I SA/Po 688/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi K.R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącej kwotę [...]- zł (słownie: [...] złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi. K. R. reprezentowana przez pełnomocnika adw. T. R. wniosła skargę na decyzję Wojewody z [...] czerwca 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania. Pełnomocnik skarżącej w złożonej skardze wskazał, że decyzja z [...] czerwca 2019 r. prawidłowo została mu doręczona w dniu 14 stycznia 2020 r., kiedy została osobiście odebrana w siedzibie organu. Natomiast na kopercie przesyłki wysłanej w czerwcu 2019 r. na adres kancelarii, jako adresata przesyłki nie wskazano pełnomocnika skarżącej "adw. T. R.", ale "T. R." z tożsamym oznaczeniem kancelarii. "W wyniku niewłaściwego zaadresowania przesyłki została ona podwójnie awizowana przez operatora pocztowego, co spowodowało błędne przyjęcie tzw. fikcji doręczeń (...) z dniem 15 lipca 2019 r." W takiej sytuacji "oczywistym więc jest, że odbiorca przesyłki adw. T. R. nie miał możliwości jej odebrania", bowiem wadliwie określono adresata przesyłki. Zwrócono uwagę, że w P. prowadzi kancelarię radca prawny T. R.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że zaskarżona decyzja, w celu doręczenia jej pełnomocnikowi skarżącej, została wysłana na wskazany przez niego adres: "ul. [...], [...] P. " (k.[...] akt adm.) w dniu 26 czerwca 2019 r. i zwrócona do organu po jej dwukrotnym awizowaniu, o czym adresata informowano w dniach 28 czerwca 2019 r. i 8 lipca 2019 r. Adresata pouczono, że przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej P. [...] a daty obydwu awizowań potwierdził za każdym razem własnoręcznym podpisem pracownik poczty. Postanowieniem z [...] maja 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę (pkt 1 sentencji) oraz orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego (pkt 2 sentencji). Uzasadniając odrzucenie skargi Sąd I instancji wskazał, że argumentacja skargi nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Po pierwsze – wbrew twierdzeniom skargi jako adresata przesyłki prawidłowo wskazano "Adw. T. R.", a jedynie błędnie dodano poniżej "Kancelaria Adwokacka T. R.". W ocenie Sądu I instancji nie może być jednak wątpliwości co do tego, że adresatem przesyłki była osoba fizyczna – T. R., którego nazwisko na kopercie wskazano prawidłowo. Faktu tego dowodzi również analiza zwrotnego potwierdzenia doręczenia (wciąż przyklejonego do koperty), na którym widnieją m.in. informacje na temat awizowania przesyłki. Zarówno na wewnętrznej, jak i zewnętrznej stronie zwrotnego potwierdzenia doręczenia widnieje prawidłowo wpisane nazwisko osoby fizycznej "T. R.". Sąd I instancji wskazał, że w nazwie kancelarii znalazła się literowa omyłka pisarska, bowiem zamiast "Kancelaria T. R." wpisano "Kancelaria T. R.", jednak to nie kancelaria, a osoba fizyczna (prawidłowo wskazana z imienia i nazwiska) była adresatem przesyłki. Po drugie – co do adresata przesyłki w osobie adw. T. R., żadnych wątpliwości nie miał listonosz, który prawidłowo awizo pozostawił pod wskazanym przez pełnomocnika i niekwestionowanym przez niego adresem kancelarii. Po trzecie – pełnomocnik, którego nie zastano (w związku z czym awizowano adresowaną do niego przesyłkę) nie mógł nie podejmując nawet próby odebrania awizo, przewidzieć jak opisano adresata na kopercie awizowanej przesyłki. Po czwarte – pełnomocnik nie twierdzi, aby Poczta [...] kiedykolwiek odmówiła mu wydania tej awizowanej przesyłki, ale że z uwagi na błędne – w jego ocenie – wskazanie adresata przesyłki, "odbiorca przesyłki adw. T. R. nie miał możliwości jej odebrania". Poczta [...] nie miała wątpliwości co do osoby adresata przesyłki, dlatego awizowała ją pod wskazanym przez pełnomocnika skarżącej adresem, a gdyby faktycznie odmówiono mu wydania awizowanej przesyłki z uwagi na ewentualne wątpliwości co do adresata przesyłki, to taka sytuacja