I SA/Wa 2555/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję M. R. z dnia (...)września 2020 r. nr (..) w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] września 2020 r., nr [...], Minister Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania D. B., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2020 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez województwo z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Zarząd Dróg Wojewódzkich w G. wnioskiem z [...] marca 2010 r. wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie - na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), dalej jako ustawa - przejścia z mocy prawa na własność Województwa [...] nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 180 m2, położonej na terenie gminy Z., w obrębie Z.. Po rozpatrzeniu tego wniosku, Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2010 r., nr [...] stwierdził, że z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przeszła na własność Województwa [...] opisana wyżej nieruchomość, zapisana w księdze wieczystej KW Nr [...] , jako zajęta pod drogę wojewódzką, a będąca obecnie własnością D. B. W wyniku rozpatrzenia odwołania D. B., Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] grudnia 2011 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r. zajęta była pod drogę publiczną, a także w stosunku do tej nieruchomości sprawowane było władztwo publiczne. Wskazał także, z zgodnie z odpisem zupełnym księgi wieczystej KW Nr [...] działka nr [...] jest obciążona: - służebnością przejazdu i przechodu z możliwością przeprowadzenia wszelkich mediów do działek nr [...] (KW Nr [...] ) i nr [...] (KW Nr [...] ) na rzecz każdorazowych właścicieli, na nieruchomości obejmującej działkę nr [...] , przy czym strony umawiają się, iż uprawnieni do służebności będą wspólnie uczestniczyć w utrzymaniu drogi do czasu nabycia jej przez Gminę, - hipoteką umowną kaucyjną na rzecz Banku Spółdzielczego w T. – Oddział w Z. W związku z tym uznał, że w tej sytuacji przymiot strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 73 ustawy przysługuje również wierzycielowi hipotecznemu oraz posiadaczowi służebności. Zatem organ I instancji powinien powiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie podmioty - w tym także właścicieli działek nr [...] i nr [...] , którym przysługuje służebność przejazdu i przechodu przez działkę nr [...] oraz Bank Spółdzielczy w T. - Oddział w Z., które są stronami w sprawie, a następnie umożliwić im aktywne uczestnictwo w postępowaniu. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 16 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 300/12, oddalił skargę D. B. na ww. decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej - stwierdzając, iż zasadnie organ uznał, że w postępowaniu dotyczącym nabycia z mocy prawa własności nieruchomości obciążonej służebnością oraz hipoteką, winny brać udział podmioty, którym te prawa przysługują . Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2012 r., nr [...] , stwierdził, że z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przeszła na własność Województwa [...] nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] o powierzchni 180 m2, położona na terenie gminy Z, w obrębie Z, zapisana w księdze wieczystej KW Nr [...] , jako zajęta pod drogę wojewódzką, a będąca obecnie własnością D. B. W uzasadnieniu podniósł, że na podstawie zebranych dokumentów - według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. - w księdze wieczystej KW Nr [...] (obecnie KW Nr [...] ) wpisana była działka nr [...] o powierzchni 180 m2, która stanowiła własność B. i M. małżonków B.. Na podstawie zawartej umowy darowizny i za dożywocie z [...] grudnia 2003 r., Rep. A nr [...] B. i M. małżonkowie B. darowali gospodarstwo rolne obszaru 1.23.90 ha, objęte księgą wieczystą KW Nr [...] D.B.. W dziale III księgi wieczystej KW Nr [...] wpisane jest ograniczone prawo rzeczowe - bezpłatna służebność przejazdu i przechodu z możliwością przeprowadzenia wszelkich mediów do działek nr [...] (KW Nr [...] ) i nr [...] (KW Nr [...] ), na nieruchomości obejmującej działkę nr [...] (KW Nr [...] ), przy czym strony umawiają się, iż uprawnieni do służebności będą wspólnie uczestniczyć w utrzymaniu drogi do czasu nabycia jej przez gminę. Zgodnie z odpisem księgi wieczystej KW Nr [...] nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] stanowi własność B. i J. małżonków B. - na prawach wspólności ustawowej, zaś zgodnie z odpisem księgi wieczystej KW Nr [...] nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] również stanowi własność B. i J. małżonków B. - na prawach wspólności ustawowej. Natomiast w dziale IV księgi wieczystej KW Nr [...] wpisana jest hipoteka umowna kaucyjna w wysokości [...] złotych na rzecz Banku Spółdzielczego w T. - Oddział w Z.. Organ wskazał również, że zgodnie z Uchwałą Nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 roku w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M.P z 86 r. Nr 3, poz. 16 z dnia 14 lutego 1986 r.) droga nr [...] stanowiła drogę krajową G. - Z. - K. - S.. Na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz.U. z 98 r. Nr 160, poz. 1071), załącznik nr 2 droga nr [...] stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogą wojewódzką Z.