I SA/Wa 1380/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia (...) kwietnia 2021 r. nr (..) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej też jako organ I instancji/prezydent) rozpoznając wniosek K. M. z [...] sierpnia 2020 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] września 2000 r. nr [...] orzekającej o dokonaniu weryfikacji danych objętych ewidencją gruntów, prowadzoną dla miasta [...], obręb [...], polegającej na: 1) wykreśleniu w jednostce rejestrowej nr [...], działki nr [...],[...] o powierzchni [...] ha i wpisaniu w to miejsce działki nr [...],[...] o powierzchni [...] ha, położonej przy ul. [...] nr [...], właściciel Gmina Miejska [...] w użytkowaniu wieczystym E. W. i J. K. księga wieczysta nr [...], 2) dopisaniu do jednostki rejestrowej nr [...], działki nr [...],[...] o powierzchni [...] ha, właściciel Gmina Miejska [...] - odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji. Decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Główny Geodeta Kraju (dalej też jako organ II instancji) utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji podniósł, że wskazany we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 2000 r. zarzut wydania tej decyzji bez podstawy prawnej jest nieuzasadniony. Podstawą prawną kwestionowanej decyzji był art. 7d pkt 1 w zw. z art. 22 ustawy z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 2052, dalej jako ustawa/pgik). Podał, że zgodnie z ww. przepisami do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji gruntów i budynków należało i należy utrzymanie tej ewidencji w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, zaś aktualizacja ewidencji gruntów i budynków następowała poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian mających na celu ujawnienie nowych danych lub wyeliminowanie danych błędnych, niezgodnych z materiałem źródłowym. W ocenie organu w świetle powyższych przepisów w razie stwierdzenia niezgodności danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków z dokumentami źródłowymi Prezydent [...] miał umocowanie do wydania decyzji w celu wyeliminowania błędnych danych. W odniesieniu do zarzutów odwołania, Główny Geodeta Kraju uznał za bezpodstawny zarzut naruszenia art. 27 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2019 r., poz. 2204, dalej jako ukwih) w zw. z § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1992 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece, jako że przepisy te nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. Decyzja z [...] września 2000 r. nie dotyczyła kwestii zgodności informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków z księgą wieczystą, ale wyeliminowania błędów w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z dokumentami źródłowymi. Podobnie za niezasadny organ II instancji uznał zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako kpa) w zw. z art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1990, dalej jako ugn). Wyjaśnił, że prezydent [...] nie dokonał podziału nieruchomości w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tylko wyodrębnił osobną działkę, na potrzeby ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków, nieruchomości o niejednolitym stanie prawnym. Za nieuzasadniony organ uznał także zarzut błędnego uznania, że decyzja z [...] września 2000 r. nie stanowi rażącego naruszenia przepisów ugn dotyczących wywłaszczenia nieruchomości. Wyjaśnił w tym zakresie, że decyzją z [...] września 2000 r. nie dokonano wywłaszczenia nieruchomości, a jedynie korekty danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, niezgodnych z dokumentami źródłowymi określającymi przebieg granic nieruchomości, na których ustanowiono użytkowanie wieczyste. Pismem z [...] maja 2021 r. K. M. (dalej jako skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję. Skarżący zarzucił Głównemu Geodecie Kraju naruszenie: 1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art 10 kpa, poprzez uniemożliwienie stronom wypowiedzenia się co do materiału dowodowego przed wydaniem decyzji; 2. przepisów prawa materialnego, tj.: a. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 7d pkt 1 i art. 22 pgik, poprzez błędną wykładnię, prowadzącą do wniosku, że ww. przepisy umożliwiają organowi administracji publicznej sprostowanie stanu prawnego nieruchomości na drodze decyzji administracyjnej, zawierającej dowolne rozstrzygnięcie, w tym podział nieruchomości oraz jej wywłaszczenie; b. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 27 ukwih w zw. z § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1992 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji z [...] września 2000 r., poprzez błędną wykładnię i uznanie, że aktualizacja danych w ewidencji gruntów i budynków w celu doprowadzenia do zgodności zapisów w ewidencji gruntów i budynków z zapisem w księdze wieczystej w wypadku niezgodności tych danych nie stanowi rażącego naruszenia ww. przepisów, podczas gdy zgodnie z art. 27 ukwih w razie niezgodności tych danych sąd rejonowy dokonuje na wniosek właściciela, użytkownika wieczystego lub z urzędu sprostowania oznaczenia na podstawie danych z ewidencji; c. art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 97 ust. 3 pkt 1 ugn w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji z [...] września 2000 r. poprzez niezastosowanie ww. przepisu ugn i uznanie, że dokonanie podziału może być dokonane na podstawie art. 7d pkt 1 w zw. z art. 22 pgik, podczas gdy zgodnie z tym przepisem podziału można dokonać z urzędu jedynie, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych; d. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 128 ust. 1 ugn w zw. z art. 22 ust. 2 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie i uznanie, że podział nieruchomości dokonany w ramach decyzji z [...] września 2000 r. nie doprowadził do wywłaszczenia części nieruchomości bez odszkodowania, podczas gdy w ramach decyzji z [...] września wydzielono działkę gruntu z wpisem prawa własności Gminy [...]. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W kontrolowanej sprawie organ katastralny dokonał w 2000 r. zmiany w ewidencji gruntów i budynków poprzez doprowadzenie danych ewidencyjnych do zgodności z danymi źródłowymi. W dacie dokonania ww. zmiany tj. w 2000 r. strona skarżąca nie była właścicielem ww. nieruchomości, nabyła ją na podstawie umowy cywilnoprawnej dopiero w 2007r, a więc kilka lat później. Przedmiotem umowy nabycia była nieruchomość o określonych parametrach, o określonym numerze ewidencyjnym i o określonej powierzchni – a więc nieruchomość określona w decyzji Prezydenta [...] z [...] września 2000 r. nr [...] jako działka nr [...],[...] o powierzchni [...] ha, położona przy ul. [...] nr [...] we [...]. Skarżący, jako że nabył prawo użytkowania wieczystego ww. nieruchomości na podstawie umowy z [...] grudnia 2007r., po czym osobną decyzją Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] doszło do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (również dla działki nr [...] o powierzchni [...] ha), - nie ma podstaw prawnych do domagania się weryfikacji danych ewidencyjnych w zakresie przekraczającym jego (pierwotną jak i wtórną) umowę nabycia. Innymi słowy skarżący nie wykazał interesu prawnego do domagania się w trybie nieważnościowym weryfikacji decyzji administracyjnej z okresu, w którym nie był on właścicielem ww. nieruchomości i w zakresie w jakim nie nabył do niej jakichkolwiek praw. Przedmiotem umowy darowizny z 2007 r. była bowiem konkretna nieruchomość tj. działka nr [...] o powierzchni [...] ha, a nie: nieruchomość o innej powierzchni, w innych granicach i o innym oznaczeniu ewidencyjnym. Niezależnie od tego należy podnieść, że zaskarżona decyzja odnosząca się do meritum sprawy nie narusza prawa. Jak organ I instancji szczegółowo wyjaśnił, dokumenty źródłowe, w tym te stanowiące podstawę wpisu do księgi wieczystej, jednoznacznie wskazują, że poprzednicy prawni skarżącego nabyli prawo użytkowania wieczystego do działki o powierzchni [...] ha (a nie [...] ha). Wynika to m.in.: - z dokumentu "Wyciąg z matrykuły podatku gruntowego i księgi podatku budynkowego miasta [...] (obręb [...])", sporządzonego w dniu [...] marca 1948r., w którym wpisano m.in.: nr mapy [...], nr parceli [...], ul. [...], powierzchnia [...] m2; - dokumentacji z podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej we [...], przy ul. [...] (L. ks. robót [...]), a w szczególności: szkicu podstawowego nr [...] z pomiaru wykonanego w dniu [...] listopada 1966r., - dokumentu zawierającego obliczenia powierzchni ze współrzędnych gdzie powierzchnię parceli [...] określono na [...] m2; - wykazu zmian gruntowych, w którym w stanie dotychczasowym wpisano m.in. działkę nr [...] o powierzchni ogólnej [...] ha, natomiast w stanie nowym wpisano działki: [...] o powierzchni ogólnej [...] ha, [...] o powierzchni ogólnej [...] ha i [...] o powierzchni ogólnej [...] ha; - rejestru gruntów prowadzonego dla obrębu [...], w którym w 1967 r. w jednostce rejestrowej nr [...] ujawniono właściciela - Skarb Państwa oraz działkę nr [...] o