VI SA/Wa 1109/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędzia WSA Joanna Wegner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej B. S. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. B. S. została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie odwołania ze stanowiska Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], a także pouczona zgodnie z art. 10 k.p.a. o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ wskazał, że na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, Minister Sprawiedliwości z urzędu odwołuje, w drodze decyzji, komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli komornik ukończył 65 rok życia. Pismem z dnia 17 grudnia 2019 r. Komornik Sądowy B. S. wniosła o odstąpienie od wydania decyzji o odwołaniu ze stanowiska komornika sądowego. We wniosku wskazała, że pełniąc obowiązki służbowe zawsze starała się wywiązywać z nich sumiennie i rzetelnie, z poszanowaniem zasad prawa, mając na uwadze dobro wymiaru sprawiedliwości, interes społeczny, a także stron postępowania egzekucyjnego. Na potwierdzenie pozytywnej oceny pracy Komornik Sądowa przedłożyła pismo z dnia 9 grudnia 2019r. podpisane przez Przewodniczącą Rady Izby Komorniczej w [...] K. S. Ponadto B. S. wskazała, iż stan jej zdrowia nie budzi zastrzeżeń pod kątem wykonywania zawodu komornika, co znajduje, zdaniem wnioskodawczym, potwierdzenie w załączonym orzeczeniu lekarskim z dnia 6 grudnia 2019 r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2020r. Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 104 kpa, art. 19 ust. 1 pkt. 2 oraz art. 280 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 771 ze zm.) dalej u.k.s. odwołał B. S. ze stanowiska Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 4 grudnia 2019 r. B. S. powołana decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 1998 r. na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], ukończyła 65 rok życia. Organ stwierdził, że przepis art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. wskazuje jako przesłankę odwołania ze stanowisko komornika sądowego ukończenie 65 roku życia. Bez znaczenia pozostaje okoliczność czy komornik będzie w stanic dalej po osiągnięciu tego wieku, sprostać obowiązkom komornika sądowego czy też nie. Przepis art. 19 ust 1 pkt 2 u.k.s. stanowi, że Minister Sprawiedliwości z urzędu odwołuje, w drodze decyzji, komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli komornik ukończył 65 rok życia. Odwołanie z powyższej przyczyny jest obligatoryjne, nie ma więc możliwości odstąpienia od wydania decyzji. Spełnienie przesłanki ukończenia określonego wieku (65 lat) nakłada na organ obowiązek odwołania komornika niezależnie od kondycji zdrowotnej osoby odwoływanej. W tym zakresie Minister Sprawiedliwości nie posiada żadnego marginesu swobody (luzu decyzyjnego). W związku z powyższym, mc jest możliwe wyrażenie zgody na pełnienie przez B. S. funkcji Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] po ukończeniu 65 roku życia. Pismem z dnia 22 marca 2020r. B. S. wniosła do WSA w Warszawie skargę na powyższa decyzję zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych w zw. z przepisami art. 1, art. 2 ust. 1 i 2. art. 4 pkt 2, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 11 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. z 2016 r. poz. 1219, ze zm.), poprzez błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że przepis art. 19 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o komornikach sądowych nie stoi w sprzeczności z normami unijnymi i nie jest dyskryminującym, co skutkowało podjęciem przez Ministra Sprawiedliwości decyzji o odwołaniu skarżącej ze stanowiska Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowy w [...]; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i przyjęcie przez organ, że przepis art. 19 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o komornikach nie powoduje dyskryminacji ze względu na wiek, w którym komornik musi zaprzestać wykonywania pracy zawodowej, podczas gdy przepis ten jest sprzeczny z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania, implementującej dyrektywę Rady UE 2000/78/WE z dnia 28 listopada 2000 r. w sprawie ustanowienia ogólnych norm równego traktowania przy zatrudnianiu i wykonywaniu zawodu (Dz. Urz. WE 2000 r., L 303, s. 16 - sp. 05. t. 4. str. 79) i z tego powodu skarżony przepis nie powinien być stosowany jako sprzeczny z prawem unijnym; 3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 i 2 w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że zgodnie z obowiązującymi przepisami skarżąca nie może wykonywać zawodu komornika sądowego po ukończeniu 65 roku życia; 4. