III OZ 493/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 15 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia A. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 378/21 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszki Góry-Błaszczykowskiej od orzekania w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A. na bezczynność Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z 20 stycznia 2021 r. o udostępnieniu informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z 2 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek Stowarzyszenia A. (dalej: stowarzyszenie) o wyłączenie sędziego WSA Agnieszki Góry-Błaszczykowskiej od orzekania w sprawie ze skargi stowarzyszenia na bezczynność Kancelarii Rady Ministrów w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z 20 stycznia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 2 września 2021 r. odrzucił skargę stowarzyszenia. W zażaleniu na to postanowienie stowarzyszenie wniosło o wyłączenie od udziału w postępowaniu sędziego WSA w Warszawie Agnieszki Góry-Błaszczykowskiej. Zarządzeniem z 15 kwietnia 2022 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wyłączenie sędziego, przez wskazanie numeru REGON oraz złożenie dokumentów mających potwierdzić, że osoba, która podpisała zażalenie jest umocowana do występowania w imieniu stowarzyszenia, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie doręczone stowarzyszeniu 27 kwietnia 2022 r. Stowarzyszenie nie uzupełniło braków formalnych wniosku, w związku z tym Sąd zarządził pozostawienie wniosku o wyłączenie sędziego bez rozpoznania. Zażalenie na zarządzenie z 2 czerwca 2022 r. wniosło stowarzyszenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 28 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Stosownie natomiast do art. 29 p.p.s.a., przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony jest brakiem formalnym pisma. Zgodnie z art. 40a ust. 1 w związku z art. 40 ust. 5 ustawy z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2020 r. poz. 2261 ze zm.), stowarzyszenie zwykłe powstaje i może rozpocząć działalność z chwilą wpisu do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Wpisu do ewidencji dokonuje organ nadzorujący, tj. starosta właściwy ze względu na siedzibę stowarzyszenia zwykłego (art. 40a ust. 2 w związku z art. 8 ust. 5 pkt 2 ustawy Prawo o stowarzyszeniach. W aktach sprawy znajdują się pisma z 30 listopada 2015 r. do Prezydenta Miasta Poznania pt. "przedłożenie powiadomienia o stowarzyszeniu zwykłym Stowarzyszenie A.", zawiadomienia z 30 października 2015 r. o utworzeniu stowarzyszenia zwykłego Stowarzyszenie A. oraz regulaminu stowarzyszenia zwykłego Stowarzyszenie A. z 30 października 2015 r., a także regulaminu uwzględniającego zmiany do 31 sierpnia 2016 r. Przepisy art. 40a i art. 40b ustawy Prawo o stowarzyszeniach zostały wprowadzone do tej ustawy z dniem 20 maja 2016 r., na podstawie art. 1 pkt 18 ustawy z 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1923). Stosownie do art. 10 ustawy nowelizującej, w terminie 24 miesięcy od dnia jej wejścia w życie, stowarzyszenia zwykłe działające na podstawie przepisów dotychczasowych były zobowiązane dokonać wpisu do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Brak wpisu skutkował rozwiązaniem stowarzyszenia zwykłego z mocy prawa. Ponadto, stosownie do art. 46 § 2 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., pismo strony powinno zawierać między innymi numer identyfikacyjny REGON. Mając powyższe przepisy na uwadze, Sąd I instancji prawidłowo wezwał stowarzyszenie do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wyłączenie sędziego. Brak uzupełnienia tych braków oznaczał z kolei konieczność pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Zgodnie bowiem z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Podkreślić także należy, że Sąd I instancji nie oceniał bytu prawnego stowarzyszenia na podstawie powołanego wyżej art. 10 ustawy nowelizującej. Natomiast Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że stowarzyszenie powinno uzupełnić braki formalne, pozwalające na rozpoznanie wniosku, w tym wykazać, że dokonano wpisu do rejestru stowarzyszeń zwykłych na podstawie obecnie obowiązujących przepisów. Odnosząc się do argumentów zażalenia należy wyjaśnić, że sędzia sądu administracyjnego bądź asesor sądowy w wojewódzkim sądzie administracyjnym, powołany do sprawowania urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jest sędzią Rzeczypospolitej Polskiej i sędzią europejskim w rozumieniu art. 2 i art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 ze zm.) oraz art. 6 ust. 1-3 TUE w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych (Dz. Urz. UE C 303 z 14 grudnia 2007 r., s. 1), a także art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), także wówczas, gdy procedura poprzedzająca jego powołanie mogła być dotknięta wadami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 listopada 2021 r., III FSK 3626/21). W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) "sam fakt, iż sędziowie (...) są powoływani przez prezydenta (...) państwa członkowskiego nie musi powodować zależności owych sędziów od tego organu ani budzić wątpliwości co do ich bezstronności, jeżeli po powołaniu osoby te nie podlegają żadnej presji i nie otrzymują zaleceń podczas wykonywania swoich obowiązków", jeżeli "materialne warunki oraz zasady proceduralne podejmowania decyzji dotyczących powoływania sędziów są sformułowane w sposób niedopuszczający do powstania w przekonaniu jednostek uzasadnionych wątpliwości co do niepodatności danych sędziów na czynniki zewnętrzne oraz ich neutralności względem ścierających się przed nimi interesów po tym, jak zostaną oni powołani" (§ 56 i 57 wyroku TSUE z 20 kwietnia 2021 r., C-896/19, Repubblika przeciwko Il-Prim Ministru, LEX nr 3163088 oraz wyroki TUSE: A.K. i in. C-585/18, C-624/18 i C-625/18, § 133 i 134 oraz A.B. i in., C-824/18, § 122 i 123, pub. https://curia.europa.eu/). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec dotychczasowych aktów powołania sędziów i asesorów sądów administracyjnych spośród kandydatów przedstawionych przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną na nowych zasadach, którzy sprawują wymiar sprawiedliwości i wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, nie sposób przyjąć, że podnoszona wadliwość Rady, jakkolwiek przekładająca się na ocenę prawidłowości nominacji sędziowskich, jest wystarczającą przesłanką do uznania wydawanych przez tych sędziów orzeczeń za niebyłe lub dotknięte wadą nieważności. Nawet gdyby uznać, że organ składający wniosek o powołanie w postaci obecnej Krajowej Rady Sądownictwa nie spełniał wymogów konstytucyjnych, to uznać należy, że wniosek został przedstawiony, podlegał on kontroli sądowej i co najważniejsze Prezydent RP w ramach przyznanej mu kompetencji dokonał jego merytorycznej oceny, powołując daną osobę na stanowisko sędziego lub asesora sądu administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2022 r., III OZ 413/22). Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.