IV SA/Po 236/21
WyrokWSA w Poznaniu2021-08-05
Skład orzekający: Maciej Busz, Tomasz Świstak, Sebastian Michalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. z powodu zastosowania niewłaściwej formy procesowej (decyzji zamiast pisma informacyjnego) przy odmowie udostępnienia informacji, która nie stanowi informacji publicznej, prawidłowo zastosował ten przepis, jeśli nie wykazał, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie może uchylić decyzji organu pierwszej instancji i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. wyłącznie z powodu zastosowania niewłaściwej formy procesowej (decyzji zamiast pisma informacyjnego) przy odmowie udostępnienia informacji, która nie stanowi informacji publicznej. Aby zastosować ten przepis, organ odwoławczy musi wykazać, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a nie tylko stwierdzić błąd proceduralny organu pierwszej instancji. W przypadku, gdy organy obu instancji zgodnie uznają, że żądane informacje nie są informacją publiczną, organ odwoławczy powinien zakończyć postępowanie pismem informującym, a nie stosować decyzję kasatoryjną.Stan faktyczny
R. S. zwrócił się do Burmistrza Ś. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej rejestracji i dat otrzymania orzeczeń sądowych oraz sposobu rejestracji i rozpoznania jego wniosków. Burmistrz odmówił udostępnienia informacji decyzją, uznając, że nie stanowi ona informacji publicznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uchyliło decyzję Burmistrza i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na błąd proceduralny organu pierwszej instancji (wydanie decyzji zamiast pisma informacyjnego), ale nie uzasadniając, dlaczego konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. R. S. wniósł sprzeciw od decyzji SKO.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 sierpnia 2021 r. sprawy ze sprzeciwu R. S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej uchyla zaskarżoną decyzję
IV SA/Po 236/21
Uzasadnienie
Burmistrz Ś. decyzją z [...].07.2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. R. S. o udostępnienie w ramach dostępu do informacji publicznej odmówił udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2020 r. R. S. zwrócił się do Urzędu Miejskiego w Ś. z wnioskiem z dnia [...] lipca 2020 ro udzielenie informacji publicznej dotyczącej własnej sprawy indywidualnej w zakresie:
1. podania znaku, sygnatury rejestru, repertorium Urzędu Miejskiego lub Rady Miejskiej w Ś. w którym zarejestrowano wymieniane powyżej orzeczenie WSA w Poznaniu o sygn. IV SA/PO 322/18 z pkt B i daty otrzymania przesyłki z WSA w Poznaniu;
2. podania znaku, sygnatury rejestru, repertorium Urzędu Miejskiego lub Rady Miejskiej w Ś. w którym zarejestrowano wymieniane powyżej orzeczenie WSA w Poznaniu o sygn. IV SAB/Po 164/19 z pkt C i daty otrzymania przesyłki z WSA w Poznaniu;
3. podania znaku, sygnatury rejestru, repertorium Urzędu Miejskiego lub Rady Miejskiej w Ś. w którym zarejestrowano wymieniane powyżej orzeczenie WSA w Poznaniu o sygn. IV SA/Po 879/19 z pkt D i daty otrzymania przesyłki z WSA w Poznaniu;
4. podania znaku, sygnatury rejestru, repertorium Urzędu Miejskiego lub Rady Miejskiej w Ś., w którym zarejestrowano i zajęto się prawidłowym rozpoznaniem wymienianego w pkt 1 wniosku poprzednia dokumentacja miała znak [...] po zapoznaniu z orzeczeniami wymienianymi w pkt 1, 2 i 3 nr przesyłki pod jaką z Urzędu Miasta w Ś. pismo zostało wysłane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Organ wyjaśnił, że przedmiotowa wnioskowana informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Stosownie art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej jedynie informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Pisma składane w indywidualnych sprawach, przez podmioty, których interesów sprawy te dotyczą, nie mają waloru informacji publicznej.