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. przepisu art. 19 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o komornikach sądowych w zw. z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zastosowanie przepisu art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych i odwołanie mnie ze stanowiska komornika sądowego niezależnie od faktycznej kondycji zdrowotnej skarżącej, ani pozytywnych opinii nt. spełniania kwalifikacji do dalszego zajmowania stanowiska komornika sądowego, pomimo tego, że przepis ten nie znajduje żadnego racjonalnego i obiektywnego uzasadnienia, różnicując sytuację osób wykonujących zawody prawnicze zaufania publicznego, a zatem stanowi przejaw dyskryminacji bezpośredniej ze względu na wiek i jest sprzeczny z prawem unijnym; 5. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1, art. 2 ust. 1 i 2. art. 4 pkt 2, art. 8 ust. 1 pkt 2. art. 11 ustawy o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania w zw. z art. 2 ust. 2. art. 6 ust. 1 i art. 8 ust. 2 dyrektywy 2000/78/WE w zw. z art. 87 i art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez niezastosowanie bezpośrednio obowiązującego prawa Unii Europejskiej i pominięcie przy dokonywaniu wykładni i stosowaniu przepisu art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych zakazu wszelkiej dyskryminacji ze względu na wiek w zakresie warunków wykonywania działalności zawodowej; 6. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 i art. 8 kpa poprzez zaniechanie kompleksowej wykładni obowiązujących przepisów prawa z uwzględnieniem zasad ogólnych prawa wspólnotowego, w tym zakazów dyskryminacji ze względu na wiek w zakresie wykonywania działalności zawodowej, zawartych w ustawie o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania; 7. naruszenie przepisów postępowania, tj. przepisów art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania w niniejszej sprawie, polegającą na braku wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego, a w szczególności na pominięciu przedstawionych przez skarżącą opinii służbowych oraz zaświadczenia lekarza medycyny pracy o stanie zdrowia i trwającej zdolności do wykonywania zawodu komornika sądowego. Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi stron rozwinęła podniesione zarzuty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonych decyzji był art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 771 ze zm.), Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy uregulowania art. 19 ust.1 pkt 2 w/w ustawy nie pozostają w sprzeczności z uregulowaniami art. 2 ust.2, art. 4 ust.1 i art. 6 ust.1 dyrektywy nr 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 roku w sprawie ustanowienia ogólnych norm równego traktowania przy zatrudnianiu i wykonywaniu zawodu (Dz.Urz. WE z 2000 r, L 303, s.16 – sp. 05,t.4, str.79) oraz nie stoją w sprzeczności z art. 21 ust.1 Karty Praw Podstawowych UE (Dz.U UE z 2016 r, C 202,s.1). Zgodnie z treścią art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych Minister Sprawiedliwości z urzędu odwołuje, w drodze decyzji, komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli komornik ukończył 65. rok życia. Poprzednio obowiązujący przepis art. 15a ust. 1 pkt 3a ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, obowiązujący do dnia 1 stycznia 2019 r. (data wejścia w życie ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych) stanowił o obligatoryjnym odwołaniu komornika ze stanowiska, gdy komornik