II OZ 507/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1819/20 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi B. D. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1819/20 odmówił B. D. (dalej określanej jako skarżąca) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu 9 listopada 2020 r. Złożony w dniu 23 listopada 2020 r. wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego (tego dnia uiszczono również żądaną opłatę sądową) został uzasadniony przebywaniem przez skarżącą i jej pełnomocnika będącego jej mężem na "samo-kwarantannie" od 9 listopada 2020 r. Sąd stwierdził dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu, uznał jednak, że argumentacja skarżącej nie zasługuje na aprobatę, a przedstawione przez nią okoliczności nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu doszło nie z jej winy. Sąd podkreślił, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki sądowej zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego własnoręcznie i czytelnie podpisane przez pełnomocnika skarżącej (męża). Skarżąca we wniosku potwierdziła zapoznanie się z zawartością przesyłki sądowej wskazując, że z powodu pandemii oraz konieczności odizolowania się od tego dnia nie była w stanie uiścić wymaganego wpisu sądowego. Skarżąca nie została jednak objęta obowiązkową kwarantanną, nie przedłożyła również zaświadczenia lekarskiego czy jakiegokolwiek pisma uprawdopodobniającego samoizolację. Zdaniem Sądu niewykonanie zarządzenia nie uzasadnia przebywanie przez skarżącą na "samo-kwarantannie". Sąd podał w wątpliwość także oświadczenie skarżącej i jej pełnomocnika o poddaniu się kwarantannie. Zauważył, że skarżąca nie przedłożyła żadnych innych dowodów chociażby uprawdopodobniających istniejący stan rzeczy. W konsekwencji, w ocenie Sądu, przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego nie było możliwe, ponieważ strona dopuściła się niedbalstwa. Zażalenie na wyżej opisane postanowienie wniosła skarżąca, domagając się jego uchylenia, względnie zmiany i przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu, jak również zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Wskazała, że fakt samoizolacji w okresie nasilającej się pandemii uzasadnia brak winy w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej powoływanej jako P.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi został wniesiony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., jednak nie zasługiwał on na uwzględnienie z uwagi na nieuprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Brak winy powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można i należy wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie w sposób graniczący z pewnością brak winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny, wymagający od strony staranności. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek nagłej, niespodziewanej i nadzwyczajnej przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja skarżącej podniesiona zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu nie zasługuje na uwzględnienie, nie sposób bowiem dopatrzyć się obiektywnych i niezależnych od niej przeszkód w prawidłowym i terminowym uiszczeniu wpisu od skargi. Przede wszystkim należy mieć na względzie, że przesyłka sądowa zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego odebrana została przez pełnomocnika skarżącej w dniu 9 listopada 2020 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem. Skarżąca miała zatem pełną świadomość, że od tej chwili biegnie siedmiodniowy termin na wykonanie nałożonego obowiązku, a jego bezskuteczny upływ spowoduje odrzucenie skargi, zgodnie z zawartym w wezwaniu pouczeniem. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje oświadczenia skarżącej o poddaniu się przez nią i jej męża (pełnomocnika) samoizolacji w dniach od 9 listopada 2020 r. do 23 listopada 2020 r. z uwagi na podejrzenie kontaktu z osobą potencjalnie zakażoną na Covid-19. W tamtym okresie czasu notowano wzmożoną ilość zachorowań, wzbudzało to uzasadnione obawy o własne zdrowie i życie, nie tylko wśród osób starszych. Dobrowolne poddanie się kwarantannie w przypadku kontaktu lub podejrzenia kontaktu z osobą potencjalnie zakażoną należy więc uznać za zachowanie odpowiedzialne i akt godny pochwały. Jednakże sam fakt poddania się samoizolacji nie przesądza jeszcze o braku winy w terminowym wykonaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. Przede wszystkim skarżąca nie twierdzi, że w czasie samoizolacji pogorszył się stan zdrowia jej i męża, co z tego powodu wykluczało podejmowanie przez nich jakichkolwiek czynności. Nie powołuje się na inne nagłe przeszkody, które nie tylko utrudniały, ale wręcz uniemożliwiały wykonanie wezwania w terminie. Skarżąca nie wskazuje, że nie miała możliwości skorzystania z pomocy osoby trzeciej bądź, jak stwierdził Sąd pierwszej instancji, przynajmniej powiadomienia o istniejącej przeszkodzie, np. drogą telefoniczną lub przez wysłanie wiadomości elektronicznie. Uiszczenie opłaty sądowej nie zawsze wiąże się z koniecznością opuszczenia miejsca zamieszkania, istnieje wszak możliwość dokonania zapłaty za pomocą bankowości elektronicznej. Skarżąca również nie twierdzi, że nie miała możliwości skorzystania z takiej formy zapłaty. Nie uprawdopodobniła więc podjęcia choćby próby zapobiegnięcia uchybienia terminowi, o którego biegu została skutecznie zawiadomiona. Podsumowując, samo oświadczenie skarżącej i jej pełnomocnika, zgodnie z którym poddali się samoizolacji z uwagi na kontakt z osobą potencjalnie chorą na Covid-19, nie jest wystarczającym dowodem, który przesądza o braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że skarżąca nie dochowała należytej staranności w prowadzeniu własnej sprawy i w konsekwencji uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie. Ubocznie jedynie należy stwierdzić, że zbędne były rozważania Sądu, czy okres samoizolacji zakończył się 22, 23 czy 24 listopada 2020 r., skoro stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi złożony został w terminie, a nieprecyzyjne stwierdzenia skarżącej w tym zakresie nie świadczą o pozorności jej działań. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania nie mógł zostać uwzględniony, gdyż art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.