II SAB/Gl 36/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi K.J. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości 1) stwierdza, że organ administracji dopuścił się bezczynności; 2) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4) oddala skargę w pozostałym zakresie. Pismem z 17 lutego 2021 r. K. J.(dalej jako skarżący) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Wojewody Śląskiego. W skardze tej podkreślił, że 29 września 2019 r. wystąpił do wskazanego organu o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z [...] r. nr [...] zezwalającej "A" na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w S. i oznaczonej jako działka [...]. We wskazanej skardze podniesiono, że pismem z 18 listopada 2019 r. skarżący występował pisemnie do Premiera o interwencję w jego sprawie. W dalszej części skargi opisane zostały działania podejmowane przez skarżącego oraz urzędników Wojewody Śląskiego. W jego ocenie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawę dla podjęcia rozstrzygnięcia uwzględniającego jego żądanie skierowane do organu we wniosku inicjującym przedmiotowe postępowanie. W skardze tej zaznaczono, że wystąpiono do Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z ponagleniem, jednakże nie zyskało ono akceptacji tego organu, ponieważ postanowieniem z [...] r. uznano wniesione ponaglenie za bezzasadne. W konkluzji skargi podkreślono, że jest ona zasadna, a postępowanie urzędników Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego cechuje się rażącym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy. Nadto wystąpiono o uwzględnienie wniesionej skargi i zasądzenie ekwiwalentu/zadośćuczynienia w wysokości 5000,00 zł. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie i nie podzielił zarzutów skarżącego. W odpowiedzi tej przedstawiono działania podejmowane przez organ a zmierzające do wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy. W podsumowaniu odpowiedzi organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania podejmowano liczne czynności procesowe, w tym wynikające z wniosków skarżącego, nadto przywołano daty pism, mocą których organ informował skarżącego, że rozpoznanie sprawy w terminie nie jest możliwe i wyznaczano nowy termin jej załatwienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, w myśl z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ), sprowadza się do badania zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 przywołanej powyżej ustawy, przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być także brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych przepisów ustawy procesowej wynika, że zaskarżalna do Sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Uwzględniając skargę Sąd stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa co wynika z art. 149 § 1 powołanej ustawy. Ponadto, zgodnie z art. 149 § 2 tego aktu - Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 - może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy, a także może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w przywołanym przepisie. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia skargi, Sąd ją oddala stosownie do treści art. 151 przedmiotowej ustawy. Zwrócić także trzeba uwagę, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co znajduje umocowanie w treści art. 134 § 1 przywoływanej ustawy. W postępowaniu przed Sądem wszczętym na podstawie skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przedmiotem kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w przewidzianym przez prawo terminie. Zakres działania sądu administracyjnego ogranicza się zatem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności i czy dokonał tego w terminie ustawowym, określonym zgodnie z art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego, ewentualnie przedłużonym przez organ na zasadach określonych w art. 36 tego Kodeksu lub w innym terminie, wynikającym z przepisów szczególnych. Stosownie do postanowień art. 35 § 1 przywoływanego Kodeksu, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, a po myśli § 3 tego przepisu załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później, niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Równocześnie stosownie do postanowień § 5 tego artykułu, do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. W polu widzenia należy mieć także postanowienia art. 36 przedmiotowego Kodeksu, ponieważ zgodnie z § 1 tego przepisu o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. W tym miejscu dostrzec należy, że instytucja przewidziana art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego z jednej strony wyłącza możliwość skutecznego wnoszenia skargi na bezczynność organu administracji, jednakże