ukończył 70 lat. Zatem ustawodawca postanowił skrócić o 5 lat wiek, z którego upływem następuje odwołanie komornika z urzędu z zajmowanego stanowiska. Zgodnie z art. 1 c dyrektywy 2000/78/WE jej celem w odniesieniu do zatrudnienia i pracy jest walka z określonymi rodzajami dyskryminacji, wśród których jest ta ze względu na wiek, w celu realizacji w państwach członkowskich zasady równego traktowania. Artykuł 2 w/w dyrektywy zatytułowany "Pojęcie dyskryminacji" stanowi w ust. 1 i 2 lit. a), że: 1. Do celów niniejszej dyrektywy »zasada równego traktowania« oznacza brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji z przyczyn określonych w art. 1. 2. Do celów ust. 1: a) dyskryminacja bezpośrednia występuje w przypadku, gdy osobę traktuje się mniej przychylnie niż traktuje się, traktowano lub traktowano by inną osobę w porównywalnej sytuacji, z jakiejkolwiek przyczyny wymienionej w art. 1. Natomiast art. 6 ust. 1 zatytułowany "Uzasadnienie odmiennego traktowania ze względu na wiek" stanowi, że: 1. Niezależnie od przepisów art. 2 ust. 2, państwa członkowskie mogą uznać, że odmienne traktowanie ze względu na wiek nie stanowi dyskryminacji, jeżeli w ramach prawa krajowego zostanie to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem, w szczególności celami polityki zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego, i jeżeli środki mające służyć realizacji tego celu są właściwe i konieczne. Takie odmienne traktowanie może polegać między innymi na: a) wprowadzeniu specjalnych warunków dostępu do zatrudnienia i kształcenia zawodowego, zatrudnienia i pracy, włącznie z warunkami zwalniania i wynagradzania, dla ludzi młodych, pracowników starszych i osób mających na utrzymaniu inne osoby, w celu wspierania ich integracji zawodowej lub zapewnienia im ochrony. Zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 1 omawianej dyrektywy zasada równego traktowania oznacza brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji z przyczyn określonych w art. 1 tej dyrektywy. Artykuł 2 ust. 2 lit. a) cyt. dyrektywy uściśla, że do celów ust. 1 dyskryminacja bezpośrednia występuje w przypadku, gdy osobę traktuje się mniej przychylnie, niż traktuje się inną osobę w porównywalnej sytuacji, z jakiejkolwiek przyczyny wymienionej w art. 1 tejże dyrektywy. Należy zatem uznać, że przepisy, na podstawie których okoliczność osiągnięcia przez dane osoby wieku określonego przez te przepisy dla celów przejścia na emeryturę pociąga za sobą rozwiązanie z mocy prawa stosunku pracy, są przepisami wprowadzającymi gorsze traktowanie osób, które osiągnęły ten wiek, w stosunku do wszystkich pozostałych osób czynnych zawodowo. Takie przepisy wprowadzają zatem odmienne traktowanie bezpośrednio ze względu na wiek, o którym stanowi art. 2 ust. 1 i art. 2 lit. a) dyrektywy 2000/78/WE (por. wyrok TSUE w sprawie C-286/12, Komisja Europejska przeciwko Węgrom, pkt 51; zob. podobnie wyrok TSUE z dnia 16 października 2007 r. w sprawie C-411/05 Palacios de la Villa, Zb.Orz. s. I-8531, pkt 51). Ani w treści przyjętej regulacji w ustawie z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, ani w uzasadnieniu projektu tej ustawy (druk sejmowy nr 1582) nie zostało obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem zastosowanie zasady odmiennego traktowania ze względu na wiek komorników sądowych w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78/WE, co zgodnie z tym przepisem mogłoby stanowić podstawę uchylenia zakazu dyskryminacji, o której stanowi art. 2 cyt. dyrektywy. Ponadto nie można również uznać, że wybrane środki mające służyć do realizacji celu są właściwe i konieczne. W uzasadnieniu projektu u.k.s. stwierdza się, że obniżenie wieku z 70 roku życia do 65 roku życia w odniesieniu do komorników sądowych jest usprawiedliwione: "specyfiką zawodu komornika", który "wymaga szczególnie dobrej kondycji fizycznej i odporności psychofizycznej"; faktem bycia przez komornika funkcjonariuszem publicznym, co miałoby uzasadniać przypuszczenie, że osiągnięcie wieku 65 lat uniemożliwi sprostanie przewidzianym w ustawie obowiązkom, a ponadto "wpłynie negatywnie na prawidłowy przebieg postępowania egzekucyjnego", co z kolei nie zapewnia właściwej ochrony praw i interesów stron postępowania egzekucyjnego. Analiza argumentów wskazywanych przez projektodawcę prowadzi do wniosku, że są one całkowicie nieprzekonujące. Nie zostały wyraźnie sformułowane cele, o których mowa w art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78/WE, a przede wszystkim nie uzasadniono obiektywnie i racjonalnie zasadności wprowadzenia zmian legislacyjnych. Ponadto, co istotne, nie przedstawiono żadnych dowodów wykazujących na konieczność i niezbędność wprowadzenia zmian w zakresie obniżenia wieku, z którego upływem następuje odwołanie komornika z urzędu z zajmowanego stanowiska. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu projektu dotycząca kwestii negatywnego wpływu osiągnięcia przez komorników 65 roku życia na przebieg postępowania egzekucyjnego nie została poparta żadnymi danymi wskazującymi np. wzrost liczby przypadków istotnych uchybień w pracy komorników, którzy ukończyli 65 rok życia. W konsekwencji należy uznać, że samo osiągnięcie wieku emerytalnego przez komornika nie może uzasadniać jego odwołania, gdyż ani szybkość ani sprawność postępowania nie jest warunkowana wiekiem, lecz charakterem i celem czynności egzekucyjnych. Żadna z czynności egzekucyjnych nie wymaga od nich szczególnej sprawności fizycznej, która wyróżniałaby ich na tle innych zawodów prawniczych. Odwołanie komornika sądowego z chwilą ukończenia 65 roku życia skutkuje traktowaniem komorników mniej korzystnie w porównaniu z innymi osobami wykonującymi prawniczą działalność zawodową i posiadającymi również status funkcjonariuszy publicznych lub zawodu zaufania publicznego takimi, jak notariusze, sędziowie, czy prokuratorzy. Mianowicie stosownie do przepisów obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji: notariuszy odwołuje się po ukończeniu 70 lat; natomiast prokuratorzy mogą nadal zajmować stanowisko po ukończeniu 65 roku życia, jeżeli Prokurator Generalny po zasięgnięciu opinii Prokuratora Krajowego, Krajowej Rady Prokuratorów oraz właściwego prokuratora przełożonego – wyrazi na to zgodę, oczywiście po przedstawieniu zaświadczenia stwierdzającego zdolność do pracy ze względu na stan zdrowia; sędziowie zaś przechodzą w stan spoczynku z dniem ukończenia 65 roku życia, lecz w razie wyrażenia zgody przez Krajową Radę Sądownictwa mogą zajmować stanowisko do ukończenia 70 roku życia. Podobne regulacje, jak w przypadku notariuszy i prokuratorów mogłyby obowiązywać również komorników sądowych. Jest to uzasadnione tym bardziej, że podstawą odwołania komornika – stosownie do art. 19 ust. 1 pkt 1 u.k.s. – jest stan zdrowia, tzn. organ odwołuje komornika z powodu choroby lub utraty sił kiedy został uznany przez lekarza orzecznika ZUS za całkowicie niezdolnego do pełnienia obowiązków komornika lub bez uzasadnionej przyczyny odmówił poddaniu się badaniom o których mowa w art. 26 ustawy o komornikach. Reasumując art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. stanowi przejaw dyskryminacji bezpośredniej w rozumieniu art. 2 ust. 2 (a) dyrektywy 2000/78/WE. W konsekwencji art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. jako przepis niezgodny z wymogami prawa unijnego, tj. dyrektywy 2000/78/WE, nie może być zastosowany. W związku z powyższym Sąd biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U z 2017 roku, poz. 1369) w związku z art. 19 ust.1 pkt 2 ustawy o komornikach, art. 2 ust.2 i art. 6 ust.1 Dyrektywy 2000/78/WE, art. 21 ust.1 Karty Praw Podstawowych UE w związku z art. 4 ust.3 TUE uchylił zaskarżoną decyzję. Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2020r. w sprawie o sygn. II GSK 560/20. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni zaprezentowane powyżej stanowisko O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a zasądzając na rzecz strony kwotę 200 zł tytułem zwrotu uiszczonego w sprawie wpisu sądowego oraz kwotę 100 zł tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego od wniesionego zażalenia .