miałaby miejsce w terminie 14 dni od pierwszego awizo, tj. od dnia 28 czerwca 2019 r. (tylko w tym bowiem okresie możliwe było w ogóle podjęcie awizowanej przesyłki) i zostałaby odnotowana na kopercie. Sąd podkreślił, że Poczta [...] wskazuje przyczyny z jakich nie doręczono przesyłki. Jedną z takich przyczyn jest m.in. "adresat nie podjął przesyłki w terminie", "niedostateczny adres", lub też "inne przyczyny", które winien opisać wydający przesyłkę. W niniejszej sprawie na kopercie widnieje opatrzona pieczęcią Urzędu Pocztowego P. [...] i podpisana przez pracownika tego Urzędu informacja "Zwrot do nadawcy. Nie podjęto w terminie." Pełnomocnik skarżącej, który nie kwestionuje, że przesyłka została awizowana w sposób opisany na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oraz zwrócona z przyczyn wskazanych przez pracownika Poczty na kopercie, nie podjął próby podjęcia awizowanej przesyłki. Wobec powyższego, skoro do prawidłowego doręczenia zaskarżonej decyzji doszło 12 lipca 2019 r., a termin do wniesienia skargi na tę decyzję upływał 12 sierpnia 2019 r., natomiast skargę sporządzono 13 lutego 2020 r., oznacza to, że skargę złożono po upływie terminu do dokonania tej czynności. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości, i wnosząc o jego uchylenie. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 44 § 4 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy nie doszło do ziszczenia się przesłanek uzasadniających przyjęcie, że doszło do doręczenia zastępczego (tzw. fikcji doręczeń), co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i odrzucenia skargi, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. o sygn. akt I OZ [...] Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przesyłka zawierająca decyzję została skierowana pod właściwie oznaczony adres pocztowy, prawidłowo oznaczono miasto, ulicę i numer domu oraz lokalu. Problemem była natomiast prawidłowość imiennego oznaczenia samego adresata, jakim w sprawie był pełnomocnik. Zarówno na kopercie zawierającej decyzję, jak i na przyłączonym do niej blankiecie zwrotnego poświadczenia odbioru, nazwisko adwokata zostało poddane korekcie, w konsekwencji na kopercie jest ono podane w dwóch zbliżonych brzmieniach, albowiem w nazwie kancelarii posłużono się niewłaściwym nazwiskiem "R. ". NSA stwierdził, że nie jest w chwili obecnej możliwe ustalenie, na jakim etapie doszło do korekty nazwiska adresata. W konsekwencji nie można rozstrzygnąć wątpliwości, czy pismo zostało prawidłowo zaadresowane i czy możliwe jest przyjęcie fikcji doręczenia. W tej sytuacji Sąd I instancji nie miał podstaw do przyjęcia, że doręczenie zaskarżonej decyzji nastąpiło w terminie ustalonym na podstawie art. 44 § 3 k.p.a. i ustalania początku biegu terminu do wniesienia skargi z uwzględnieniem daty wynikającej z przyjętej fikcji doręczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie Sąd zaznacza, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej: "P.p.s.a."), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Artykuł ten znajduje zastosowanie, gdy doszło do orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 P.p.s.a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. Ta sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II GSK 808/09). Związanie wykładnią prawną dotyczy zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie, jak również organu administracyjnego, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny Naczelnego Sądu Administracyjnego staje się nieaktualny. Oznacza to, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Mając na uwadze wypływający z powyżej przytoczonego przepisu obowiązek respektowania wykładni przepisów prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze wskazania zawarte w postanowieniu NSA z dnia 21 października 2020 r. o sygn. akt I OZ [...], którym uchylono postanowienie tutejszego Sądu z dnia [...] maja 2020 r. o sygn. akt IV SA/Po [...]. Zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. W myśl art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Stosownie do treści art. 44 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego (§ 1 pkt 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Przepis art. 44 k.p.a. umożliwia osiągnięcie w toku postępowania skutku doręczenia, warunkującego sprawność i prawną skuteczność podejmowanych przez organ czynności. Stwarza możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia przez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem zasadniczym zastosowania tego przepisu, oprócz zaistnienia wskazanych w nim przesłanek, jest prawidłowe zaadresowanie przesyłki zawierającej doręczane pismo, domniemanie doręczenia nie może mieć zastosowania do pisma błędnie zaadresowanego. Pojęcie adresu obejmuje zarówno oznaczenie lokalizacji, pod jaką ma mieć miejsce doręczenie, jak i oznaczenie imienne adresata. W niniejszym przypadku problemem jest prawidłowość imiennego oznaczenia na przesyłce adresata, jakim w sprawie był pełnomocnik. Zarówno na kopercie zawierającej decyzję, jak i na przyłączonym do niej blankiecie zwrotnego poświadczenia odbioru, nazwisko adwokata zostało poddane korekcie, w konsekwencji na kopercie jest ono podane w dwóch zbliżonych brzmieniach, albowiem w nazwie kancelarii posłużono się niewłaściwym nazwiskiem "R. ". W chwili obecnej nie jest możliwe ustalenie, na jakim etapie doszło do korekty nazwiska adresata. W konsekwencji nie można rozstrzygnąć wątpliwości, czy pismo zostało prawidłowo zaadresowane, a w konsekwencji, czy możliwe jest przyjęcie fikcji doręczenia. Rozstrzygnięcie tych wątpliwości na niekorzyść strony nie jest możliwe do zaakceptowania, ze względu na skutki wynikające z przyjęcia fikcji doręczenia. Instytucja ta musi być stosowana z zachowaniem reżimu wynikającego z przepisów prawa, w tym z poszanowaniem wymogu właściwego oznaczenia adresata. W przypadku faktycznego odbioru przesyłki korekty w brzmieniu nazwiska adresata nie miałyby żadnego znaczenia dla sprawy. Podobnie błąd w nazwisku, w przypadku odbioru korespondencji, nie miałby żadnego znaczenia dla skuteczności doręczenia. Inaczej jednak należy stwierdzony stan faktyczny kwalifikować w przypadku zastosowania instytucji z art. 44 k.p.a. Nie dające się aktualnie usunąć wątpliwości, czy przesyłka została oznaczona prawidłowym nazwiskiem adresata, nie dają podstaw do zastosowania art. 44 k.p.a. i przyjęcia fikcji doręczenia. Wyjściowym warunkiem jest bowiem prawidłowe oznaczenie będącej adresatem osoby fizycznej. Rozważanie, czy pełnomocnik w tych okolicznościach był zobowiązany do podjęcia próby odebrania przesyłki i czy byłaby mu on oddana, pozbawione jest znaczenia. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że nie ma podstaw do przyjęcia, że doręczenie zaskarżonej decyzji nastąpiło w terminie ustalonym na podstawie art. 44 § 3 k.p.a. i ustalania początku biegu terminu do wniesienia skargi z uwzględnieniem daty wynikającej z przyjętej fikcji doręczenia. Za utrwalony uchodzi pogląd, wedle którego skoro wraz z czynnością doręczenia rozpoczyna się termin na zaskarżenie decyzji, to w sytuacji gdy do takiego doręczenia nie doszło, skorzystanie przez stronę ze środka prawnego, którego możliwość wniesienia otwiera się wraz z doręczeniem decyzji czyni ten środek prawny niedopuszczalnym (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 12 listopada 2014 r., sygn. akt II CSK 297/14, OSNC 2015/12, poz. 142, wyrok NSA z 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1158/14, LEX nr 2033967). W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie weszła do obrotu prawnego, a w związku z tym termin do wniesienia skargi nie rozpoczął jeszcze swego biegu. Z tego powodu Sąd ocenił złożoną skargę za niedopuszczalną. Po uprawomocnieniu się postanowienia, obowiązkiem organu będzie dokonanie doręczenia decyzji w sposób prawidłowy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.