W ocenie organu wnioskodawca korzystając z trybu dostępu do informacji publicznej w istocie nadużywa tego prawa, ponieważ przedmiotowe dane nie dotyczą spraw i interesów publicznych, a wyłącznie indywidualnych. Ponadto ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być podstawą do otrzymania informacji we własnej sprawie. Strona danego postępowania, także zakończonego czy przyszłego, nie może żądać informacji sposobie i przebiegu takiego postępowania, lub dowodów w sprawie na poparcie swojego stanowiska - w ramach ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem służą jej określone uprawnienia wynikające z przepisów m.in. Kodeksu postępowania administracyjnego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że pisma składane w indywidualnych sprawach, przez podmioty, których interesów sprawy te dotyczą, nie mają waloru informacji publicznej.
R. S. wniósł odwołanie od ww. decyzji wnosząc o uchylenie decyzji naczelnika pionu komunikacji społecznej i informatyzacji z dnia [...].07.2020 roku o sygn. [...] w całości, ponieważ wnioskowane przez niego informacje nie są indywidualną sprawą obywatela, lecz mają na celu ustalenie dlaczego i kto zawinił nie nadając im biegu oraz dlaczego nie zapadło rozstrzygnięcie adekwatne do obowiązków urzędników wynikających z zapisów prawnych.
W związku z nie zrozumieniem przez urzędników pojęcia o dostępie do informacji publicznej i co nią jest, na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. wniósł o wystąpienie do NSA w Warszawie o rozwiązanie problemu prawnego: "Czy dane z rejestrów, repozytoriów, repertoriów itp. dotyczące rejestracji wniosków, pism i dat świadczących o ich procesowaniu w zw. z uzasadnieniem z decyzji o sygn. [...] są informacja publiczną ? ".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...].01.2021 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji podlega uchyleniu z przyczyn formalnych. W podaniu do Burmistrza Ś. skarżący wnosił o udzielenie informacji publicznej w zakresie:
- podania znaku, sygnatury, rejestru, repertorium Urzędu Miejskiego lub Rady Miejskiej w Ś., w którym zarejestrowano orzeczenie WSA w Poznaniu o sygnaturze IV SA/Po 322/18 i daty otrzymania przesyłki z WSA w Poznaniu,
- podania znaku, sygnatury, rejestru, repertorium Urzędu Miejskiego lub Rady Miejskiej w Ś., w którym zarejestrowano orzeczenie WSA w Poznaniu o sygnaturze IV SAB/Po 164/19 daty otrzymania przesyłki z WSA w Poznaniu,
- podania znaku, sygnatury, rejestru, repertorium Urzędu Miejskiego łub Rady Miejskiej w Ś., w którym zarejestrowano orzeczenie WSA w Poznaniu o sygnaturze IV SA/Po 879/19 daty otrzymania przesyłki z WSA w Poznaniu,
- podania znaku, sygnatury, rejestru, repertorium Urzędu Miejskiego lub Rady Miejskiej w Ś., w którym zarejestrowano i zajęto prawidłowym rozpoznaniem wniosku (znak poprzedniej dokumentacji P. . [...]) i nr przesyłki pod jaką z Urzędu Miejskiego w Ś. zostało wysłane pismo do SKO w P.,
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Trafnie ocenił organ pierwszej instancji, że podanie dotyczyło w istocie indywidualnych spraw skarżącego.
Skarżący mógł uzyskać informację o prowadzonych postępowaniach w trybie udostępnienia akt przed organem (art. 73 k.p.a.). Organ pierwszej instancji błędnie jednak zastosował decyzję jako formę załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Skoro żądane przez skarżącego informacje nie są informacją publiczną to Burmistrz Ś. nie mógł odmówić decyzją udzielenia takiej informacji.
Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzono, że Burmistrz Ś. dokonał prawidłowej oceny podania skarżącego, ale zastosował niewłaściwą formę załatwienia sprawy. W ocenie Kolegium jedynym możliwym rozstrzygnięciem organu odwoławczego jest w takiej sytuacji uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę Burmistrz Ś. powinien w przypadku stwierdzenia, że informacja objęta wnioskiem nie stanowi informacji publicznej zakończyć postępowanie odpowiednim pismem informującym.
