II SA/Ol 529/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odszkodowania za szkody w rolnictwie 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia "[...]" r., działając na podstawie art. 134 i art. 124 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) – dalej jako "k.p.a" w związku z art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 3 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1683 z poźn. zm.), dalej jako: "Prawo łowieckie", "ustawa", Nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, dalej jako: "Nadleśniczy", stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez P.B. odwołania od protokołu ostatecznego szacowania szkody z dnia 15 maja 2021 r. Z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że pismem z dnia 26 maja 2021 r. (data wpływu: 28 maja 2021 r.), P.B. (dalej jako "strona", "poszkodowany", "skarżący"), wniósł do Nadleśnictwa odwołanie od protokołu ostatecznego szacowania szkody nr "[...]" z dnia "[...]" r., tj. szkody wyrządzonej przez jelenie i sarny na użytkach zielonych, na działce nr "[...]" , obręb G., gmina J., położonych w obwodzie łowieckim dzierżawionym przez Koło Łowieckie. Powołując treść art.46d ust.1 Prawa łowieckiego organ wskazał, że protokół ostatecznego szacowania szkody został podpisany przez przedstawiciela dzierżawcy w dniu 15 maja 2021 r., w związku z czym termin na wniesienie odwołania upłynął w dniu 24 maja 2021 r. Odwołanie zostało zaś złożone przez poszkodowanego w Nadleśnictwie w dniu 28 maja 2021 r., a więc z 4-dniowym opóźnieniem. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: - art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego – poprzez przyjęcie, że doszło do uchybienia terminu do złożenia przez skarżącego odwołania do Nadleśniczego od protokołu szacowania szkody łowieckiej; - art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie całego materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Biorąc pod uwagę powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nakazanie rozpatrzenia złożonego przez skarżącego odwołania od szacowania oraz zasądzenie ewentualnych kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu 7 maja 2021 r., zawiadomił Koło Łowieckie o szkodzie wyrządzonej przez zwierzynę leśną w uprawie rolnej na należącej do niego działce rolnej o powierzchni 11 ha w miejscowości G., do której doszło w dniu 4 maja 2021 r. Do szacowania szkody doszło w dniu 15 maja 2021 r. Skarżący podniósł, że do szacowania szkody doszło z przekroczeniem określonego w ustawie 7 - dniowego terminu od dnia zgłoszenia szkody - za co całkowitą odpowiedzialność ponosi zarządca obwodu łowieckiego. Wskazał, że w szacowaniu szkody wziął udział powołany przez Koło Łowieckie biegły oraz ojciec skarżącego – C.B.. Przedstawiciel Koła Łowieckiego odmówił sporządzenia protokołu na miejscu i zapowiedział, że protokół sporządzi w domu, a następnie prześle go do skarżącego lub do koła łowieckiego. Skarżący podał, że po kilku dniach od szacowania, z uwagi na brak otrzymania protokołu szacowania, rozpoczął próby kontaktu z Kołem Łowieckim . Ostatecznie, dopiero w dniu 24 maja 2021 r., otrzymał od Prezesa Koła rzeczony protokół szacowania. W dniu 26 maja 2021 r. złożył odwołanie od szacowania do Nadleśniczego. Podniósł, że protokół z szacowania powinien być podpisany przez wszystkie osoby biorące udział w szacowaniu. W przypadku odmowy podpisania protokołu przez któregokolwiek uczestnika, powinna znajdować się na nim stosowna adnotacja. Takiej adnotacji protokół nie zawiera – zatem, zdaniem skarżącego, przyjąć należy, że protokół nie został przedstawiony stronie. W ocenie strony, nie ulega wątpliwości, iż biegły rzeczoznawca występujący w imieniu Koła Łowieckiego, nie zapoznał skarżącego z treścią sporządzonego przez siebie protokołu, a skarżący zapoznał się z nim dopiero za pośrednictwem Łowczego z Koło Łowieckiego. Z tych wszystkich względów, zdaniem skarżącego, uznać należy, iż termin do wniesienia odwołania od ustaleń komisji szacującej szkodę łowiecką należy liczyć od dnia 24 maja 2021 r. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.); dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W rozdziale 9 Prawa łowieckiego uregulowane zostały zagadnienia dotyczące szkód łowieckich. Wynika z nich, że szacowania szkód wyrządzonych w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny oraz przy wykonywaniu polowania, a także ustalania wysokości odszkodowania dokonuje zespół składający się z przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego, przedstawiciela dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego, właściciela albo posiadacza gruntów rolnych na terenie których wystąpiła szkoda (art. 46 ust. 1 i 2). Właściciel albo posiadacz gruntów rolnych wniosek o szacowanie szkód, o których mowa w ust. 1, w tym ustalenie wysokości odszkodowania, składa do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego (art. 46 ust.3). Zgodnie z art. 46 ust. 6 ustawy, szacowanie szkody składa się z oględzin i szacowania ostatecznego, przy czym oględzin dokonuje się niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3 (art. 46a ust. 2 ustawy). Niezwłocznie po zakończeniu szacowania ostatecznego dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół, który zawiera czytelne podpisy osób biorących udział w szacowaniu ostatecznym (art. 46c ust. 4 pkt 5). Protokół sporządza się w trzech jednobrzmiących egzemplarzach po jednym dla każdego członka zespołu szacującego szkodę, w tym dla właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda. (art.46c ust. 7). Z mocy art. 46d ust. 1 ustawy, właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) albo art. 46c ust. 5 (protokół szacowania ostatecznego). W myśl art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego, w zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie, do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Z omawianych powyżej przepisów wynika, że ustalenie i wypłata odszkodowania za szkody łowieckie poprzedzona jest określoną w ustawie – Prawo łowieckie, specyficzną dla tego rodzaju spraw procedurą. W aktach administracyjnych sprawy, znajduje się kopia protokołu nr "[...]" z dnia 15 maja 2021 r. ostatecznego szacowania szkody w uprawach rolnych. Z jego treści wynika, że w dniu 15 maja 2021 r. w trakcie szacowania szkody obecny był zespół składający się z przedstawiciela dzierżawcy – M.W. oraz poszkodowany – P.B.. Na egzemplarzu protokołu widnieje jedynie podpis przedstawiciela dzierżawcy z datą 15 maja 2021 r. Natomiast, jak podnosi skarżący, w trakcie szacowania obecny był jego przedstawiciel – ojciec C.B.. Protokół nie zawiera zaś popisu poszkodowanego, ani jego przedstawiciela. Skarżący wskazywał również, że przedstawiciel Koła Łowieckiego odmówił sporządzenia protokołu na miejscu i zapowiedział, że protokół sporządzi w domu, a następnie prześle go do skarżącego lub do koła łowieckiego. Skarżący wskazuje także, że po kilku dniach od szacowania, z uwagi na brak otrzymania protokołu szacowania, rozpoczął próby kontaktu z Kołem Łowieckim Ostatecznie dopiero w dniu 24 maja 2021 r. otrzymał od Prezesa Koła rzeczony protokół szacowania i w dniu 26 maja 2021 r. złożył odwołanie od protokołu szacowania. W związku z powyższym, w rozpoznawanej sprawie wymagały zweryfikowania twierdzenia skarżącego, który już w odwołaniu podnosił, że nie doręczono mu protokołu w dniu szacowania szkody, czyli, że protokół nie został sporządzony niezwłocznie po dokonaniu czynności szacowania w dniu 15 maja 2021 r. Zauważyć należy, że w celu wyjaśnienia tej kwestii, Nadleśniczy nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, a jedynie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że protokół ostatecznego szacowania szkody został podpisany przez przedstawiciela dzierżawcy w dniu 15 maja 2021 r., w związku z czym termin na wniesienie odwołania upłynął w dniu 24 maja 2021 r. Odwołanie zostało zaś złożone przez poszkodowanego w Nadleśnictwie w dniu 28 maja 2021 r., a więc z 4-dniowym opóźnieniem. Opierając się na protokole, organ przyjął za przesądzone istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, dotyczące daty podpisania protokołu. Skoro podpisanie protokołu przez przedstawicieli obwodu łowieckiego nastąpiło z dniem 15 maja 2021 r., to dla organu była to okoliczność wystarczająca dla przyjęcia, że to właśnie od tego dnia należy liczyć termin do wniesienia odwołania, o którym stanowi art. 46 d ust. 1 ustawy. Tymczasem zaś, w zaistniałej sytuacji, wiązanie początku biegu terminu do wniesienia odwołania z datą podpisu wskazaną w protokole wyłącznie przez przedstawicieli obwodu łowieckiego budzi uzasadnione wątpliwości, mając na uwadze treść art. 46c ust. 5 pkt 5 ustawy, zgodnie z którym protokół ostatecznego szacowania powinien zawierać czytelne podpisy osób biorących w nim udział, a zatem wszystkich osób uczestniczących w tych czynnościach. Natomiast, zgodnie z art. 46d ust. 1 ustawy, początek biegu terminu do złożenia odwołania wyznacza czynność podpisania protokołu. Termin do wniesienia odwołania należy zatem liczyć od tej czynności, chyba że zostanie ustalony termin podpisania protokołu odmienny, niż data szacowania. W związku z powyższym, data podpisania (odmowy podpisania) protokołu przez osobę, wnoszącą odwołanie w trybie art. 46d Prawa łowieckiego jest okolicznością o zasadniczym znaczeniu i wymaga wyjaśnienia w sposób niebudzący wątpliwości. Natomiast w przedmiotowej sprawie organ nie wyjaśnił w żaden sposób kwestii podnoszonych przez stronę, w tym niesporządzenia protokołu niezwłocznie po szacowaniu ostatecznym, tj. w dniu 15 maja 2021 r. oraz nieprzedstawienia go skarżącemu (jego przedstawicielowi) do podpisania. Protokół nie został stronie okazany, ani doręczony. Powyższe ma kluczowe znaczenie dla oceny, od kiedy rozpoczął bieg termin określony w art. 46d ust.1 Prawa łowieckiego. W związku z powyższym, za przedwczesne, zdaniem Sądu, należy uznać stanowisko Nadleśniczego, który stwierdził, że odwołanie skarżącego z dnia 26 maja 2021 r. (data wpływu do organu 28 maja 2021 r.) od protokołu szacowania ostatecznego nr "[...]" z dnia 15 maja 2021 r. zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu do dokonania tej czynności procesowej. W tym miejscu wskazać należy, że w myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, organ administracji nie zebrał wyczerpująco całego materiału dowodowego, a w konsekwencji nie rozważył go i nie poddał ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 49d ust. 1 Prawa łowieckiego. Nie ustalił w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności mających zasadnicze znaczenie dla oceny zachowania przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania w rozpoznawanej sprawie. Skoro organ nie podjął prawidłowo działań w celu zweryfikowania odmiennych twierdzeń skarżącego w tym zakresie, pomimo ciążącego na nim ustawowego obowiązku, to naruszył nie tylko powołane przepisy, ale również zasady ogólne postępowania administracyjnego wskazujące na konieczność podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes strony (art. 7 k.p.a.) oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie skarżącego – jako jego strony – do organu (art. 8 k.p.a.). Podkreślić zatem należy, że naruszenia przepisów prawa, jakich dopuścił się w rozpoznawanej sprawie Nadleśniczy mają charakter istotny i uzasadniały uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Niewątpliwie bowiem mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ, w myśl art. 153 p.p.s.a., uwzględni powyższą ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. W szczególności organ, mając na uwadze cytowane wyżej zasady ogólne postępowania administracyjnego, ustali należycie stan faktyczny sprawy, a w razie ewentualnego potwierdzenia zasadności twierdzeń skarżącego dotyczących okoliczności sporządzenia i podpisania protokołu szacowania ostatecznego, rozpozna jego odwołanie merytorycznie i po przeprowadzeniu wymaganego postępowania, wyda stosowne rozstrzygnięcie. O zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.