w oparciu o art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (o.p.), stwierdził, że postanowienie należało doręczyć temu pełnomocnikowi. W tych okolicznościach WSA w Krakowie uznał, że skarga została sporządzona i nadana zanim rozpoczął się bieg terminu do jej wniesienia i jest ona przedwczesna. Wskazania WSA w Krakowie sprowadziły się do prawidłowego doręczenia rozstrzygnięcia organu, z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni przepisów. W dniu 20 lutego 2020 r., po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego, Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego wydał postanowienie nr [...], w którym stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] z 15 marca 2019 r., w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za lipiec 2015 r. W ponownie prowadzonym postępowaniu NMUCS przesłuchał w charakterze świadków: M. B. (pracownika recepcji w P. W. sp. z o.o.), która odebrała sporną decyzję i zeznała, że nie była osobą uprawnioną do odbioru korespondencji w tej sprawie oraz R. P. (listonosza), który zeznał, że często zostawiał korespondencję do L. G. w sekretariacie spółek z grupy P. czasem osoba odbierająca konsultowała czy może taką korespondencję przyjąć. Wobec zgromadzonych w sprawie dowodów organ stwierdził, że decyzja nr [...] została doręczona pełnomocnikowi P. S. sp. z o.o. zgodnie z datą widniejącą na zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru, pod adresem korespondencyjnym wskazanym przez pełnomocnika, który jest jednocześnie adresem reprezentowanej przez niego P. S. sp. z o.o. Wskazano także, że pełnomocnik skarżącej spółki jest jednocześnie prokurentem udziałowca P. S. sp. z o.o. - P. W. sp. z o.o. oraz P. I. sp. z o.o., tj. spółek mających adres siedziby w tym samym lokalu co strona. W ocenie organu, wskazując adres do korespondencji w miejscu siedzib wielu podmiotów powiązanych, których był reprezentantem, pełnomocnik strony niewątpliwie winien zorganizować obieg korespondencji w taki sposób, aby miał sposobność prawidłowo reprezentować stronę. Podsumowując, organ uznał, że sporna decyzja NMUCS z 15 marca 2019 r. została doręczona skarżącej spółce w dniu 18 marca 2019 r., co oznacza, że termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 1 kwietnia 2019 r., zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 o.p. Zatem złożenie odwołania przez skarżącą spółkę w dniu 2 kwietnia 2019 r. było dokonane z uchybieniem czternastodniowego, ustawowego terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca spółka zarzuciła: 1) naruszenie art. 122 w zw. z art. 180 § 1 oraz art. 187 § 1 o.p., poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń stanu faktycznego spawy polegających na przyjęciu przez organ, że decyzja NMUCS z 15 marca 2019 r. została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi skarżącej, 2) naruszenie art. 145 § 2, art. 148 § 1 i 2 o.p., poprzez przyjęcie, że sporna decyzja NMUCS z 15 marca 2019 r. została doręczona prawidłowo w dniu 18 marca 2019 r., w sytuacji gdy decyzja ta, w okresie niezdolności do pracy pełnomocnika skarżącej i jego nieobecności pod wskazanym w pełnomocnictwie adresem, została odebrana przez osobę nieupoważnioną przez pełnomocnika skarżącej do odbioru pism w postępowaniu podatkowym, 3) naruszenie art. 223 § 2 o.p. poprzez stwierdzenie złożenia przez skarżącą odwołania od decyzji NMUCS z 15 marca 2019 r. z naruszeniem 14-dniowego terminu liczonego od dnia 18 marca 2019 r., w sytuacji gdy w rzeczywistości termin ten nie rozpoczął w tym dniu biegu, z uwagi na brak skutecznego doręczenia pełnomocnikowi skarżącej przedmiotowej decyzji. Mając powyższe na uwadze wniesiono o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie na rzecz skarżącej spółki kosztów postępowania sądowo-administracyjnego oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów i innych środków dowodowych załączonych do niniejszego pisma na okoliczności w nim wskazane. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w pełnomocnictwie udzielonym L. G. przez P. S. sp. z o.o., jako adres do korespondencji wskazano: ul. [...], [...], to jest miejsce zatrudnienia pełnomocnika w związku z pełnioną przez niego funkcją prezesa Zarządu C. w K. sp. z o.o., która pod ww. adresem ma siedzibę. Skarżąca podniosła, że wątpliwości organu dotyczące doręczenia pisma pełnomocnikowi P. S. sp. z o.o. należało rozstrzygnąć na korzyść skarżącej. Ponadto, skarżąca dokonała analizy sposobu doręczania pism, wynikających z art. 148, art. 149 i art. 150 o.p. Zdaniem Skarżącej, decyzja NMUCS z 15 marca 2019 r. nie została jej skutecznie doręczona z przyczyn leżących po stronie operatora pocztowego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Spór w przedmiotowej sprawie dotyczył ustalenia czy Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego doręczył pełnomocnikowi skarżącej spółki decyzję z 15 marca 2019 r., nr [...], określającą P. S. sp. z o.o. w Krakowie zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za lipiec 2015 r. w kwocie 61.756 zł z tytułu nabycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa, a w konsekwencji ustalenia czy ww. decyzja weszła do obrotu prawnego i rozpoczął się dla strony skarżącej bieg terminu do złożenia od niej odwołania. W ocenie organu przedmiotowa decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony za pośrednictwem operatora pocztowego, pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie, w dniu 18 marca 2019 r. Natomiast zdaniem skarżącej spółki nie doszło do skutecznego jej doręczenia z winy operatora pocztowego – Poczty Polskiej, bowiem doręczyciel pozostawił przesyłkę zawierającą decyzję na recepcji spółek z grupy Platinium, zatem nie we właściwej siedzibie pełnomocnika. Skarga okazała się zasadna, bowiem organ w przedmiotowym postępowaniu nie wykazał w sposób wystarczający, że skutecznie doręczył decyzję z 15 marca 2019 r. pełnomocnikowi strony ustanowionemu w postępowaniu podatkowym - r. pr. L. G.. Zasady i sposób doręczania pism w postępowaniu podatkowym uregulowane zostały w art. 144-154c o.p. i tylko w przypadku ich zachowania doręczenie jest skuteczne, a w konsekwencji wywołują one określone skutki prawne dla stron postępowania. Zgodnie z art. 145 § 2 tej ustawy, jeśli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. W badanej sprawie w pełnomocnictwie udzielonym L. G. przez P. S. sp. z o.o., jako adres do korespondencji wskazano: ul. [...], [...], to jest miejsce zatrudnienia pełnomocnika w związku z pełnioną przez niego funkcją prezesa Zarządu C. w K. sp. z o.o., która pod ww. adresem ma siedzibę. Tym samym nie mają żadnego znaczenia okoliczności podnoszone przez organ podatkowy w decyzji i odpowiedzi na skargę, wskazujące na tożsamość adresu do korespondencji skarżącej i jej pełnomocnika, jak również faktu uprzedniego odbierania korespondencji kierowanej do pełnomocnika przez osobę urzędującą w siedzibie spółki, jak również fakt, że pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie mieści się siedziba powiązanych ze sobą podmiotów. Jak wynika ze zgromadzonego przez organ materiału dowodowego doręczyciel pozostawił korespondencję zawierająca decyzję NMUCS z 15 marca 2019 r. osobie nieupoważnionej tj. osobie która nie była pełnomocnikiem strony w tym postępowaniu oraz nie została przez niego do tej czynności upoważniona. Potwierdzają to zeznania świadka – pracownika recepcji, oświadczenia pełnomocnika strony, jak i zeznania listonosza. Ponadto, dokonując analizy sposobu doręczania pism, wynikających