- K. - S.. Dodał, że obecnie droga wojewódzka nr [...] N. - C. – P. oraz droga wojewódzka nr [...] Z. - K. - S. stanowi drogę wojewódzką nr [...] . Zdaniem organu, zajęcie w dniu 31 grudnia 1998 r. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] pod drogę publiczną potwierdza kopia mapy zasadniczej z wykazaniem stanu zainwestowania pasa drogowego i granic nieruchomości podlegającej przejęciu, potwierdzona przez uprawnionego geodetę. Dokument ten potwierdza, iż ww. nieruchomość, zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r., znajdowała się w pasie drogowym drogi publicznej. Uznał także, że Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych w G. do 31 grudnia 1998 r. wykonywała faktyczne władztwo nad nieruchomościami położonymi w ciągu drogi krajowej nr [...] , w szczególności poprzez podejmowanie działań mających na celu utrzymanie i prawidłową eksploatację drogi krajowej Nr [...] - co znajduje potwierdzenie w oświadczeniu Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w G. z [...] maja 2004 r., nr [...] . Ponadto, wykonywanie władztwa publicznego nad nieruchomością zajętą pod drogę wynika z umów zawartych między Towarzystwem Ubezpieczeniowo - Reasekuracyjnym P.., a Dyrekcją Okręgową Dróg Publicznych w G. dotyczących ubezpieczenia dróg krajowych i wojewódzkich na terenie województwa g. i e.: umowy NBA nr [...] z [...] kwietnia 1997 r. oraz umowy NBA nr [...] z [...] maja 1998 r. W tej sytuacji Wojewoda [...] uznał, że zostały spełnione przesłanki warunkujące uwłaszczenie podmiotów publicznoprawnych w nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, określone w art. 73 ust. 1 ustawy. Wskazał też, iż organem właściwym w sprawie odszkodowania za nieruchomości przejęte w trybie art. 73 ustawy jest starosta właściwy według miejsca położenia nieruchomości oraz, że decyzja stanowi podstawę do ujawnienia w księdze wieczystej prawa własności Województwa [...] do przedmiotowej nieruchomości. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu wojewódzkiego D. B. złożył odwołanie. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Rozwoju decyzją z [...] września 2020 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. W dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego, gdyż: - z treści umowy darowizny i za dożywocie z [...] grudnia 2003 r., Rep. A nr [...] wynika, że w dniu [...] grudnia 1998 r. współwłaścicielami nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] byli B. B. i M. B.; - B. B. zmarł w dniu [...] maja 2014 r., a spadek po nim nabył D. B., co wynika z treści aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] maja 2014 r., Rep. A nr [...] ; - obecnie w księdze wieczystej nr [...] jako współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości wpisani są M. B. i D. B.. Wskazał również, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną, co ustalił na podstawie: - uchwały Rady Ministrów nr 192 z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M.P. z 1986 r. Nr 3, poz. 16), na mocy której droga nr [...] relacji G. - Z. - K. - S. zaliczona została do kategorii dróg krajowych; - art. 103 ust. 1 ustawy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 60, poz. 1071), zgodnie z którym droga nr [...] relacji G. - Z. - K. - S. została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich; - obecnie droga wojewódzka nr [...] relacji G. - Z. - K. -S. stanowi drogę wojewódzką nr [...] relacji N. - C. - P. - S. - K. - Z.; - mapy zasadniczej z pasem zajętości, która przedstawia stan zainwestowania pasa drogowego na dzień 31 grudnia 1998 r. i granice nieruchomości podlegającej przejęciu sporządzonej w dniu 13 stycznia 2010 r. przez geodetę uprawnionego T. Z.. Mapa ta potwierdza, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] - zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r.- znajdowała się w pasie drogowym drogi publicznej; - notatki służbowej z 13 stycznia 2010 r. sporządzonej przez geodetę uprawnionego T. Z., z której wynika, że działka nr [...] położona w obrębie Z. w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta była w całości pod drogę krajową nr [...] , a obecnie znajduje się w pasie drogi wojewódzkiej nr [...] . Podkreślił, że operat techniczny, sporządzony przez upoważnionego funkcjonariusza publicznego - geodetę, korzysta - jako dokument urzędowy - z domniemania prawdziwości zawartych w nim oświadczeń i zapisów, w tym także oświadczeń woli o charakterze cywilnoprawnym. Dokument taki ma charakter dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 76 k.p.a. i wzruszenie mocy dowodowej takiego dokumentu jest możliwe wyłącznie przez przeprowadzenie przeciwdowodu. Jako, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywujące. Minister zauważył także, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu publicznym, o czym świadczą: - polisa seria NBA nr [...] oraz polisa seria NBA nr [...] umowy ubezpieczenia zawarta pomiędzy Dyrekcją Okręgową Dróg Publicznych w G. (ubezpieczający) a Towarzystwem Ubezpieczeniowo Reasekuracyjnym S.A., której przedmiotem jest odpowiedzialność cywilna ubezpieczającego z tytułu prowadzonej działalności w zakresie letniego i zimowego utrzymania pasa drogowego dróg krajowych i wojewódzkich oraz promów w ciągu tych dróg na terenie województw [...] i [...]. Polisa ubezpieczeniowa dróg stanowi dowód na sprawowanie władztwa, - pismo Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w G. z [...] maja 2004 r., z którego wynika, iż do dnia 31 grudnia 1998 r. Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych w G. wykonywała władztwo publiczne nad nieruchomościami położonymi m.in. w ciągu drogi nr [...] . Wykonywane czynności polegały na zimowym i bieżącym utrzymaniu dróg, remontach nawierzchni, utrzymaniu poboczy, chodników, odwodnienia i oznakowania poziomego i pionowego, a także nadzorze nad robotami obcymi prowadzonymi w pasie drogowym. Odniósł się też do zarzutu odwołania wskazując, iż władztwo publicznoprawne dotyczy całego odcinka drogi, a nie poszczególnych działek gruntu. Trudno uznać, że istnieje możliwość wykazania dokonywania czynności tylko na konkretnych działkach -zatem nie można wymagać, aby zarządca drogi wskazywał wykonawcy numery ewidencyjne działek, które mają być odśnieżane. Natomiast ze wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego wynika, iż służby drogowe wykonują czynności odśnieżania na całym odcinku drogi jako pasa terenu przeznaczonego do ruchu i postoju pojazdów oraz pieszych. Podsumowując Minister stwierdził, że przesłanki określone w art. 73 ustawy zostały spełnione i należało utrzymać w mocy rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego. Wskazał również, iż zarzut naruszenia prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu poprzez niepoinformowanie przez Wojewodę [...] w zawiadomieniu z [...] października 2012 r. o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, mogłyby odnieść skutek jedynie wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych - czego skarżący nie wykazał. Bowiem to na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy Na powyższa decyzję Ministra Rozwoju skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył D. B.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie szeregu przepisów - wskazując, że zarzuty naruszenia przepisów materialnych oraz przepisów postępowania (z wyjątkiem zarzutów naruszenia art. 15 k.p.a., art. 138 k.p.a. i art. 78 Konstytucji RP) dotyczą również decyzji organu I instancji i prowadzonego przez niego postępowania: 1) art. 15 k.p.a., art. 138 k.p.a. i art. 78 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe wykonanie przez organ II instancji kontroli decyzji Wojewody [...] o i oddalenie odwołania pomimo tego, że w sprawie brak było podstaw do stwierdzenia, że działka, do której odnosiło się postępowanie administracyjne, była w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Województwa [...] o jako zajęta pod drogę publiczną, 2) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 76 § 1 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez uznanie notatki sporządzonej przez geodetę na potrzeby postępowania, na podstawie oświadczeń przedstawiciela tylko jednej strony postępowania, bez udziału wszystkich pozostałych stron postępowania w sprawie, za dokument urzędowy i za wystarczający dowód do rozstrzygnięcia sprawy, z pominięciem przez organy obu instancji okoliczności sporządzenia tej notatki, jej charakteru oraz braku innych dowodów, zwłaszcza z dokumentów źródłowych powstałych przed dniem 1 stycznia 1999 r. odzwierciedlających ówczesny stan prawny i faktyczny przedmiotowej nieruchomości, 3) art. 73 ust. 1 i 3 ustawy w związku z art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez stwierdzenie, że działka, do której odnosiło się postępowanie administracyjne w sprawie, była w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Województwa [...] jako zajęta pod drogę publiczną. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rozwoju z [...] września 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Województwo [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 180 m2, położoną na terenie gminy Z., zajętą pod drogę wojewódzką. Materialnoprawną podstawę wydanego rozstrzygnięcia stanowił art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.), dalej jako ustawa. Przepis ten stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Powołany przepis określa przesłanki, których tylko łączne spełnienie powoduje przejście gruntu na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. Przesłankami tymi są: władanie w dniu 31 grudnia 1998 r. gruntem przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, zajęcie gruntu pod drogę publiczną i brak tytułu własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego do zajętego gruntu. Potwierdzenie wywłaszczenia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną następuje w drodze decyzji wojewody (art. 73 ust. 3). Decyzja taka nie tworzy nowego stanu prawnego, potwierdza jedynie stan prawny istniejący w dniu 31 grudnia 1998 r., ma więc charakter deklaratoryjny. Stanowi ona wiążące potwierdzenie dokonanych ex lege zmian w sytuacji prawnej określonych podmiotów, co wywołuje skutki ex tunc (od chwili, gdy dany stan prawny zaistniał). W ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że spełnione zostały łącznie wszystkie przesłanki warunkujące przejście przedmiotowej nieruchomości na własność Województwa [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. Poza sporem jest, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego. Z materiału dokumentacyjnego wynika bowiem, że w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłaścicielami tej nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] byli B. B. i M. B., którzy następnie (co wynika z treści umowy darowizny i za dożywocie z [...] grudnia 2003 r., Rep. A nr [...] ) darowali ją synowi D. B.. Obecnie zaś właścicielami przedmiotowej nieruchomości są M. B. i D. B., co potwierdzają wpisy w księdze wieczystej KW nr [...] . Nie ulega więc wątpliwości, iż prawo własności opisanej nieruchomości przysługiwało osobom fizycznym, a nie Skarbowi Państwa, bądź jednostce samorządu terytorialnego - co oznacza, że spełniona została pierwsza z przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 ustawy. Przechodząc do oceny spełnienia przesłanki zajętości nieruchomości pod drogę publiczną wskazać należy, że zgodnie z materiałem dowodowym przedmiotowa nieruchomość zajęta była pod drogę krajową nr [...] relacji G. - Z. – K. - S.. Droga nr [...] relacji G. - Z. - K. - S. została zaliczona do kategorii dróg krajowych na podstawie uchwały Rady Ministrów nr 192 z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M.P. z 1986 r. Nr 3, poz. 16). Natomiast na podstawie art. 103 ust. 1 ustawy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 60, poz. 1071) droga nr [...] relacji G. - Z. - K. - S. została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich. Obecnie droga wojewódzka nr [...] relacji G. - Z. - K. – S. stanowi drogę wojewódzką nr [...] relacji N. – C. - P. - S. - K. – Z.. Wskazać należy, iż przestrzenne granice zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną - do których odnosi się art. 73 ust. 1 ustawy - determinuje stan faktyczny istniejący na gruncie, a więc sposób jego zagospodarowania pozwalający na zakwalifikowanie go do definicji pasa drogowego w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych (Dz.U. Nr 14, poz. 60 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wejścia w życie ustawy z 13 października 1998 r. Zgodnie z tym przepisem pasem drogi jest wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Przy tym świetle ww. przepisu analogicznie jak "pas drogi" zdefiniowane zostało pojęcie "droga". W rozpoznawanej sprawie dokumentami wskazującymi na zajęcie nieruchomości na drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998 r. są: - kopia mapy zasadniczej z pasem zajętości, która przedstawia stan zainwestowania pasa drogowego na dzień 31 grudnia 1998 r. i granice nieruchomości podlegającej przejęciu sporządzonej w dniu 13 stycznia 2010 r. przez geodetę uprawnionego T. Z., z której wynika, że działka nr [...] zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r. znajdowała się w pasie drogowym drogi publicznej; - notatka służbowa z 13 stycznia 2010 r. sporządzona przez geodetę uprawnionego T. Z., z której wprost i jednoznacznie wynika, iż działka nr [...] położona w obrębie Z. znajduje się w całości w granicach pasa drogi wojewódzkiej nr [...] oraz, że według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. zajęta była w całości pod drogę krajową nr [...]. Wszystkie powołane wyżej dokumenty w sposób niewątpliwy pozwalały przyjąć, że działka nr [...] zajęta była pod drogę publiczną. Niezasadny okazał się zarzut skargi dotyczący uznania przez organy orzekające notatki sporządzonej przez geodetę za wystarczający dowód w sprawie. Skarżący skutecznie nie podważył bowiem mocy i wiarygodności dowodowej kopii mapy zasadniczej z pasem zajętości i notatki służbowej sporządzonych w dniu 13 stycznia 2010 r. przez geodetę uprawnionego T. Z., które zgodnie z art. 76 k.p.a. są dokumentami urzędowymi. Skarżący nie przedstawił żadnego przeciwdowodu, który byłby równorzędny dla kwestionowanej dokumentacji kartograficznej. Same twierdzenia skarżącego nie są natomiast wystarczające do podważania ustaleń dokonanych przez organy orzekające na podstawie powołanych wyżej dokumentów sporządzonych przez uprawnionego geodetę i nie mogą stanowić skutecznego przeciwdowodu wskazującego inny stan faktyczny na dzień 31 grudnia 1998 r. Prawidłowe jest również stanowisko organów, iż została spełniona ostatnia z przesłanek z art. 73 ust. 1 ustawy - dotycząca władania gruntem przez jednostkę samorządu terytorialnego w dniu 31 grudnia 1981 r. Dla jej spełnienia istotne jest bowiem jedynie to, aby jednostka ta wykonywała faktyczne czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną związane z utrzymaniem jej nawierzchni, zapewnieniem przejezdności, naprawami, remontami itp., a nie posiadanie nieruchomości w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Przy czym w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela w sposób uniemożliwiający realizację czynności związanych z zarządem drogi, istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych. W rozpoznawanej sprawie wykonywanie przez zarządcę drogi czynności świadczących o publicznoprawnym władaniu nieruchomością, potwierdzają przywołane przez organ odwoławczy, a znajdujące się w aktach niekwestionowane dokumenty: - polisa seria NBA nr [...] z [...] kwietnia 1997 r. wraz z załącznikami oraz polisa seria NBA nr [...] z [...] maja 1998 r. wraz z załącznikami umowy ubezpieczenia zawarta pomiędzy Dyrekcją Okręgową Dróg Publicznych w G. (ubezpieczający) a Towarzystwem Ubezpieczeniowo Reasekuracyjnym "P." S.A. Z załącznika nr 1 stanowiącego integralną część ww. umów ubezpieczenia wynika, że przedmiotem ubezpieczenia jest odpowiedzialność cywilna ubezpieczającego z tytułu prowadzonej działalności w zakresie letniego i zimowego utrzymania pasa drogowego dróg krajowych i wojewódzkich oraz promów w ciągu tych dróg na terenie województw [...] i [...], - pismo Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w G. z [...] maja 2004 r. - będącej następcą prawnym Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w G. - z którego wynika, iż do dnia 31 grudnia 1998 r. Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych w G. wykonywała władztwo publiczne nad nieruchomościami położonymi m.in. w ciągu drogi nr [...] . Wykonywane czynności polegały na zimowym i bieżącym utrzymaniu dróg, remontach nawierzchni, utrzymaniu poboczy, chodników, odwodnienia i oznakowania poziomego i pionowego, a także nadzorze nad robotami obcymi prowadzonymi w pasie drogowym. Powyższe dowody potwierdzają, iż nad przedmiotową nieruchomością w dniu 31 grudnia 1998 r. sprawowane było władztwo publicznoprawne. Wskazać też należy, że w przypadku wykonywania prac związanych z prawidłowym utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją czy odśnieżaniem, czynności te dotyczą drogi jako całości, bez wyszczególniania poszczególnych działek gruntu stanowiących drogę publiczną (por. wyrok NSA z 5 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 37/14). W rozpoznawanej sprawie nie doszło także do naruszenia przepisów postępowania - art. 10 § 1 k.p.a. - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - bowiem pismem z [...] października 2020 r. Wojewoda - przytaczając treść ww. art. - zawiadomił skarżącego o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym w terminie 7 dni od otrzymania pisma. Podsumowując Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy i w sposób prawidłowy dokonały oceny wystąpienia przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 ustawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - zyskując całkowitą aprobatę Sądu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.