instytucja ta nie może być nadużywana, ponieważ wówczas doprowadza do obejścia prawa i tym samym czyni instytucję ponaglenia bezprzedmiotową. Zatem organ administracji publicznej może skorzystać z tej instytucji, jednakże co do zasady winien z niej skorzystać raz, przedstawiając nowy termin jej załatwienia. W myśli art. 53 § 2b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi warunkiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na przewlekłość jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. W rozpoznawanej sprawie skarżący pismem z 8 grudnia 2020 r. złożył ponaglenie, w którym podniósł zarzut prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób stronniczy i przewlekły. W następstwie tego ponaglenia Minister Rozwoju, Pracy i Technologii postanowieniem z 18 stycznia 2021 r., stwierdził, że jest ono bezzasadne. W tym miejscu przybliżyć należy tło rozpoznawanej sprawy, otóż skarżący pismem z 29 września 2019 r. wystąpił do Wojewody Śląskiego o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z [..]. r. nr [...], zezwalającej "A" na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w S. oznaczonej jako działka 1. Równocześnie należy mieć świadomość tego, że Wojewoda Śląski już prowadził w tym zakresie postępowanie, albowiem mocą decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z 14 sierpnia 2019 r. uchylona została decyzja Wojewody Śląskiego z [...] r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Akta tej sprawy zostały przekazane do Wojewody Śląskiego pismem z 17 października 2019 r. i wpłynęły do wskazanego organu 23 października 2019 r. Zatem wskazany organ od tego dnia był zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy. Przy czym organ ten winien prowadzić tylko jedno postępowanie, ponieważ wniosek skarżącego z 29 września 2019 r. był tożsamy z przedmiotem uprzednio prowadzonego postępowania. W konsekwencji uznając, że przedmiotowe postępowanie jest szczególnie skomplikowane, to wydanie decyzji winno nastąpić nie później, niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, a w realiach tej sprawy od dnia przekazania akt przez organ wyższego stopnia, czyli do 23 grudnia 2019 r. Analiza akt administracyjnych pozwala dostrzec, że organ prowadzący postępowanie występował do szeregu organów o uzyskanie dokumentów, przy czym dostrzec można, że działania te nie były skumulowane w czasie, lecz rozłożone na poszczególne miesiące. Nadto jak wynika to z odpowiedzi na skargę oraz postanowienia przywoływanego Ministra, organ ten informował wielokrotnie strony tego postępowania o wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia. Zauważyć jednak należy, że w aktach administracyjnych brak jest przywołanych pism. Działania podejmowane przez organ prowadzący postępowanie, jak również wykorzystywanie instytucji przewidzianej art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego pozwalają podzielić stanowisko skarżącego, że Wojewoda Śląski w ramach prowadzonego postępowania wykazał się bezczynnością, ponieważ pomimo upływu przewidzianego przepisami prawa terminu na jej załatwienie nie wydał przewidzianej decyzji. Decyzja taka wydana została już po wniesieniu skargi do tutejszego Sądu, a mianowicie pochodzi ona z [...] r. Okoliczność ta skutkuje tym, że do tej sytuacji nie mają zastosowania wskazania zawarte w uchwale NSA z 13 listopada 2019 r., sygn. akt II OPS 5/19 (CBOSA). Dostrzec także należy, że czynności podejmowane przez organ prowadzący postępowanie związane ze zwracaniem się do innych organów także nie dają podstaw dla uznania, że bezczynność organu w rozpoznawaniu tej sprawy nie występuje. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że bezczynność organu miała w niniejszej sprawie miejsce, jednakże okoliczności i charakter działań podejmowanych przez organ pozwalają stwierdzić, że brak jest przesłanek dla uznania występowania jej z rażącym naruszeniem prawa. Z uwagi na wydanie przez organ administracji decyzji z [...] r. zatem zbędne jest zobowiązywanie Wojewody Śląskiego do załatwienia sprawy i wyznaczania mu terminu, w którym winien to uczynić. Przedstawione okoliczności skłaniają wypowiadający się w sprawie Sąd do uznania, że w sprawie tej brak jest podstaw dla wymierzenia organowi grzywny, jak również przyznania skarżącemu ekwiwalentu z uwagi na poniesione szkody. Za takim rozwiązaniem przemawia to, że w trakcie prowadzonego postępowania sam skarżący występował do organu prowadzącego o przeprowadzenie określonych czynności dowodowych, a przykładem tego są chociażby wnioski z 26 listopada 2020 r. i z 1 grudnia 2020 r. O kosztach postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 210 w związku z art. 200 listopada ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. mr