II SA/Gl 1590/20
WyrokWSA w Gliwicach2021-09-01
Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Grzegorz Dobrowolski, Edyta Kędzierska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nie posiada formalnie ustanowionej służebności przejazdu i przechodu, ale korzysta z drogi wewnętrznej na sąsiedniej działce, która ma zostać zabudowana, ma przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę i czy może żądać wznowienia postępowania w tej sprawie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że brak formalnie ustanowionej służebności przejazdu i przechodu na rzecz nieruchomości skarżącego, mimo korzystania z drogi wewnętrznej na sąsiednich działkach, pozbawia go przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę. W związku z tym, nie można uznać, że jego nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, co skutkuje bezzasadnością skargi na decyzję odmawiającą uchylenia pozwolenia na budowę.Stan faktyczny
G.K. złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę hali logistyczno-magazynowej, twierdząc, że na działkach objętych inwestycją znajduje się droga wewnętrzna, z której korzysta jako dojazd do swojej nieruchomości. Organ pierwszej instancji wznowił postępowanie, ale następnie odmówił uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, uznając, że skarżący nie jest stroną postępowania, ponieważ jego działka nie jest obciążona służebnością przejazdu. Wojewoda Śląski utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Prawa budowlanego i Kodeksu postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2021 r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji o pozwoleniu na budowę oddala skargę.
Pismem z dnia 17 marca 2020 r. G. K. wystąpił do Prezydenta Miasta C., w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. z żądaniem wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. Nr [...], w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia na rzecz "A" Sp. z o.o. w W., pozwolenia na budowę hali logistyczno-magazynowej z częścią socjalno-biurową, portierni, pompowni i zbiornika na wodę dla celów przeciwpożarowych o pojemności 1000 m2, podziemnego zbiornika retencyjnego o pojemności użytkowej 390 m3, kontenerowej stacji transformatorowej, parkingu dla samochodów osobowych w ilości 163 miejsc postojowych i dla samochodów ciężarowych w ilości 20 miejsc postojowych, przebudowę: sieci wodociągowej, kanalizacji sanitarnej, linii kablowej SN oraz napowietrznej linii NN, wraz z realizacją instalacji: wodociągowej, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, gazu c.o., wentylacji mechanicznej, elektrycznej, oświetlenia terenu oraz wewnętrznego układu komunikacyjnego i elementów zagospodarowania terenu niezbędnych dla funkcjonowania obiektu, na działkach o nr ewid. 1, 2, 3 obręb [...] przy ulicy [...] w C. oraz przebudowę linii kablowej NN na działkach o nr ewid. 1 obręb [...] i nr ewid. 5 obręb [...]. W uzasadnieniu wskazał, że na działkach o nr ewid. 1, 2 i 3 (objętych powyższą inwestycją) istnieje droga wewnętrzna dojazdowa do działki nr ewid. 4 stanowiącej własność wnioskodawcy.
Postanowieniem z dnia [...] r., organ wznowił postępowanie w sprawie a po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] r. Nr [...], z powodu braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu ww. decyzji organ stopnia stwierdził, że wnioskodawca nie jest stroną w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę spornej inwestycji, albowiem z załączonej do akt sprawy Księgi wieczystej nr [...] działki o nr ewid. 1, 2 i 3 obręb [...] nie są obciążone służebnością przejazdu i przechodu na rzecz działki o nr ewid. 4 obręb [...] stanowiącej własność wnioskodawcy.
Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat. Przyznał, że "działki o nr ewid. 1, 2, 3 obręb [...] nie były formalnie obciążone służebnością przejazdu i przechodu na rzecz działki o nr ewid. 4 obręb [...] stanowiącej moją własność", a jednocześnie potrzymał swoje argumenty z wniosku o wznowienie, stwierdzając że przymiot strony w analizowanym postępowaniu przysługuje mu z uwagi na korzystanie z drogi wewnętrznej zlokalizowanej na ww. działkach, stanowiącej dojazd do działki nr ewid. 4.
Zaskarżoną decyzją Wojewoda Śląski utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazał, że w postępowaniu zmierzającym do wydania pozwolenie na budowę prowadzonym w trybie zwykłym, jak i w trybie nadzwyczajnym (wznowieniowym), krąg podmiotów uznanych za strony powinien być identycznie ustalony, tj. na podstawie przepisu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, który jest normą szczególną wobec art. 28 k.p.a.
Przez obszar oddziaływania obiektu, o którym mowa w ww. przepisie, rozumie się - zgodnie z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 . o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471, 695 i 782) - teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. W sprawie wnioskodawca wywodzi z faktu, że na działkach o nr ewid. 1, 2 i 3, objętych sporną inwestycją, przed przystąpieniem do realizacji przedmiotowego obiektu, istniała droga wewnętrzna dojazdowa do działki nr ewid. 4, będącej jego własnością.
Jak wynika z załączonej do akt sprawy i Księgi wieczystej nr [...] oraz z treści odwołania (pismo z dnia 19 lipca 2020 r.) działki o nr ewid. 1, 2 i 3 obręb [...] nie są obciążone służebnością przejazdu i przechodu na rzecz działki skarżącego tj. działki nr ewid. 4 obręb [...]. Zatem wnioskodawca nie był stroną postępowania, którego dotyczy wniosek o wznowienie.
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat. Domagając się uchylenia rozstrzygnięcia organu II instancji oraz wstrzymania wykonania decyzji będącej przedmiotem postępowania wznowieniowego zarzucił Wojewodzie Śląskiemu naruszenie:
- art. 28 ust. 2 ustawy prawo poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie ma przymiotu strony w niniejszym postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę,
- art.32 ust. 2 ustawy prawo budowlane poprzez nieuzyskanie prawidłowych pozwoleń i uzgodnień, a w szczególności prawidłowo wydanych decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach
- art. 145 § 1 pkt.4 kpa poprzez błędne zastosowanie i wskutek powyższe wydanie decyzji odmawiającej wznowienia ostatecznej decyzji.
W uzasadnieniu podkreślił, że inwestycja będzie wpływać na nieruchomość skarżącego. Po pierwsze w jej wyniku zostanie pozbawiony prawa przechodu i przejazdu do swojej nieruchomości. Okoliczność ta jest znana z urzędu zarówno organowi I instancji, jak również inwestorowi. Prowadzone były bowiem rozmowy w Urzędzie Miasta w C. dotyczące dostępu do nieruchomości skarżącego. Podniósł, że zamieszkuje na nieruchomości położonej przy Al. [...]. Na skutek prowadzonej inwestycji odcięto go od drogi publicznej. Sytuacja ta stwarza zagrożenie utraty życia i zdrowia oraz strat materialnych olbrzymich rozmiarów.
Obecnie nie dostaną się do nieruchomości skarżącego, jak również sąsiednich terenów nieużytków bez uregulowanych stanów prawnych pogotowie, czy też policja, straż pożarna. Do tych nieużytków bardzo często musi przyjeżdżać straż pożarna z uwagi na nagminne pożary, podpalania traw i chwastów, samoistnych zapaleń.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Określając interes prawny do żądania postępowania zakończonego wydaniem pozwolenia na budowę należy sięgnąć do treści art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.). Zgodnie tym przepisem "stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu". Tym ostatnim jest (art. 3 pkt 20 ustawy) "teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu". Znajdowanie się nieruchomości w sferze oddziaływania obiektu należy rozumieć w ten sposób, że przez oddziaływanie to naruszone zostają konkretne normy prawa materialnego, z których dany podmiot wywodzi swój interes prawny jako strona postępowania administracyjnego. Ograniczenia, które nie są wynikiem istnienia przepisów prawnych nie dają podstawy do uznania danego podmiotu za stronę postępowania w sprawie, której przedmiotem jest wydanie pozwolenia na budowę. Celem art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 p.b. ustawy przesądzenie, że skutecznie można kwestionować zamierzenie inwestycyjne wtedy gdy ma się w sprawie interes prawny i to w takim zakresie, w jakim zamierzenie inwestycyjne koliduje z uzasadnionym interesem opartym na konkretnym przepisie prawa materialnego. Dokonując oceny, czy nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu, należy mieć na uwadze, że istnienie interesu prawnego, jaki wynika z art. 28 ust. 2 ustawy, nie jest uzależnione od tego czy dana inwestycja będzie powodowała przekroczenie określonych norm, lecz czy istnieją przepisy nakazujące badać możliwość oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie. Wskazany wyżej przepis posługuje się pojęciem "obszaru oddziaływania obiektu", które zostało prawnie zdefiniowane w art. 3 pkt 20 p.b. Definicja ta abstrahuje od kwestii przekroczenia norm w zakresie oddziaływania inwestycji.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd uznaje, że ustalenia dokonane przez organy administracji, jak i podjęte rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Skarżący jest właścicielem nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym. Nieruchomość ta nie posiada ustanowionego dostępu do drogi publicznej. Znajduje się ona pomiędzy dwiema drogami publicznymi, ul. [...] i Al. [...]. Zarówno skarżący, jaki jego poprzedniczka prawna (matka) nigdy nie podejmowali działań, aby dojazd ten ustanowić (np. w postaci służebności gruntowej). Dotychczas korzystali do komunikacji z niezabudowanych działek 2, 1 i 3 przy czym korzystanie było bezumowne, jak oświadcza skarżący, za zgodą poprzednika prawnego inwestora. Realizacja inwestycji doprowadziła, że dojazd do ulicy [...] stał się niemożliwy.
Skarżący, w żaden sposób nie wykazał, że jego nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania stanowiącego przedmiot pozwolenia obiektu budowlanego. Jego nieruchomość nie graniczy z nowo wybudowanym obiektem. Jedyny wpływ tego ostatniego na nieruchomość skarżącego to uniemożliwienie mu dojazdu. Ale jak wcześniej wskazano, dojazd do nieruchomości skarżącego odbywał się bez podstawy prawnej. Skarżący nie podjął również jakichkolwiek działań w celu ustanowienia odpowiedniej służebności drogowej po działkach inwestora. Nie może zatem z powyższych okoliczności wywodzić skutków prawnych (w tym, interesu prawnego).
Powyższe okoliczności wskazują, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zatem rozpatrywanie pozostałych zarzutów skargi jest bezprzedmiotowe.
Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając, że skarga jest bezzasadna Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło