II GSK 546/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1045/21 w sprawie ze skargi L. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wyrokiem z 1 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1045/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę L. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z [...] maja 2021 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyły L. D., zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zrzekł się rozprawy. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 187 § 1 i art. 197 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.), poprzez niedokładne zapoznanie się ze stanem sprawy i przyjęcie, że organy prawidłowo dokonały ustaleń stanu faktycznego w sprawie, na podstawie wykonanego przez funkcjonariuszy celno-skarbowych eksperymentu procesowego, polegającego na odtworzeniu możliwości prowadzenia gier na zatrzymanym automacie (kwalifikacje funkcjonariuszy do przeprowadzenia takiego eksperymentu Sąd uznał za wystarczające) oraz opinii sporządzonej przez biegłego sądowego na potrzeby postępowania karno-skarbowego. Tymczasem automaty były dwa, a wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego był przez organy administracji publicznej konsekwentnie oddalany i żadnej opinii biegłego w niniejszej sprawie nie sporządzono. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania, enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a., jak też nie zachodzą przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania na podstawie art. 189 p.p.s.a., kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku sprowadzała się do oceny czy narusza on przepisy wskazane w ramach podstaw kasacyjnych (art. 174 p.p.s.a.) i ich uzasadnienia (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w tych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna podlega oddaleniu, z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw. Za skuteczny nie mógł bowiem być uznany zarzut naruszenia przepisów postępowania, a to art. 187 § 1 i art. 197 Ordynacji podatkowej - zmierzający do zakwestionowania prawidłowości ustaleń stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Nie ulega przy tym kwestii, że celem zgromadzenia materiału dowodowego jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy. O tym zaś, jakie fakty mają znaczenie w sprawie decyduje norma prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę wymierzenia skarżącemu kasacyjnie kary pieniężnej stanowił art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 165 ze zm.), zgodnie z którym karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Sąd pierwszej instancji z treści przytoczonego przepisu trafnie i w sposób niepodważany wywiódł, że jedną z okoliczności wymagających ustalenia jest charakter urządzanych gier - wskazując, że muszą to być gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, w szczególności w rozumieniu art. 2 ust. 3 - 5 powołanej ustawy. Skarga kasacyjna zmierza do podważenia prawidłowości ustalenia losowego charakteru gier na kontrolowanych automatach – dokonanego, zdaniem strony wadliwie, bo wyłącznie na podstawie eksperymentu procesowego, przeprowadzonego przez funkcjonariuszy kontroli celno-skarbowej, z pominięciem wniosków o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Podnieść zatem należy, że oceniając dowód z eksperymentu procesowego, przeprowadzonego w sprawie na ujawnionych w toku kontroli automatach, Sąd pierwszej instancji powołał art. 64 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1947 ze zm.) - regulujący uprawnienia kontrolujących - zgodnie z którym w ramach kontroli karno-skarbowej przysługuje uprawnienie do przeprowadzenia w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczania lub odtworzenia możliwości gry na automacie lub gry na innym urządzeniu. To z treści cytowanej regulacji Sąd pierwszej instancji wyprowadził wniosek, że ustawodawca uznał kompetencje funkcjonariuszy celno-skarbowych za wystarczające do stwierdzenia cech kwalifikujących gry do gier w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, a w konsekwencji ustalenia w tym zakresie nie wymagają specjalistycznej wiedzy. W skardze kasacyjnej nie sformułowano żadnego zarzutu co do naruszenia przytoczonego przepisu - przez jego błędną wykładnię, a w następstwie wadliwe zastosowanie. Znaczy to, że przedstawione wyżej stanowisko Sądu pierwszej instancji nie zostało skutecznie podważone, a zarzut naruszenia art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej nie mógł być uznany za trafny. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, nie mając usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku. Postanowienie o odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 2 wyroku) wydano na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Zdaniem składu orzekającego NSA sytuacja majątkowa skarżącego kasacyjnie - skutkująca przyznaniem mu prawo pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego - pozwala przyjąć, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, w rozumieniu powołanego przepisu. Na koniec wyjaśnienia wymaga, że sporządzając uzasadnienie NSA miał na uwadze przepis art. 193 p.p.s.a., zdanie drugie, zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przytoczona regulacja szczególna wyłącza zatem odpowiednie stosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. i tym samym pozostawia sądowi kasacyjnemu swobodę co do możliwości pominięcia w pisemnych motywach rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej, podawanych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.