II OZ 499/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 1 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń C. T. i W. T. oraz C. G., A. G., B. G., M. D., J. K., R. D., Z. M. i W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Ke 1017/20 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi J. R., I. R., C. G., A. G., M. Ś., B. G., M. D., J. K., R. D., C. T., W. T., Z. M. i W. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2020 r. znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 29 stycznia 2021 r. .sygn. akt II SA/Ke 1017/20, w sprawie ze skargi J. R., I. R., C. G., A. G., M. Ś, B. G., M. D., J. K., R. D., C. T., W. T., Z. M. i W. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2020 r. znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, odrzucił skargę C. G., A. G., M. Ś., B. G., M. D., J. K., R. D., C. T., W. T., Z. M. i W. M. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zarządzeniami z dnia 27 listopada 2020 r. skarżący zostali wezwani do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, przy czym 1) J. R. i I. R., 2) C. T. i W. T. oraz 3) Z. M. i W. M. zostali wezwani do uiszczenia przedmiotowego wpisu solidarnie. Powyższe wezwania zostały doręczone J. R., I. R., M. Ś., A. G., i C. G. w dniu 4 grudnia 2020 r., a R. D., Z. M., W. M., M. D., B. G., J. K., C. T. i W. T. w dniu 7 grudnia 2020 r. W wyznaczonym terminie wpis od skargi uiścił jedynie J. R. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie od doręczenia wezwania z dnia 27 listopada 2020 r., który upłynął w odniesieniu do M. Ś., A. G. i C. G. z dniem 11 grudnia 2020 r., a w odniesieniu do R. D., Z. M., W. M., M. D., B. G., J. K., C. T. i W. T. z dniem 14 grudnia 2020 r., ww. skarżący nie uiścili wymaganej kwoty wpisu ani nie złożyli wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym Sąd ich skargę odrzucił na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Wyjaśnił, że skutkiem powyższego postępowanie będzie się toczyć ze skargi J. R. i I. R., a pozostali skarżący będą brali udział w tym postępowaniu w charakterze uczestników na prawach strony. Na powyższe postanowienie wpłynęły dwa zażalenia. W pierwszym zażaleniu wniesionym przez C. T. i W. T. ww. skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia o odrzuceniu skargi. Podnieśli, że w celu upewnienia się, czy dobrze zrozumieli treść wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, zadzwonili do Sądu na podany w piśmie przewodnim numer telefonu. Uzyskali informację, że dokonanie wpisu przez jednego ze skarżących będzie uznane jako solidarny wpis od wszystkich wnoszących skargę. Po otrzymaniu tego wyjaśnienia poinformowali J. R., by to on uiścił wpis sądowy a pozostali skarżący mieli zwrócić mu proporcjonalną część uiszczonej przez niego kwoty. Skarżący uznali, że dokonanie wpłaty przez J. R. zrealizowało solidarność wpisu. Drugie zażalenie wnieśli: C. G., A. G., B. G., M. D., J. K., R. D., Z. M. i W. M. Zarzucili Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 214 § 2 i art. 220 § 3 p.p.s.a. i wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podnieśli, że pomiędzy skarżącymi w niniejszej sprawie występuje współuczestnictwo materialne. Wynika to m.in. z faktu, że byli oni stronami postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, ponieważ należące do nich nieruchomości leżą w obszarze oddziaływania prowadzonej inwestycji. Dodatkowo, ich zdaniem, wprowadzające w błąd było pouczenie Sądu, iż uiszczenie opłaty przez któregokolwiek ze skarżących pozwoli nadać sprawie właściwy bieg. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. od skargi pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie. W przeciwnym razie każda z tych osób uiszcza opłatę oddzielnie stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku (art. 214 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. W rozpoznawanej sprawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2020 r. znak: [...] wnieśli: 1) J. R., 2) I. R., 3) C. G., 4) A. G., 5) M. Ś., 6) B. G., 7) M. D., 8) J. K., 9) R. D., 10) C. T., 11) W. T., 12) W. M., 13) Z. M. Skarżący zarządzeniami przewodniczącego wydziału z dnia 27 listopada 2020 r. zostali wezwani do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, przy czym: 1) J. R. i I. R., 2) C. T. i W. T. oraz 3) Z. M. i W. M. zostali wezwani do uiszczenia przedmiotowego wpisu solidarnie – z pouczeniem (wyłącznie w przypadku wezwania do uiszczenia wpisu solidarnie), że uiszczenie wpisu przez któregokolwiek ze skarżących zwalnia pozostałe osoby z obowiązku jego uiszczenia. W ustawowym siedmiodniowym terminie skarżący nie skorzystali z możliwości zaskarżenia zarządzenia i wobec upływu terminu do wniesienia zażalenia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu stały się prawomocne. Ponadto bezsporne jest (okoliczności tej nie podważają skarżący), że w wyznaczonym terminie wymaganą kwotę wpisu sądowego od skargi uiścił tylko J. R., wskutek odrębnego wezwania skierowanego do niego i I. R., którzy byli zobowiązani solidarnie do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. W takich okolicznościach uiszczenie opłaty przez ww. skarżącego było skuteczne wyłącznie wobec I. R., a nie pozostałych skarżących, którzy byli wezwani odrębnie do dokonania tej opłaty. Dlatego też zasadnie Sąd Wojewódzki stwierdził, że w zakreślonym terminie pozostali skarżący nie uiścili wpisu od skargi. Jako nieskuteczne należy w tej sytuacji ocenić zarzuty zażaleń. Wynikająca z przepisu art. 214 § 2 p.p.s.a. zasada, że wnoszone przez kilka osób pismo podlega jednej opłacie, ma zastosowanie wyłącznie w przypadku współuczestnictwa materialnego, tj. wówczas, gdy dla kilku osób uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne. Opłata ta obciąża wówczas te osoby solidarnie, co oznacza, że jej uiszczenie przez jedną z tych osób zwalnia pozostałe od obowiązku uiszczenia opłaty. Natomiast w przypadku współuczestnictwa formalnego każda z osób wnoszących pismo uiszcza opłatę oddzielnie, stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku. W rozpoznawanej sprawie nie można uznać, że uprawnienia czy obowiązki wszystkich skarżących związane z zaskarżoną decyzją są wspólne, bowiem w piśmiennictwie i orzecznictwie wskazuje się, że pismo wnoszone przez kilku skarżących podlega jednej opłacie zgodnie z dyspozycją art. 214 § 2 p.p.s.a., gdy wnoszą je skarżący będący współwłaścicielami jednej nieruchomości i z tego tytułu, a więc z praw do jednej (kilku wspólnych) nieruchomości wywodzą uprawnienia do posiadania statusu strony postępowania. Jednakże w sytuacji, gdy skarżący wywodzą swój status strony z prawa własności odrębnych nieruchomości, to ponoszą oddzielne koszty postępowania (por. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2019, str. 945-946). W niniejszej sprawie obowiązek uiszczenia jednej opłaty stosownie do art. 214 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. zachodziłby wówczas, gdyby wszyscy skarżący byli współwłaścicielami jednej, tj. tej samej nieruchomości położonej na obszarze oddziaływania planowanej inwestycji objętej zaskarżoną decyzją o pozwoleniu na budowę. Z akt administracyjnych sprawy wynika natomiast, że skarżący: 1) J. R. i I. R., 2) C. T. i W. T., 3) W. M. i Z. M., 4) C. G., 5) A. G., 6) M. Ś., 7) B. G., 8) M. D., 9) J. K., 10) R. D. są właścicielami odrębnych nieruchomości, tak więc w tej relacji występuje uczestnictwo formalne wynikające wyłącznie z tego, że ich skargi na tę samą decyzję – choć wniesione w jedynym piśmie – podlegają odrębnemu obowiązkowi uiszczenia wpisu sądowego. Współuczestnictwo materialne, dające podstawę do zastosowania art. 214 § 2 zdanie drugie p.p.s.a., nie dotyczy zatem wszystkich łącznie skarżących występujących w sprawie, a wyłącznie współwłaścicieli poszczególnych nieruchomości, tj.: 1) J. R. i I. R., 2) C. T. i W. T., 3) W. M. i Z. M.. Pouczenie, że uiszczenie opłaty przez któregokolwiek ze skarżących zwalnia pozostałe osoby z jego uiszczenia, odnosi skutek wyłącznie w stosunku do osób wymienionych w konkretnym zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego, będących współwłaścicielami jednej nieruchomości. Analogicznej informacji nie zawarto wszak w pozostałych wezwaniach do uiszczenia wpisu sądowego (niesolidarnie). Wyjaśnić też należy wnoszącym zażalenia, że w postanowieniu o odrzuceniu skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Sąd nie jest uprawiony do określania innej podstawy prawnej i wysokości wpisu sądowego niż ta, jaka wynika z prawomocnego zarządzenia przewodniczącego o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Przypomnieć warto, że zarządzenie wydane na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. o wezwaniu do uiszczenia bądź uzupełnienia wpisu sądowego niewątpliwie jest zarządzeniem przewodniczącego w przedmiocie kosztów sądowych, na które przysługuje zażalenie w oparciu o art. 227 § 1 tej ustawy. Skarżący przy doręczeniu odpisów wezwań z 27 listopada 2020 r. zostali pouczeni o prawie i trybie ich zaskarżenia, jak również o terminie uiszczenia i skutkach nieuiszczenia wymienionej kwoty 500 zł. Powyższe zarządzenia, wobec ich niezaskarżenia w trybie określonym w art. 227 § 1 p.p.s.a., są prawomocne i wiążą na obecnym etapie postępowania – także co do określenia obowiązku solidarnego uiszczenia należnego wpisu (por. postanowienie NSA z 5 września 2014 r., I GSK 1511/14; publ. CBOSA). Wobec powyższego zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 stycznia 2021 r. o odrzuceniu skargi, w oparciu o art. 220 § 3 p.p.s.a., odpowiada prawu. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.