III SA/Kr 1003/19

|Sygn. akt III SA/Kr 1003/19 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 grudnia 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki, WSA Hanna Knysiak - Sudyka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków-Prądnik Biały w Krakowie, w dniu 9 grudnia 2020 r. skargi M. Ł., na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 24 czerwca 2019 r. nr [...];, z dnia 24 czerwca 2019 r. nr [...];, z dnia 24 czerwca 2019 r. nr [...];, z dnia 24 czerwca 2019 r. nr [...];, z dnia 24 czerwca 2019 r. nr [...];, , w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego, , , skargi oddala., , Decyzjami z [...] 2019 r. Burmistrz Miasta i Gminy odmówił M. Ł. (dalej: skarżący) szeregu świadczeń, tj.: - świadczenia w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup opału w ilości 2 m² drewna kominkowego w kwocie 500 zł oraz inne możliwe (decyzja nr [...]), - świadczenia w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacenie opłaty sądowej w kwocie 360 zł (decyzja nr [...]), - świadczenia w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na wykonanie usługi stomatologicznej (decyzja nr [...]), - świadczenia w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na bilet miesięczny kredytowany linia [...] W – K (decyzja nr [...]), - świadczenia w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności (decyzja nr [...]). Organ wyjaśnił w uzasadnieniach rozstrzygnięć sytuację faktyczną, akcentując przede wszystkim okoliczność, że próby przeprowadzenia kluczowego dla przyznania pomocy społecznej wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego w dniach 11 marca i 15 marca 2019 r., a następnie 2 kwietnia 2019 r. nie powiodły się wobec nieobecności strony w miejscu zamieszkania. Organ wskazał też m.in., że ostatni przypadek udostępnienia pracownikowi socjalnemu wejścia do swojego miejsca zamieszkania miał miejsce w lutym 2018 r., jednak skarżący odmówił pracownikowi socjalnemu udzielania niezbędnych informacji podczas wywiadu środowiskowego. Organ I instancji podkreślił także wielość wniosków o udzielenie pomocy finansowej złożonych przez skarżącego od lutego 2018 r. do lutego 2019 r., które zakończyły się wydaniem decyzji odmownych z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony. Wskazał również okoliczność systematycznej i wielowymiarowej pomocy społecznej, którą objęta była strona w okresie od 16 listopada 2016 r. do 31 sierpnia 2017 r., a także podkreślił m.in. okoliczność, że skarżący nie podejmował żadnej aktywności zarobkowej i nie wykazywał inicjatywy w kierunku pozyskiwania środków na bieżące potrzeby oraz zanegował sens przedstawionego jej kontraktu socjalnego, wnosząc, że nie widzi dla siebie innej możliwości funkcjonowania w obszarze zawodowym jak tylko poprzez wznowienie dotychczasowej działalności, co jest niemożliwe do czasu zakończenia postępowań sądowych. Zaznaczono także, że ponowiono próbę wyjaśnienia skarżącemu zasad i przesłanek udzielania świadczeń z pomocy społecznej, odnosząc się do obszarów, na których współpraca ze skarżącym jest utrudniona i wskazano powody, dla których pozyskanie określonych danych jest niezbędne, jak również sprecyzowało oczekiwania co do współpracy z pracownikami pomocy społecznej. Spotkało się to jednak z odpowiedzią skarżącego o braku porozumienia, toczących się z jej udziałem postępowań sądowych i administracyjnych, zarzutami kłamstwa oraz złożeniem propozycji świadczenia na rzecz ośrodka pomocy społecznej usług w zakresie swojej działalności zawodowej jako architekta, a także sformułowania pism o wyłączeniu z postępowania wymienionych z imienia i nazwiska pracowników pomocy społecznej. W następstwie rozpatrzenia odwołań od decyzji Burmistrza, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z 24 czerwca 2019 r. o numerach [...] utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięć Kolegium wyjaśniło podstawą prawną wydanej decyzji, powołując się m.in. na art. 107 ust. 4 a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.), wskazując, że kluczowy dla rozstrzygnięciu przyznania świadczenia wywiad środowiskowy nie odbył się z winy strony, która świadomie utrudniła dokonanie obligatoryjnej czynności, mimo dokładania przez organ wszelkich starań w celu ustalenia terminu wywiadu. Organ wskazał, że skarżący został pouczony, że brak współdziałania z pracownikiem pomocy społecznej i uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, jednak nie podejmował próby określenia dogodnego terminu realizacji czynności wywiadu. Kolegium podkreśliło także, że na osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, zgodnie z art. 4, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1, 4a, 5 i 5b ustawy o pomocy społecznej, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a unikanie ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, który takie informacje pomaga zgromadzić, albo uniemożliwienie pracownikowi socjalnemu bezpiecznego kontaktu ze stroną w jej miejscu zamieszkania, mogą być przejawem braku zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. W skargach na decyzje Kolegium strona zarzuciła złamanie "wszelkich praw", a zwłaszcza art. 67 ust. 2 Konstytucji RP. W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył ww. sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Na rozprawie w dniu 26 lutego 2020 r. swój udział w postępowaniu zgłosił Prokurator Prokuratury Rejonowej Kraków Prądnik Biały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skargi nie były zasadne. |Przedmiotem kontroli sądu na skutek skarg skarżącego były decyzje organów pomocy społecznej odmawiające skarżącemu przyznania żądanych przez | |niego świadczeń w postaci zasiłków celowych z powodu braku jego współpracy z pracownikami socjalnymi. | |Sąd zwraca uwagę, że jest to kolejna seria spraw skarżącego, w którym organy odmawiają pomocy wyłącznie z tego powodu, że skarżący z kolei | |odmawiał współpracy z pracownikiem pomocy społecznej. Jak już jednak wskazywał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 19 lipca | |2018 r., III SA/Kr 501/18, zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do | |współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. | |Z kolei w myśl art. 11 ust. 2 tej ustawy brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w| |przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, | |niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub | |nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, | |robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej | |realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub | |nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy | |przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. | |Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie trafnie organy wskazały na art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, że działania w nim opisane mogą | |stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych pomocy | |społecznej. | |Podkreślić zatem należy, że ustawa o pomocy społecznej nie tylko przyznaje wnioskodawcom określone uprawnienia ale również nakłada na nich | |określone obowiązki, które przede wszystkim mają doprowadzić do przezwyciężenia trudnej sytuacji w jakiej znaleźli się beneficjenci. Brak | |wykonania tych obowiązków, jak również brak współpracy z organami pomocy społecznej może skutkować wydaniem decyzji odmawiającej przyznania | |wnioskowanej pomocy lub odebranie przyznanej już pomocy. | |W rozpatrywanej sprawie postawa skarżącego prezentowana w toku prowadzonych przez organy pomocy społecznej postępowań administracyjnych | |potwierdza słuszność ich stanowiska, zwłaszcza, że celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie, na koszt podatników osób, czy rodzin, które | |nie chcą we własnym zakresie podjąć kroków, które umożliwią im wyjście z trudnej sytuacji w jakiej się znalazły. Dlatego osoby zwracające się z| |wnioskiem o przyznanie pomocy ze środków publicznych na zaspokojenie własnych potrzeb mają obowiązek współpracowania z pracownikiem socjalnym | |nałożony na mocy art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Osoby, które takiej współpracy nie podejmują muszą liczyć się z możliwością odmowy | |przyznania im świadczenia z pomocy społecznej. | |Skoro z analizy akt spraw administracyjnych niezbicie wynika, że skarżący uniemożliwiał przeprowadzenia wywiadów środowiskowych, który to | |wywiad, na gruncie ustawy o pomocy społecznej jest środkiem dowodowym mającym na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i | |materialnej beneficjenta, uznać należało za prawidłowe podjęte, negatywne dla skarżącego decyzje. Nie ulega bowiem żadnej wątpliwości, że w | |świetle regulacji ustawy o pomocy społecznej ustalenie sytuacji osobistej oraz stanu majątkowego ma zasadnicze znaczenie dla możliwości | |pozytywnego rozpatrzenia wniosku osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej. Podkreślić należy, że ustawodawca rygorystycznie | |podchodzi do kwestii współpracy osoby ubiegającej się o takie świadczenie z organem pomocy społecznej. Uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu,| |czy to poprzez odmowę jego przeprowadzenia, czy odmowę odpowiedzi na poszczególne pytania pracownika socjalnego, względnie niewywiązywanie się | |z uzasadnionych żądań złożenia stosownych dokumentów, może zostać uznane za brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym, co | |z kolei stanowi wyrażoną w art. 11 ust. 2 ustawy przesłankę do wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej. | |Zgodzić się należy ze stwierdzeniem, że możliwość tę należy rozpatrywać indywidualnie w każdym przypadku. Specyfika jednakże tych spraw | |administracyjnych, prowadzonych przez organ pomocy społecznej z wniosków skarżącego polega na tym, że skarżący wykazuje tylko postawę | |roszczeniową, a uniemożliwia organowi poprzez przeprowadzenie wywiadów środowiskowych rzeczywiste ustalenie jego sytuacji materialnej, | |dochodowej i życiowej. Wzywany przez organ do stawiennictwa w organie celem ustalenia jego sytuacji, na podstawie art. 50 § 1 ustawy z dnia 14 | |czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, który daje możliwość domagania się od| |beneficjenta złożenia podczas wywiadu środowiskowego oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym, nie zgłasza się i nie przedstawia organowi | |swojej sytuacji w jakiej się znajduje. Wobec powyższego w tym przypadku działania organu uznać należało za zgodne z prawem biorąc zwłaszcza pod| |uwagę postawę skarżącego i wiadome organowi z urzędu okoliczności związane z jego wiekiem i kondycją zdrowotną, a także biorąc pod uwagę | |wyuczony przez niego zawód architekta. Nie są to więc okoliczności, które pomimo braku współpracy z uwagi na katastrofalne położenie | |beneficjenta przemawiałyby za udzieleniem mu pomocy pomimo braku współpracy z organem pomocy społecznej. | |Na koniec Sąd zaznacza, że sformułowania zawarte w skargach typu "wnoszę skargę, ale tylko dla zabawy, bo przysługuje, skoro tak pisze SKO" | |stanowi o niepoważnym stosunku skarżącego zarówno do organów jak i sądu administracyjnego. Skargi nie mogły więc z powyższych względów odnieść | |zamierzonego skutku. | |W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu | |przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. | | | | |