I SA/Rz 397/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A.H-C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej A.H.-C. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] odmawiającą A. H., (dalej: Zobowiązana/Skarżąca/Strona) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne od 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. O takie zwolnienie ubiegała się Zobowiązana we wniosku z dnia 4 lutego 2021 r., wskazując mi.in, że w dniu 30 listopada 2020 r. prowadziła przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 55.10.Z. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji powołał się na brzmienie § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 152 - dalej: rozporządzenie w sprawie wsparcia) oraz na podjęte działania weryfikacyjne, które wykazały, że na dzień 30 listopada 2020 r. Zobowiązana prowadziła działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD nr 77.11.Z, który został zmieniony na kod PKD nr 55.10.Z. w dniu 28 grudnia 2020 r. Mając na uwadze powyższe organ uznał, że Zobowiązanej nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021r., ponieważ kod PKD 77.11.Z. nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek. Zobowiązana nie zgodziła się z decyzją ZUS i złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z faktur dokumentujących najem apartamentów potwierdzających faktyczne wykonywanie działalności gospodarczej oznaczonej kodem PKD 55.10.Z., a także z deklaracji VAT-7 za listopad 2019 r. i listopad 2020 r. potwierdzających spadek obrotów. Decyzją z dnia [...]marca 2021r. ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2021r., opisaną na wstępie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podtrzymał stanowisko, że Skarżąca nie jest uprawniona do otrzymania zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek z uwagi na fakt, że według danych zawartych w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej, dalej: CEIDG, w dniu 30 listopada 2020 r. prowadziła działalność gospodarczą oznaczoną kodem 77.11.Z, który to kod nie uprawnia do przyznania zwolnienia. Zobowiązana, reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę na powyższą decyzję domagając się jej uchylenia a także uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: k.p.a., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej oraz niepodejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a w szczególności nieuwzględnienie podnoszonych przez Skarżącą argumentów dotyczących faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej oznaczonej PKD 55.10 Z, a w konsekwencji wydania decyzji w sposób błędny, bez dokonania wszechstronnej analizy dowodów z dokumentów przestawionych przez stronę, 2.art. 7 k,p.a. przez wydanie decyzji z naruszeniem zasady praworządności, a także niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, celem ustalenia przedmiotu faktycznie wykonywanej działalności gospodarczej oraz pominięcie dowodów z dokumentów przedłożonych przez Skarżącą, 3. art. 79a § 1 k.p.a., przez zaniechanie zawiadomienia Strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, jak również niewskazanie przesłanek zależnych od strony, które nie zostały spełnione lub wykazane, 4. art. 86 k.p.a., przez brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze strony A. H. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "A", na okoliczność faktycznie wykonywanej, przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorcę, 5. art. 107 § 3 k.p.a., przez niewyjaśnienie w sposób jasny i zrozumiały wszystkich przesłanek, jakimi kierował się organ II instancji przy wydawaniu decyzji z dnia [...]marca 2021 r., a także pominięcie niektórych istotnych aspektów sprawy, w tym w szczególności nie odniesienie się i niedokonanie oceny dowodów z dokumentów załączonych przez Skarżącą do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. 5. art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. -- Prawo przedsiębiorców, przez nierozstrzygnięcie na korzyść przedsiębiorcy wątpliwości co do treści normy prawnej, w sytuacji gdy przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie łub odebranie uprawnienia, 6. § 10 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii, przez uznanie, że Skarżąca nie wykonuje działalności gospodarczej oznaczonej w PKP kodem 55.10.Z. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponadto dodano, że oceny spełnienia warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności gospodarczej wg PKD dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON i CEiDG w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Stosownie do treści § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia, płatnika składek prowadzącego na dzień 30 listopada 2020 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie, stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.1.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres. W myśl § 10 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wsparcia, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w § 10 ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r. Rozpatrując przedmiotową sprawę Sąd w pierwszej kolejności odniesie się do kwestii naruszenia przez organ przepisów postępowania. Wskazać należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.) znajdują zastosowanie przepisy k.p.a., a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności i podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym także z urzędu (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu, przed wydaniem decyzji umożliwiając im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.), oraz wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy (art. 11 k.p.a.). Na konieczność stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniach w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek ubezpieczeniowych wskazuje zresztą także i odesłanie zawarte w § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia, nakazujące stosowanie zasad określonych w art. 31zo-zx ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.), dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach. W art. 31zq ust. 8 tej ustawy przewidziano zaś, że do prawa wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w przypadku wydania decyzji odmownej w I instancji, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej, w tym także i ZUS, obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dopiero podjęcie niezbędnych działań w ww. zakresie pozwala organowi na zajęcie prawidłowego stanowiska w sprawie, które powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu sporządzonym według standardów wynikających z art. 107 § 3 k.p.a. Z kolei zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony, a przepisy art. 10 § 2 i 3 k.p.a. stosuje się. Stosownie zaś do § 2 powołanego przepisu, w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1. Odnotowania wymaga, że wprowadzenie art. 79a § 1 k.p.a. nie wyłącza skutków wynikających z art. 10 § 2 i 3 k.p.a., regulującego możliwość odstąpienia przez organ administracji publicznej od zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Oznacza to, że organ nie będzie obowiązany do jego wykonania w sprawie, w której odstąpi od stosowania przedmiotowej zasady – może to mieć miejsce tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną - jednakże winien wówczas w decyzji to odstąpienie uzasadnić. Odnosząc poczynione uwagi do przedmiotowej sprawy, należy podkreślić, że w sytuacji, w której wystąpiła sprzeczność pomiędzy kodem PKD przeważającej działalności, podanym przez Skarżącą w złożonym wniosku o zwolnienie od obowiązku opłacania należności z tytułu składek ubezpieczeniowych, tj. 55.10.Z, a kodem PKD ujawnionym w rejestrze CEIDG na dzień 30 listopada 2020 r., tj. 77.11.Z, organ obowiązany był przed wydaniem decyzji, stosownie do dyspozycji art. 10 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 79a § 1 k.p.a., zwrócić się do strony o złożenie stosownych wyjaśnień oraz przedłożenie dowodów na poparcie jej twierdzeń. Jak wynika jednak z przedstawionych akt sprawy, ZUS zaniechał podjęcia ww. czynności, co więcej nie odniósł się nawet do dowodów przedłożonych przez Stronę wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednocześnie nie wskazał przyczyn odstąpienia od zasady wynikającej z art.10 § 1 k.p.a. Zaskarżona decyzja nie spełnia też wymogów w zakresie uzasadnienia wynikających z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., ponieważ organ w swoich rozważaniach powołał się na jedynie na dane z CEIDG, całkowicie pomijając aspekt rzeczywistego rodzaju przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez Skarżącą i nie odnosząc się do wskazanej przez nią argumentacji. Ma to istotne znaczenie zwłaszcza wobec uznania, że zwolnieniu z opłacania składek na podstawie § 10 ust.1 rozporządzenia w sprawie wsparcia, podlega płatnik składek prowadzący na dzień 30 listopada 2020r. określony rodzaj działalności. Wprawdzie w § 10 ust.2 tego rozporządzenia wskazano, że oceny spełnienia powyższego warunku, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r., lecz jest to jedynie jeden ze środków dowodowych, stwarzający określone domniemanie prawne, zakładające, że wpis w rejestrze podmiotów REGON/CEIDG odpowiada stanowi rzeczywistemu. Domniemanie to może jednak zostać wzruszone. Skoro bowiem ustawa wiąże udzielenie zwolnienia z faktycznym prowadzeniem działalności, a nie z faktem figurowania kodu takiej działalności w rejestrze CEIDG, to domniemanie powyższe można obalić wykazując, że faktycznie przedsiębiorca prowadził inną działalność przeważającą niż widniała w CEIDG. W ocenie Sądu, w sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w rejestrze REGON/CEIDG, a faktycznie wykonywaną przez Stronę działalnością gospodarczą we wskazanej dacie, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności. Trzeba przy tym dodać, że przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach, a tym samym przepisy rozporządzenia w sprawie wsparcia, wydanego na podstawie art. 31zy ust. 1 ww. ustawy, służyć miały m.in. złagodzeniu negatywnych skutków, jakie wywarł wybuch pandemii na polskich przedsiębiorców za sprawą wprowadzanych ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej, a to poprzez wprowadzenie zróżnicowanych środków pomocowych. Jednym z nich było właśnie ustanowienie możliwości okresowego zwolnienia przedsiębiorców działających w określonych branżach od obowiązku uiszczania należnych składek ubezpieczeniowych, o którym mowa w art. 31zo ustawy o COVID-19, jak i w § 10 rozporządzenia w sprawie wsparcia. Podkreślić należy, że Skarżąca do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączyła dowody (faktury i deklaracje) wskazujące na prowadzenie przez nią deklarowanej działalności gospodarczej, uprawniającej uzyskanie zwolnienia. Jednak, jak wyżej wskazano, organ całkowicie zignorował przedstawione dowody i argumentację. Ponadto Sąd dostrzega, że w aktach sprawy znajduje się jedynie kserokopia decyzji z dnia [...] lutego 2021 r. (pierwszoinstancyjnej), natomiast w decyzji organu II instancji błędnie określono podstawę prawną wskazując m.in. na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., która jest sprzeczna z treścią podjętego rozstrzygnięcia. Reasumując stwierdzić należy, że wydając zaskarżoną decyzję ZUS dopuścił się naruszenia nie tylko prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (§ 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia), ale również przepisów postępowania administracyjnego (art. 6, 7, 77 § 1, 79a § 1, 107 § 3 k.p.a.). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ ma obowiązek uwzględnić poczynione wyżej uwagi. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.), Sąd zasądził na rzecz Skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, stanowiącą zwrot kosztów zastępstwa procesowego.