VI SA/Wa 1315/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic – Chojnacka Sędzia WSA Dorota Pawłowska Protokolant referent Magdalena Koseła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2020 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz G. K. kwotę 2217 (słownie: dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] marca 2020 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej unieważnił na żądanie D. S. A. sp. k. przysługujące G. K. prawo ochronne na wzór użytkowy pt. "Kratka ściekowa odpływowa, zwłaszcza prysznicowa", nr [...]. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 100 i art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 776 ze zm.) – zwanej dalej "p.w.p.". Decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy. W dniu 7 listopada 2019 r. D. S. A. sp. k. zażądała unieważnienia przysługującego G. K. prawa ochronnego "Kratka ściekowa odpływowa, zwłaszcza prysznicowa", nr [...]. Wnioskodawca wskazał, że jest konkurentem skarżącego w handlu armaturą hydrauliczną, w tym kratek ściekowych i skierował nawet do niego pisma ostrzegawcze z zarzutami naruszania praw do spornego wzoru. Podniósł zarzuty braku użyteczności, charakteru technicznego wzoru, także nieprzedstawienie go w sposób na tyle jasny i wyczerpujący, by znawca mógł ten wzór urzeczywistnić. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej podniósł, że uczestnikowi przysługiwał w tej sprawie interes prawny, bowiem pomiędzy nim a skarżącym zachodzi stosunek realnej konkurencji. Z kolei w odniesieniu do spornego wzoru organ ocenił, że wzoru nie zaprezentowano w sposób jasny i wyczerpujący w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 p.w.p. przede wszystkim dlatego, że na rysunku ilustrującym wzór nie przedstawiono następującej, istotnej cechy: "rynny (10) posiadają na swojej poziomo usytuowanej części przelotowe ażurowe otwory (17)". Organ uznał, że rysunek pozostaje w sprzeczności z zastrzeżeniem a ponadto zastrzeżenie jest niekompletne, bo nie zawiera cechy technicznej określającej to, jak woda przedostaje się do rynien ściekowych. Jako zasadny oceniono także zarzut podniesiony na podstawie art. 94 p.w.p., bowiem zdaniem organu rozwiązanie jest pozbawione użyteczności. Wskazano, że wzór nie spełnia funkcji wynikającej z jego tytułu, bo gdyby odtworzyć wspomnianą cechę, to woda wypływałaby przez ażurowe otwory w rynnach nie dochodząc do syfonu odpływowego, a więc nie zapewniałaby odpływu ścieków. Organ nie podzielił stanowiska skarżącego, że powyższa sprzeczność stanowi jedynie lapsus, omyłkę pisarską. Rozprawa w tej sprawie odbyła się w dniu [...] marca 2020 r., podczas której Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej odroczył termin ogłoszenia decyzji do dnia [...] marca 2020 r. i czynność ta wówczas miała miejsce. We wniesionej przez G. K. na powyższą decyzję skardze podniesiono zarzut rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257. ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a." polegającego na tym, że publikacja decyzji odbyła się z naruszeniem art. 15zzs ust. 6 ustawy z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U., poz. 568). Skarżący podał, że 24 marca 2020 r. dowiedział się telefonicznie od urzędnika organu, że wyznaczony na [...] marca 2020 r. termin publikacji decyzji został odwołany, a mimo to czynność ta miała miejsce. Ponadto zarzucono naruszenie art. 89 ust. 1 p.w.p. poprzez to, że w tej sprawie wnioskodawca wykazał jedynie interes faktyczny. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy Rzeczypospolitej wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonej decyzji i wyjaśnił, że rozprawa odbyła się przed ogłoszeniem w Polsce stanu zagrożenia epidemicznego, a odroczenie publikacji decyzji na [...] marca 2020 r. było dopuszczalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ wydana w sprawie decyzja dotknięta jest naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) – zwanej dalej "p.p.s.a.". Zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, ponieważ jej ogłoszenie w dniu [...] marca 2020 r. nastąpiło przedwcześnie – pomimo tego, że w tym dniu bieg wyznaczonego na podstawie art. 2559 ust. 3 p.w.p. terminu jeszcze nie upłynął. Czyniło to ogłoszenie decyzji bezskutecznym. Zasadą jest, że w myśl art. 2559 ust. 1 p.w.p., decyzje Urzędu Patentowego podlegają ogłoszeniu, co zgodnie z art. 2559 ust. 2 p.w.p., powinno nastąpić bezpośrednio po przeprowadzeniu rozprawy, ewentualnie – jak stanowi art. 2559 ust. 3 p.w.p. – termin ogłoszenia może być odroczony na czas do 2 tygodni. Niezależnie od tego, decyzja wraz z uzasadnieniem doręczana jest stronom postępowania (art. 2558 ust. 2 p.w.p.). W tej sprawie rozprawa odbyła się [...] marca 2020 r., podczas której poinformowano strony, że ogłoszenie decyzji nastąpi [...] marca 2020 r. W tym okresie w Polsce i na świecie rozprzestrzeniała się choroba COVID-19, wywoływana przez jednego z koronawirusów – SARS-CoV-21. Okoliczność ta wywołała interwencję ustawodawcy, który 2 marca 2020 r. uchwalił ustawę o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, Dz. U. poz. 374 – zwaną dalej ustawą o COVID-19. Ustawa ta była wielokrotnie nowelizowana, m. in. ustawą z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z wprowadzonym tą ustawą przepisem art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy o COVID "W okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w: (...) postępowaniach administracyjnych (...)". Stan zagrożenia epidemicznego w Polsce ogłoszono z dniem 14 marca 2020 r. na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego, poz. 433. Z kolei na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. poz. 491 ogłoszono w Polsce stan epidemii, odwołując jednocześnie stan zagrożenia epidemicznego mocą § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego, Dz. U. poz. 490. Termin odroczenia ogłoszenia decyzji, o którym mowa w art. 2559 ust. 2 p.w.p. należy niewątpliwie do procesowych, objętych hipotezą wstecznie w tym przypadku działającego art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy o COVID-19. Dlatego bieg tego terminu z dniem 14 marca 2020 r. został z mocy bezpośrednio działającej normy prawnej wstrzymany. Nie więc mógł on upłynąć [...] marca 2020 r., a zatem do ogłoszenia decyzji dojść wówczas nie mogło. Wskazanej retroaktywności działania prawa w tym przypadku nie można oceniać negatywnie, bo paradoksalnie stanowiła ona źródło gwarancji zaufania jednostki do państwa. Dzięki niej zminimalizowano ryzyko uszczerbku w realizacji praw procesowych stron rozmaitych postępowań, które mogłoby się ziścić na skutek wprowadzonych przez państwo ograniczeń w poruszaniu się i korzystaniu z instytucji publicznych. Bieg terminów został odblokowany na podstawie art. 46 pkt 20 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-21, Dz. U. poz. 875, mocą którego uchylono art. 15zzs ustawy o COVID-19. Skutek ten nastąpił zgodnie z art. 68 ust. 7 ustawy z 14 maja 2020 r. po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy. Ustawę ogłoszono 15 maja 2020 r., a w myśl jej art. 76 weszła ona w życie w dniu następnym, a więc 16 maja 2020 r., co oznacza że wskazane 7 dni upłynęło wraz z upływem dnia 22 maja 2020 r. Tym samym terminy procesowe biegły dalej od dnia 23 maja 2020 r., w tym ten wyznaczony w tej sprawie. Rację ma organ twierdząc, że obecność stron podczas ogłaszania decyzji nie jest obowiązkowa, niemniej jednak należy ona do praw procesowych, których pozbawienie nie jest dopuszczalne. Strona ma prawo do wysłuchania decyzji już w dniu jej ogłaszania i – czego pomijać nie można – poznania treści orzeczenia organu już wówczas, zanim decyzja wraz z uzasadnieniem zostanie stronie doręczona. Może to mieć istotny wpływ na realizację przysługujących stronie praw procesowych, przygotowanie się do zaskarżenia takiego aktu, zastanowienia nad taktyką obrony swoich praw. W trosce o zapewnienie należytego poziomu ochrony wszystkim znajdującym się w sferze objętej stanem zagrożenia epidemicznego, a następnie epidemii, zapewniono jednolitą gwarancję procesową w postaci zawieszenia wszystkich, bez wyjątku terminów procesowych w postępowaniu administracyjnym. Respektowanie tego rozwiązania prawnego jest w ocenie Sądu obowiązkiem bezwzględnym. Skarżący nie stawił się na ogłoszenie decyzji, wskazując że 24 marca 2020 r. otrzymał w Urzędzie Patentowym informację o tym, że czynność ta nie odbędzie się. Dostrzeżone przez Sąd uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bo chociaż twierdzenia skarżącego nie zostały udowodnione, należy uznać je za uprawdopodobnione. Rzecz oczywista, że organ nie mógł przewidzieć, że w dniu 31 marca 2020 r. ustawodawca wprowadzi określone rozwiązania procesowe z mocą wsteczną. Wiadome było mu jednak, że pewne ograniczenia są wprowadzane, a inne planowane, o czym świadczy zamieszczony w treści skargi zrzut ekranu strony internetowej Urzędu Patentowego z tego okresu (s. 3 skargi), uprawdopodabniając zarazem stanowisko skarżącego. W tej sprawie konsekwencją wejścia w życie przepisu art. 15zzs ust. 6 ustawy o COVID-19 była bezskuteczność czynności ogłoszenia decyzji, która powinna być ponowiona po uchyleniu tego przepisu w maju 2020 r. W miejsce tego, organ kontynuował czynności postępowania, dokonując doręczenia decyzji, które wobec powstałej wcześniej wady było dokonane z naruszeniem prawa. Skargę w tej sprawie złożono po 23 maja 2020 r., a więc już po okresie zawieszenia terminów sądowych, wprowadzonego z kolei przez art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy o COVID-19. Sumując, ogłoszenie decyzji w dniu [...] marca 2020 r. było bezskuteczne, a odblokowany w maju termin na jej prawidłowe ogłoszenie nie został wykorzystany. W tej sytuacji, na podstawie art. 286 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi termin ten otworzy się wraz z doręczeniem organowi akt niniejszej sprawy. Ogłoszenie decyzji powinno zatem nastąpić w terminie dwutygodniowym, liczonym od tego momentu. Niezasadne były natomiast zarzuty skargi skoncentrowane na art. 15zzs ust. 6 ustawy o COVID, bowiem rozprawa w tej sprawie odbyła się przed dniem ogłoszenia przez Ministra Zdrowia stanu zagrożenia epidemicznego. Z kolei w zaistniałej sytuacji procesowej przedwczesne byłoby wyrażanie ocen odnoszących się do meritum wydanego rozstrzygnięcia i analizowanie postawionych decyzji organu zarzutów. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 tej ustawy w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1431). Złożyły się nań: wpis od skargi (1000 złotych), wynagrodzenie pełnomocnika będącego rzecznikiem patentowym (1200 złotych) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 złotych).