Sprzeciw od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. S., wskazując, że dane dotyczące pracy urzędu, rejestracji wniosków i przekazywania pism oraz podjętych działań w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktów prawnych naruszających Konstytucje RP i będących przestępstwem nie są indywidualną sprawą obywatela, lecz mają na celu ustalenie dlaczego i kto zawinił nie nadając im biegu oraz dlaczego nie zapadło rozstrzygnięcie adekwatne do obowiązków urzędników wynikających z zapisów ustawy zasadniczej i uregulowań prawnych w związku z niezrozumieniem przez urzędników pojęcia o informacji publicznej i co nią jest.
Skarżący wniósł na podstawie art. 22 § 1. pkt 1 k.p.a. o wystąpienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie o rozwiązanie problemu prawnego: "Czy dane z rejestrów, repozytoriów, repertoriów itp. dotyczące rejestracji wniosków, pism i dat świadczących o ich procesowaniu i pracy urzędu stanowią informację publiczną ?".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na sprzeciw wniosło o jego oddalenie podtrzymując swoją dotychczasowa argumentację.
Pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu pismem z [...] maja 2021 roku wskazał, iż pismo z dnia [...] stycznia 2021 roku jest sprzeciwem od decyzji, gdyż kwestionowana decyzja została wydane przez SKO na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a zgodnie z art. 64a p.p.s.a., w takim wypadku skarga do sądu nie przysługuje a stronie niezadowolonej z decyzji przysługuje sprzeciw. Po drugie, sprzeciw został wniesiony od decyzji Samorządowego Kolegium odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 roku sygn. [...]. Po trzecie, zgodnie z wnioskiem skarżącego wskazanym w sprzeciwie, skarżący wnosi o uchylenie przedmiotowej decyzji. Jednocześnie analizując treść pisma skarżącego należałoby uznać, iż Sąd rozstrzygając niniejszą sprawę powinien wskazać wytyczne dla organu I instancji, zobowiązujące ten organ do udzielenia informacji publicznej o żądanej przez Skarżącego treści.
Dodatkowo skarżący wniósł o skierowanie przez Sąd pytania prawnego do Naczelnego Sądu Administracyjnego o następującej treści: "Czy dane z rejestrów, repozytoriów, repertoriów ftp., dotyczące rejestracji wniosków, pism i dat świadczących o ich procesowaniu i pracy urzędu stanowią informację publiczną?".
Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu, gdyż jego koszty nie zostały pokryte nawet w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 j.t. z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej – p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakreślając kwestie, będące przedmiotem badania przez sąd administracyjny, w razie wniesienia sprzeciwu, prawodawca dwukrotnie - zmieniając ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935, dalej k.p.a.) także ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - wskazał, że przedmiotem kontroli jest jedynie wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (dodane art. 64e oraz 151a § 1 p.p.s.a). Przy rozumowaniu a contrario, wyłączono tym samym na danym etapie możliwość oceny przez sąd problematyki prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co zostało uregulowane w wyodrębnionym obecnie § 2a art. 138 k.p.a. Z przyjętym rozwiązaniem koresponduje zasada, że - w przypadku uwzględnienia skargi przez sąd - jego wyrok nie jest zaskarżalny (art. 151a § 3 p.p.s.a.).