powierzchni ogólnej [...] ha. W pozycji "Uwagi" wpisano "do 1973r."; - zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego we [...] z [...] stycznia 1967r. Dz. Kw. [...] o wpisie w księdze wieczystej nr [...] w dziale I księgi wieczystej wpisano: "[...] ul. [...] Nr. [...], parcela Nr. [...] o pow. [...] m2; - decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z [...] czerwca 1967 r. nr [...], orzekającej o ustanowieniu na rzecz (...) wieczyste użytkowanie terenu państwowego, położonego we [...] przy ul. [...] stanowiącego parcelę budowlaną nr [...] o powierzchni [...] m2; - aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia [...] października 1967 r. dot. umowy użytkowania wieczystego, zawartej w Państwowym Biurze Notarialnym we [...], na mocy której pełnomocnik działający w imieniu Skarbu Państwa oddał określonym podmiotom w użytkowanie wieczyste nieruchomość położoną we [...] przy ul. [...], stanowiącą niezabudowaną działkę nr [...] o powierzchni [...] m2; - zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego we [...] z dnia [...] października 1967 r. Dz. Kw. [...] o wpisie w księdze wieczystej nr [...] w dziale I księgi wieczystej wpisano: "[...] ul. [...], działka nr [...] o powierzchni [...] m2 w wieczystym użytkowaniu do dnia [...] października 2066r. przeznaczona pod budowę domu", itd. Itd. (dane w aktach sprawy). Dość powiedzieć, że aktem notarialnym Repertorium A nr [...] z dnia [...] maja 1986 r. w ramach umowy sprzedaży i zamiany, zawartej w Państwowym Biurze Notarialnym we [...], poprzednicy skarżącego J. K. i E. W. nabyli prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 oraz prawo własności posadowionego tam budynku. Wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 27 ukwih w zw. z § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1992 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Przedmiotem dokonanej w 2000 r. zmiany w ewidencji gruntów i budynków nie było dostosowanie danych ewidencyjnych do danych z działu I KW (zwłaszcza, że te nie budziły nigdy wątpliwości), lecz dostosowanie danych ewidencyjnych do licznych, i przywołanych wyżej, dokumentów źródłowych związanych z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego (a wcześniej wydzielenia działki ewidencyjnej o pow. [...] m2). Okoliczność, że dane wieczystoksięgowe odpowiadały w tym zakresie danym źródłowym jedynie potwierdza, że w kontrolowanej sprawie doszło do błędu w danych ewidencyjnych, i błąd ten podlegał weryfikacji w trybie dokonania z urzędu przez starostę zmiany w formie decyzji administracyjnej, której zresztą poprzednicy prawni skarżącego w żadnej mierze nie kwestionowali. W sprawie nie mamy zatem do czynienia ze "sprostowaniem stanu prawnego nieruchomości na drodze decyzji administracyjnej, zawierającej dowolne rozstrzygnięcie, w tym podział nieruchomości oraz jej wywłaszczenie" (jak niezasadnie wywodzi skarżący), lecz ze sprostowaniem danych ewidencyjnych dostosowującym je do udokumentowanego stanu prawnego nieruchomości. W konsekwencji należy przyjąć, że w sprawie, wbrew daleko idącym zarzutom skargi, nie mamy do czynienia ani z dokonaniem podziału nieruchomości ani z wywłaszczeniem, lecz z doprowadzeniem danych ewidencyjnych do stanu prawnego wynikającego z poprzednio dokonanego podziału nieruchomości na działkę gruntu o powierzchni [...] m2 ([...] ha), a następnie z konsekwentnych umów dotyczących tej nieruchomości o powierzchni [...] ha. Organy obu instancji, a zwłaszcza [...] WINGiK, obszernie, szczegółowo i niezwykle precyzyjnie wyjaśniły i opisały stan faktyczny i stan prawny sprawy. Uzasadnienie ww. decyzji modelowo określa i stan faktyczny i stan prawny. Z tego względu Sąd uznał, że twierdzenia skarżącego o bezprawnym wywłaszczeniu nieruchomości - w świetle dużej liczby dokumentów źródłowych określających pierwotnie przedmiot prawa własności SP, przedmiot użytkowania wieczystego, następnie przekształconego w prawo własności - mają zdecydowanie chybiony charakter. I wreszcie, w nawiązaniu do zarzutu naruszenia prawa procesowego w postaci art. 10 kpa, Sąd uznał, że strona skarżący w żadnej mierze nie wykazał w skardze na czym polegało realne pozbawienie jego czynnego udziału w postępowaniu, i ewentualnie jaki to miało wpływ na wynik sprawy, a zatem jakich czynności w związku z tym strona nie podjęła i jakich zarzutów nie podniosła - z negatywnymi skutkami dla rozpoznania jej sprawy. W konsekwencji Sąd uznał wszystkie zarzuty skargi za niezasadne. Skutkowało to jej oddaleniem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).