z art. 148, art. 149 i art. 150 o.p., należy zaznaczyć, że o ile doręczyciel nie zastanie adresata albo osoby upoważnionej do odbioru korespondencji w miejscu pracy, lub pracodawca nie upoważnił żadnej osoby do jej odbioru, doręczenie może być dokonane poprzez doręczenie pisma adresatowi bezpośrednio w sposób określony w art. 148 § 3 o.p. lub przy zastosowaniu art.149 o.p. - w sposób zastępczy, albo - gdyby było to niemożliwe - korzystając z art.150 tej ustawy. W ocenie Sądu doręczenia decyzji NMUCS z 15 marca 2019 r. w dniu 18 marca 2019 r., jak to przyjął organ, nie można uznać za skuteczne, jako dokonanego z naruszeniem art. 145 § 2 o.p. Stanowisko Sądu znajduje również potwierdzenie w uchwale z 18 marca 2019 r., sygn. akt I FSK 3/18. W uzasadnieniu uchwały NSA poczynił ogólne uwagi dotyczące przepisu art. 145 § 2 o.p. Sąd w uchwale tej stwierdził: "W żaden sposób zatem nie można uchybienia w zakresie naruszenia art. 145 § 2 o.p. oceniać w charakterze wpływu na wynik sprawy. Brak prawidłowego doręczenia zawsze w sposób istotny rzutuje na rozstrzygnięcie. Przyjęcie zaś odmiennej tezy, że naruszenie tego przepisu w określonym stanie faktycznym może nie mieć wpływu na wynik sprawy, niweczyłoby funkcje gwarancyjne art. 145 § 2 o.p.". Wyraźnego zaakcentowania wymaga, że to na organie spoczywa obowiązek prawidłowego doręczenia skarżącej decyzji z 15 marca 2019 r. Błąd w doręczeniu popełniony przez operatora pocztowego obciąża organ, który musi obecnie ponowić doręczenie spornej decyzji pełnomocnikowi strony, pod adres wskazany w pełnomocnictwie, do rąk osoby upoważnionej. Dopiero prawidłowe doręczenie decyzji wywoła skutki prawne tj. decyzja wejdzie do obrotu prawnego (art. 212 o.p.), a dla skarżącej spółki rozpocznie się bieg terminu do wniesienia odwołania i umożliwi jej skorzystanie z tego prawa. Nie można zatem twierdzić, że doręczenie decyzji innej osobie, niż ta, która została expressis verbis wskazana w art. 145 § 2 o.p., wywołuje jakikolwiek skutek prawny, w sytuacji gdy doręczenie takie uchybia tej normie i nie ma wiążącego charakteru dla organu, po myśli art. 212 o.p. Taką decyzję, która nie została doręczona, czy też ogłoszona, można określić jako decyzję nieistniejącą, biorąc pod uwagę, że nie może ona wywołać żadnych skutków prawnych (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, wyd. 6, Warszawa 2008, s. 305). Na koniec wreszcie wymaga przypomnienia, co słusznie podnosi skarżąca spółka, że wszelkie niedające się usunąć wątpliwości organu dotyczące doręczenia decyzji NMUCS z 15 marca 2019 r. należało wykładać na korzyść strony. Tymczasem organ z uporem prowadził postępowanie wyjaśniające celem poparcia swojej tezy o skutecznym doręczeniu tej decyzji, która dla spółki ustanawia niższy wymiar podatku. Nawet po zgromadzeniu materiału dowodowego, który potwierdzał stanowisko skarżącej o braku prawidłowego doręczenia, organ wyciągnął z niego przeciwne wnioski bezpodstawnie nie dając wiary zeznaniom świadków, jak i stanowisku strony skarżącej. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu i sprowadzają się do prawidłowego doręczenia decyzji NMUCS z 15 marca 2019 r., z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni omówionych przepisów. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności i uznając, że zaskarżone postanowienie NMUCS zostało wydane z naruszeniem art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 2 o.p., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty tego postępowania w łącznej kwocie 597 zł złożyły się: wpis od skargi – 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej – 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r., tekst jedn.:Dz.U. z 2018 r., poz. 256) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.