Względy wykładni językowo-logicznej, celowościowej i systemowej, przemawiają za uznaniem, że przedmiotem kontroli, w razie wniesienia sprzeciwu, jest wyłącznie zasadność wydania konkretnego rozstrzygnięcia procesowego (decyzji kasatoryjnej), na gruncie uwarunkowań prawnych, zakreślonych przez organ administracji. Przedmiotem kontroli nie może być natomiast w danym postępowaniu, któremu z woli prawodawcy nadano wyłącznie charakter wpadkowy, kwestia właściwego rozumienia przepisów prawa materialnego, w ramach których organ skonstatował, że sprawa wymaga przykazania do ponownego rozpoznania, w ramach kryteriów, zakreślonych w art. 138 § 2 k.p.a. W takiej sytuacji organ administracji, orzekający w przyszłości w sprawie (jak i sąd, badający w legalność jego decyzji) będzie związany wyrokiem w przedmiocie sprzeciwu tylko w tym zakresie, że - wobec określonych ocen organu, co do materialnoprawnych uwarunkowań sprawy - zachodziły przesłanki do jej przekazania do ponownego rozpoznania w I instancji. Orzeczenie w przedmiocie sprzeciwu ma wobec tego wyłącznie charakter niejako procesowy i nie kreuje żadnych skutków, gdy chodzi o zakres praw i obowiązków stron postępowania, zainteresowanych konkretnym rozstrzygnięciem. Wobec wyżej wskazanych uwarunkowań Sąd uznał, że nie jest dopuszczalna w rozpatrywanej sprawie - na etapie wniesienia sprzeciwu - ocena jej uwarunkowań materialnoprawnych.
Wobec wskazanych ram badania zasadności sprzeciwu należy stwierdzić, że ustalenia organu II instancji, co do wystąpienia przesłanek dla wydania postanowienia o charakterze kasatoryjnym nie są trafne.
W świetle treści art. 138 § 2 k.p.a. zasadą jest merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy, a wyjątkiem od tej zasady jest decyzja kasatoryjna uchylająca decyzje organu I instancji i przekazująca sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.
Organ odwoławczy w okolicznościach niniejszej sprawy powinien dokonać merytorycznego jej rozstrzygnięcia lub wyjaśnić dlaczego jest ono niedopuszczalne. Wyjaśnienia takiego brakuje w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co zmusiło Sąd orzekający do jej uchylenia.
Sąd wskazuje, że w sytuacji, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 k.p.a., to również braki dowodowe nie mogą co do zasady stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Dopiero gdy wykazane zostanie, że prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w oparciu o art. 136 k.p.a., okaże się niewystarczające, należy uchylić zaskarżoną decyzję oraz przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Artykuł 136 k.p.a. uprawnia bowiem organ odwoławczy do przeprowadzenia na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Wydanie decyzji kasatoryjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jest wyjątkiem od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 k.p.a. Podkreślić bowiem należy, że organ odwoławczy, w przeciwieństwie do sądu administracyjnego, jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę.
Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 k.p.a., organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji, z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś tylko na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Wynika to z art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji. Tylko w ograniczonym zakresie organ odwoławczy ma kompetencje kasacyjne. Organ odwoławczy bowiem rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Przy tym ponownie rozpoznając i rozstrzygając sprawę organ odwoławczy obowiązany jest usunąć naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego, których dopuścił się organ pierwszej instancji.
W realiach niniejszej sprawy organ II instancji w nieuzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej i bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty.
Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W niniejszej sprawie organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji prawidłowo uznał, że zakres wniosku skarżącego nie stanowi informacji publicznej, jednak nieprawidłowo rozstrzygnął ją procesowo wydając decyzję, zamiast pisma informacyjnego. Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
Skoro organy obu instancji uznały zgodnie, że żądane przez skarżącego informacje nie są informacją publiczną, to prawidłową formą rozstrzygnięcia było dokonanie czynności materialnotechnicznej i poinformowanie wnioskodawcy, że żądane informację nie są informacją publiczną. Sąd w tym miejscu podkreśla, że nie dokonuje merytorycznej oceny charakteru żądanych przez wnioskodawcę informacji. Konsekwencją stwierdzenia, że informacja nie stanowi informacji publicznej, jest niedopuszczalność załatwienia wniosku strony w formie decyzji administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. jedynie odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Przepis art. 16 ust. 1 u.d.i.p swoją regulacją nie obejmuje sytuacji, w której żądana informacja nie jest informacją publiczną. W sytuacji zatem, gdy informacja nie jest informacją publiczną organ informuje wnioskodawcę pismem, że sprawa nie dotyczy informacji publicznej. Interpretację taką potwierdza utrwalone już orzecznictwo sądów administracyjnych, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. np. wyrok NSA z 17 grudnia 2003 r. sygn. akt II SA/Gd 1153/03, wyrok NSA z dnia 25 marca 2001, sygn. akt II SA 4059/02, wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2002 r., sygn. akt II SA 3301/02, wyrok NSA z dnia 20 maja 2016 r., sygn. I OSK 3238/14).
