I SA/Sz 383/21

WyrokWSA w Szczecinie2021-08-04

Skład orzekający: Anna Sokołowska, Marzena Kowalewska, Jolanta Kwiecińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić zwolnienia z opłacania składek ZUS na podstawie Tarczy Antykryzysowej 6.0, opierając się wyłącznie na kodzie PKD przeważającej działalności gospodarczej widniejącym w rejestrze REGON, pomimo przedstawienia przez stronę dowodów wskazujących na faktycznie prowadzoną działalność gospodarczą, która nie jest odzwierciedlona w rejestrze?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wpis w rejestrze REGON dotyczący przeważającej działalności gospodarczej ma charakter formalny i stanowi jedynie domniemanie prawne, które może być wzruszone. Organ administracji publicznej nie może bezkrytycznie opierać się na danych z rejestru, lecz powinien zbadać faktycznie prowadzoną działalność gospodarczą strony, dopuszczając dowody przeciwne do danych urzędowych. Odmowa zwolnienia wyłącznie na podstawie formalnego wpisu w rejestrze, bez analizy rzeczywistej działalności, narusza przepisy postępowania i może prowadzić do nieuzasadnionego zróżnicowania przedsiębiorców.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku Ł.B. o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek ZUS za listopad 2020 r. na podstawie Tarczy Antykryzysowej 6.0. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania zwolnienia, wskazując, że przeważająca działalność gospodarcza skarżącej według kodu PKD w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r. (47.78.Z) nie odpowiadała kodowi wymaganemu do uzyskania zwolnienia (np. 47.71.Z). Skarżąca zarzuciła organowi błędną wykładnię przepisów i naruszenie zasady równości wobec prawa, twierdząc, że faktycznie prowadzi działalność handlu odzieżą (PKD 47.71.Z), co zostało udokumentowane. Sąd administracyjny rozpoznał skargę na decyzję ZUS.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi Ł.B. na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z [...] marca 2021 r. [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS (Oddział w [...]) utrzymał w mocy swoją decyzję z 21 stycznia 2021 r. [...] odmawiającą Ł. B. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 do 30 listopada 2020 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia ZUS wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. – dalej "K.p.a.") oraz art. 31 zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 ze zm. - dalej: "ustawa COVID"). Organ wskazał, że w złożonym wniosku w sprawie zwolnienia strona wskazała jako rodzaj przeważającej działalności na 30 września 2020 r. kod PKD 47.71.Z. Tymczasem zgodnie z danymi ujawnionymi na 30 września 2020 r. w rejestrze REGON GUS przeważająca działalność strony według kodu PKD to 47.78.Z. (sprzedaż detaliczna pozostałych nowych wyrobów prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach). Wskazana we wniosku działalność według kodu 47.71.Z (sprzedaż detaliczna odzieży prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach) nie została ujawniona w bazie REGON GUS jako przeważająca działalność. Z kolein ujawniona w rejestrze działalność zgłoszona według PKD 2007 nie uprawnia do zawnioskowanego zwolnienia. Strona zaskarżyła decyzję ZUS, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 31zo ust. 10 Tarczy Antykryzysowej 6.0 w zw. z art. 8 K.p.a. – poprzez dokonanie błędnej i zawężającej wykładni art. w całości na niekorzyść skarżącej w sytuacji, gdy z treści przepisu nie wynika, aby ustalenie przeważającej działalności gospodarczej uprawniającej do zastosowania zwolnienia z obowiązku opłacania składek ZUS za listopad 2020 r. powinno opierać się jedynie na kodzie PKD wykazanym w rejestrze REGON jako przeważająca działalność. Dokonanie błędnej wykładni, sprzecznej z celem przepisów Tarczy Antykryzysowej 6.0 doprowadziło w następstwie do uznania, że skarżąca nie spełnia ustawowej przesłanki do przyznania zwolnienia, 2) Art. 6 w zw. z art. 7 oraz art. 8 K.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji – poprzez stwierdzenie, że pomocą w ramach przedstawionej Tarczy Antykryzysowej 6.0 powinny być objęte jedynie podmioty, których kod PKD wykazany w rejestrze REGON jako przeważająca działalność jest tożsamy z kodami PKD wykazanymi w art. 31zo ust. 10 Tarczy, a nie przedsiębiorcom, którzy faktycznie zostali dotknięci wprowadzanymi ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej z uwagi na trwającą od marca 2020 r. pandemię COVID-19. Taka wykładnia przepisów Tarczy doprowadziła do nieuzasadnionego zróżnicowania przedsiębiorców z uwagi na wykazane przez nich informacje w rejestrach gospodarczych, pomijając faktycznie prowadzoną przez nich działalność. W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione. Skarżąca wniosła o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji; w przypadku uchylenie w całości zaskarżonej decyzji – rozważenia przez sąd zobowiązania Dyrektora ZUS do niezwłocznego wydania decyzji przyznającej skarżącej zwolnienie z obowiązku opłaty składek ZUS za listopad 2020 r. w oparciu om przepisy Tarczy Antykryzysowej 6.0.; zasądzenie od Dyrektora na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Do skargi załączono dowody z dokumentów w postaci informacji z rejestru CEIDG, oświadczeń, zawartych umów, faktur zakupów z lat 2019 i 2020, spisów z natury za lata 2019-2020. ewidencji sprzedaży i faktur za 2020 r. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Stosownie do art. 145 § 1 pkt. lit. a-c p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do § 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U.2020.1773 ze zm.), rozpoznanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 ze zm.) – przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 5 lipca 2021 r. o czym poinformowano strony. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem godności z prawem, sąd wskazuje najpierw, że zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy COVID, płatnikowi składek prowadzącemu na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony, jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Spór w sprawie dotyczy oceny, czy organ rozpoznający wniosek skarżącej powinien ograniczyć się jedynie do badania kodu PKD do wpisu w rejestrze GUS/CEIDG dotyczącego przeważającej działalności gospodarczej, pomijając składane przez stronę dowody w sprawie (umowy, faktury, spisy z natury), czy też winien przyjąć kod PKD odpowiadający rzeczywiście prowadzonej, przeważającej działalności gospodarczej przedsiębiorcy. Strona skarżąca wskazuje przy tym, że co prawda na 30 września 2020 r. - miała wykazany w rejestrze REGON kod PKD 47.82.Z nie jako przeważającą działalność, - nie miała wykazanego w rejestrze REGON kodu PKD 47.71.Z, - na pierwszym miejscu w rejestrze REGON był wykazany kod PKD 47.78.Z – niemniej od kilkunastu lat nie wykonuje innej formy działalności gospodarczej niż handel detaliczny odzieżą damską i akcesoriami, głównie sukienkami okazjonalnymi na targowisku "[...]" w [...] oraz od 2016 r. również w C. H. "[...]" w S.. Ponadto kod PKD 47.71.Z został uzupełniony w rejestrze REGON zmianą z listopada 2020 r. z uwagi na sprawdzenie przez skarżącą. Według sądu zawarte w art. 31zo ustawy COVID-19 sformułowanie o prowadzeniu działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w CEIDG/GUS kod wymieniony w art. 31zo ustawy COVID (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek), mimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania. Wprawdzie w myśl art. 31zo ust. 11 tej ustawy oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r., lecz danych tych organ nie może przyjmować bezkrytycznie. Należy pamiętać, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020 r. poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m. in. w wyrokach z 7 stycznia 2013 r., II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r., II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Wskazać należy, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani ustawa COVID, nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U.2015.2009) W § 9 ww. rozporządzenia, nawiązano do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu. Dlatego dokonując wykładni dyspozycji art. 31zo ust. 10 ustawy COVID nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON. W świetle powyższego należy uznać, że pomoc, o jakiej stanowi art. 31zo ust. 10 ustawy COVID, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności, określonych w tych przepisach jako przeważająca. Nie można jej natomiast przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID, jeżeli rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana. Nie można też tracić z pola widzenia także tego, że przepisy ustawy COVID mają na celu m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych. Omawiany rodzaj wsparcia został przez Parlament Rzeczypospolitej Polskiej uchwalony w grudniu 2020 r., a przesłanki wsparcia określono według danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej na 30 września 2020 r. i 30 września 2019 r. Tymczasem wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w tym czasie ani w listopadzie 2020 r. uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności określanej według kodów PKD (art. 18 i n. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. z 2021 r. poz. 423). Podobnie większość ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzanej kolejnymi rozporządzeniami nie były wprost określane odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miały zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, w brzmieniu obowiązującym 1 listopada 2020 r.- Dz. U. poz. 1758 ze zm.). W ocenie sądu rozwiązania prawnego określonego w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący przedsiębiorca może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjny. Powyższe nie oznacza przy tym, że przedsiębiorca nie powinien na bieżąco, w terminach określonych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, zgłaszać wszelkie zmiany danych w zakresie realizacji obowiązków prawnych nałożonych na określone podmioty, w tym w zakresie danych przekazywanych organom statystyki publicznej, aby podmioty te mogły rzetelnie wykonywać nałożone na nie obowiązki (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 27 kwietnia 2021 r., I SA/Rz 214/21; wyrok WSA w Szczecinie z 18 lutego 2021 r., I SA/Sz 955/20 – orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu w zaistniałym stanie faktycznym, w którym widoczna jest sprzeczność kodu PKD podana przez skarżącą w złożonym wniosku a kodem PKD ustalonym przez ZUS na dzień 30 września 2020 r., organ winien dążyć do ustalenia faktycznej przeważającej działalności gospodarczej przedsiębiorcy, która powinna przesądzać o kwestii przyznania wnioskowanego zwolnienia. Należy również przypomnieć, że zgodnie z art. 79a § 1 K.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1 (art. 79a § 2 K.p.a.). Powyższy przepis stanowi uszczegółowienie zawartej w art. 10 K.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, a konkretnie wynikającego z niej obowiązku umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Przepis także nie ogranicza norm określonych w art. 8 – 10 oraz art. 77 K.p.a., lecz stanowi ich uzupełnienie. Jak wyżej wskazano, z brzmienia art. 31zo ust. 10 ustawy COVID wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Natomiast w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności. Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu. Domniemanie to należy jednak do kategorii domniemań wzruszalnych. Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone na zasadach określonych w przepisach K.p.a. (art. 31zq ust. 7 i 8 ustawy COVID-19), a zgodnie z art. 76 § 3 K.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. (art. 43 ustawy o statystyce publicznej) i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy COVID nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 K.p.a., co nie zostało przez organ dostrzeżone. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, w tym wypadku środka dowodowego określonego w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie do stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania polega na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru CEDIG/REGON. Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 K.p.a. Powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić ją o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 K.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe podważające dane z rejestru podmiotów REGON, jak to ma miejsce w omawianej sprawie, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i 78 § 1 K.p.a. Z podanych względów sąd ocenił kontrolowaną decyzję jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania wymienionych powyżej, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ weźmie pod uwagę złożone już w postępowaniu dowody złożone przez stronę, jak również – w razie wątpliwości - wezwie skarżącego do ewentualnego dalszego wyjaśnienia rozbieżności między kodem PKD wskazanym we wniosku o zwolnienie a kodem PKD wynikającym z rejestru CEDIG/REGON oraz wezwie do przedłożenia stosownych dowodów, z których wynikałoby, że prowadzona faktyczna działalność gospodarcza w przeważającym zakresie odpowiada kodowi wymienionemu w art. 31zo ustawy COVID. Następnie organ dokona oceny zgromadzonego materiału dowodowego, mając na uwadze przepisy ustawy COVID oraz przepisy K.p.a. i wyda stosowne rozstrzygnięcie. Skarżącej wyjaśnić należy, że katalog dowodów jest otwarty i w celu wykazania rzeczywiście prowadzonej działalności gospodarczej oraz prawidłowości podanego kodu PKD w okresie, o którym mowa w art. 31zo ustawy COVID, może przedstawić organowi wszelkie dodatkowe dowody, z których wynikałoby, że prowadzi jedną czy też przeważająca działalność. Wskazać należy również, że sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem prawnym. Mając na uwadze powyższe, sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a..

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło