III FZ 518/23

Dnia 27 listopada 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dominik Gajewski po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia adw. J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 779/21 w przedmiocie kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt SKO Gd/4007/20 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 rok postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przyznać ze środków Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz adwokata J. W. kwotę 3321 zł (słownie: trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. Wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 rok. Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 25 listopada 2021 r. przyznano skarżącej A.P. prawo pomocy w niniejszej sprawie poprzez ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w G. wyznaczyła na pełnomocnika skarżącej z urzędu adwokata J. W. Od wyroku z dnia 17 sierpnia 2021 r. adwokat sporządził i wniósł skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu, oświadczając przy tym, że koszty te nie zostały zapłacone w całości. Pełnomocnik nie brał udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust 3 i 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm., dalej ustawa COVID-19). Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 779/21 postanowił przyznać adwokatowi J. W., ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, kwotę 1.800 zł (tysiąc osiemset złotych) w tym VAT, tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, obejmujące sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Jednocześnie, odwołując się do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 66/19, SK 53/22, SK 85/22 oraz SK 83/19). Na powyższe postanowienie adwokat J. W. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie, powołując się na art. 174 pkt. 1-2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 259, t.j. ze zm., dalej p.p.s.a.) zarzucając mu: 1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt. 2 lit. b Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015, poz. 1800, dalej rozporządzenie) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na mylnym przyjęciu, iż skarżącemu za sporządzenie skargi kasacyjnej należy się wynagrodzenie w wysokości 50% stawki minimalnej (1.800 zł), podczas gdy skarżący został wyznaczony do prowadzenia sprawy już po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku i nie prowadził sprawy w I Instancji, co powinno skutkować przyznaniem mu wynagrodzenia w wysokości 75% stawki minimalnej tj. w wysokości 2.700 zł netto; 2) naruszenie prawa materialnego tj. art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt. 2 lit. b Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące mylnym przyjęciem, iż skarżącemu należy się wynagrodzenie w wysokości 50% stawki zamiast 100% stawki, podczas gdy skarżący spełnił wszystkie możliwe do spełnienia przesłanki implikujące możliwość przyznania mu wynagrodzenia w pełnej w wysokości 100% stawki (tj. w wysokości 3.600 zł netto), a brak udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynikał z faktu pominięcia wniosku skarżącego o rozpoznaniu skargi kasacyjnej na rozprawie i jej rozpoznania na posiedzeniu niejawnym; 3) naruszenie prawa materialnego tj. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (naruszenie zasady równości wobec prawa), poprzez bezpodstawne przyjęcie, że tylko z samego faktu, iż świadczenie pomocy prawnej jako pełnomocnik z urzędu na skutek zarządzenia władzy (Sądu) podlegałoby innym, korzystniejszym dla tego Sądu zasadom opodatkowania polegających na tym, że Sąd ten nie musiałby zapłacić w ogóle podatku VAT, względnie podatek byłby liczony na odmiennych, korzystniejszych dla tego Sądu zasadach polegających na liczeniu go nie powszechnie obowiązujących zasadzie liczenia podatku VAT wg metody "od stu" (czyli powiększonej o 23% podatku VAT od kwoty wynagrodzenia pełnomocnika procesowego z urzędu stanowiącej kwotę netto) a metodą "w stu" (czyli podatek VAT zawierałby się już w zasądzonym od Sądu wynagrodzeniu pełnomocnika procesowego z urzędu stanowiącego kwotę brutto), co stanowiłoby także pozbawione podstaw prawnych uszczuplenie należności publicznoprawnej (budżetowej) o charakterze podatkowym z uwagi na fakt, że adwokat prowadzący działalność gospodarczą w formie jednoosobowej działalności gospodarczej (Kancelaria Adwokacka) "odprowadza" (tj. płaci) ten podatek VAT do odpowiedniego Urzędu Skarbowego. Pełnomocnik skarżącej wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie mu od Skarbu Państwa kwoty 3600 zł powiększonej o należny podatek VAT (tj. 4.428 zł brutto) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wykonane na zasadzie prawa pomocy jak również o przyznanie kosztów postępowania zainicjowanego wniesieniem przedmiotowego zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w nim zarzuty są zasadne. Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie zasady określenia wynagrodzenia adwokata regulują przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm., dalej rozporządzenie).Wynika to jak słusznie zauważył Sąd I instancji z orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego (m.in. sygn. akt SK 66/19), jednocześnie przyznając adwokatowi wynagrodzenie na podstawie § 2 pkt 5 oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit b rozporządzenia. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji powołał się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego (m.in. sygn. akt SK 66/19), kwestionujące nieuzasadnione różnicowanie stawek i mechanizmów wynagradzania dla adwokatów i radców prawnych ustanowionych z urzędu względem adwokatów i radców prawnych ustanowionych z wyboru. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyznał adwokatowi kwotę 1800 zł (w tym VAT) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, obejmujące sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Stanowi to 50 % stawki minimalnej, która w niniejszej sprawie wynosi 3600 zł (§ 2 pkt 5 rozporządzenia). Jednakże Sąd I instancji, powinien w niniejszej sprawie zastosować podwyższoną stawkę wynoszącą 75 %, gdyż pełnomocnik nie brał udziału w postępowaniu w I instancji. Z pisma z dnia 7 grudnia 2021 r. Okręgowej Rady Adwokackiej w G. wynika, iż wskutek postanowienia z dnia 25 listopada 2021 r., adw. J. W. został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu A.P., zaś wyrok przed Sądem I instancji zapadł w dniu 17 sierpnia 2021 r. W związku z tym adwokatowi ustanowionemu w niniejszej sprawie należało przyznać wynagrodzenie w kwocie 2700 zł (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych powiększonej o należny podatek od towarów i usług. Ponadto opłatę na podstawie § 4 ust.3 rozporządzenia podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług tj. o 621 zł. Reasumując w niniejszej sprawie należy przyznać i nakazać wypłatę ze środków Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku łączną kwotę 3321 złotych z tytułu wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Nieuprawnione jest jednak żądanie pełnomocnika skarżącej zastosowania stawki 100 %, gdyż rozpoznanie sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyznaczonym zgodnie z art. 15 zzs4 ust 3 i 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.). Odnosząc się natomiast do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony, albowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.