Należy więc uznać, że spełniona została pierwsza przesłanka wydania decyzji z naruszeniem przepisów postępowania z art. 138 § 2 k.p.a. i zastosowania tego przepisu. Jednak Kolegium nie wykazało istnienia drugiej przesłanki z ww. przepisu, t.j. koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy w ogóle nie uzasadnił i nie wyjaśnił tego aspektu podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Organ nie wskazał koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a jedynie skupił się na procesowym błędzie organu I instancji, polegającym na wydaniu decyzji, zamiast na poinformowaniu skarżącego pismem o tym, że wnioskowane przez niego informacje nie stanowią informacji publicznej. Z całokształtu sprawy wynika wręcz wprost, że skoro organ odwoławczy podziela stanowisko organu I instancji, co do oceny merytorycznej wniosku, to w sprawie nie występuje już zakres sprawy wymagający wyjaśnienia i mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. A tym samym nie ma możliwości zastosowania art.138 § 2 k.p.a., gdyż jest to możliwe jedynie w wypadku łącznego spełnienia dwóch wcześniej wskazanych przesłanek, tj. wydania decyzji z naruszeniem przepisów postępowania i stwierdzeniem, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
W ocenie Sądu nie ma przeszkód, by czynności poinformowania wnioskodawcy pismem dokonał organ odwoławczy w ramach art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Sąd wskazuje, że w sytuacji, gdy nie ma przeszkód do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej i zakończenia jej decyzją drugoinstancyjną co do jej istoty, niedopuszczalne - jako niezgodne z zasadą dwuinstancyjności - jest wydanie decyzji kasacyjnej. Dlatego w sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. Taka sytuacja zatem wyłącza dopuszczalność kasacji decyzji organu I instancji. W tym miejscu należy wskazać, że organ odwoławczy nie wyjaśnił szczegółowo dlaczego stosowanie art. 136 § 1 k.p.a. było w jego ocenie niedopuszczalne.
Na marginesie należy wskazać, że wydając decyzję kasatoryjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. organ ma obowiązek uzasadnienia nie tylko niezastosowania § 1 tego artykułu, tj. nieprzeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, lecz także niezastosowania art. 136 § 2-4, tj. nieprzeprowadzenia niezbędnego postępowania wyjaśniającego. Tylko bowiem uzasadnione i umotywowane niezastosowanie przez organ odwoławczy przepisu art. 136 k.p.a. otwiera drogę do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.
W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy organ II instancji w nieuzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej i bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. W sytuacji, w której organ II instancji uznaje, że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i merytorycznej oceny charakteru żądanej informacji publicznej, a jedynie użył błędnej formy procesowej załatwienia sprawy, Kolegium powinno uchylić decyzję organu I instancji, naprawić błąd procesowy tego organu i poinformować wnioskodawcę pismem o dokonanej ocenie charakteru żądanych informacji i umorzyć postępowanie przed organem I instancji.
Sąd podkreśla ponownie, że w związku ze wskazaną w uzasadnieniu wykładnią przepisów w zakresie rozpoznawania sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., nie dokonano oceny prawidłowości wydanej decyzji pod kątem materialnoprawnym. Przedmiotowe rozstrzygnięcie Sądu obejmuje wyłącznie kwestie procesowe związane z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego przez organ II instancji.
Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło