III SA/Łd 796/21

Dnia 9 września 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Sędzia NSA Teresa Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 9 września 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. C. na działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rodzaju i wysokości potrąceń dokonanych z emerytury postanawia: odrzucić skargę. d.j. III SA/Łd 796/21 Uzasadnienie S. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją z dnia [...] organ dokonał waloryzacji jego emerytury do kwoty 2950,63 zł, ustalając jednocześnie, że jego świadczenie zmniejsza się z powodu potrącenia należności alimentacyjnych na mocy tytułu wykonawczego, tj. o 530,22 zł. Następnie ZUS poinformował go, że po aktualizacji rata potrącenia od 1 lipca 2021 r. wynosi 614,01 zł. Kolejnym pismem z dnia 7 lipca 2021 r. organ poinformował skarżącego, że z jego świadczenia dokonywane są potrącenia do wysokości 25% świadczenia netto, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] na podstawie zajęć nadesłanych przez Komornika Sądowego w K., które nie dotyczą należności alimentacyjnych. Jednakże z uwagi na brak możliwości technicznych, ratę potrąceń (netto) wprowadzono w systemie organu jako należność alimentacyjną, mimo iż taką nie jest. W treści skargi skarżący zgłosił zastrzeżenia do wysokości potrąceń z kwoty zwaloryzowanej emerytury, kwestionując jednocześnie sposób ustalenia rodzaju tych potrąceń. Wskazał, że nie posiada zaległości alimentacyjnych, a z jego obliczeń wynika, że wysokość potrąceń komorniczych winna wynosić około 100 zł. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z kolei § 2 tego przepisu stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1/ decyzje administracyjne; 2/ postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3/ postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4/ inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a/ pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5/ akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6/ akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7/ akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8/ bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9/ bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a). Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza analiza jej dopuszczalności. Skarga jest bowiem dopuszczalna wówczas, gdy przedmiot sprawy należy do zakresu właściwości sądu administracyjnego, została wniesiona przez uprawniony podmiot oraz przeciwko podmiotowi, którego działalność (ewentualnie bezczynność lub przewlekłość) w zakresie objętym przedmiotem sprawy została poddana kontroli sądowej, spełnia wymogi formalne i została wniesiona w terminie. Przepisy szczególne mogą wyłączać możliwość kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sąd administracyjny wobec rozstrzygnięć wydawanych przez określone organy administracji publicznej. Oznacza to, że przypadku niektórych spraw kończących się wydaniem decyzji administracyjnej z wyraźnej woli ustawodawcy ich kontrola należy do właściwości innych sądów niż sądy administracyjne. Z mocy art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 423), stanowiącego lex specialis w stosunku do p.p.s.a., sytuacja taka dotyczy decyzji z zakresu ubezpieczeń społecznych wydawanych przez ZUS. Stosownie bowiem do art. 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1/ zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 1a/ ustalania płatnika składek; 2/ przebiegu ubezpieczeń; 3/ ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a/ ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4/ ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5/ wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (ust.2). Z kolei art. 4778 § 1 k.p.c. stanowi, że do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu. Treść skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez S. C. wskazuje, że w sprawie zaistniała sytuacja przewidziana w art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż zaskarżone działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie podlega kontroli przez sąd administracyjny. Dotyczy sposobu naliczenia i wysokości kwoty potrąceń, o które Zakład Ubezpieczeń Społecznych zmniejsza świadczenie emerytalne należne skarżącemu. Potrąceń tych ZUS dokonuje na podstawie wezwań prowadzącego egzekucję, w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. W sprawie tej Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest organem egzekucyjnym, a jedynie realizuje wezwania prowadzącego egzekucję Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K., którego działanie w tej kwestii można kwestionować, w oparciu o przepisy k.p.c., wyłącznie przed sądem powszechnym (art. 767 § 1 k.p.c.). W świetle art. 1 p.p.s.a. sprawą sądowoadministracyjną jest sprawa z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz każda inna sprawa, do której stosuje się przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na podstawie odrębnych ustaw (por. Andrzej Kabat Komentarz do art. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, System Informacji Prawnej LEX). Kryteriom tym nie odpowiada zaś sprawa objęta skargą wniesioną w niniejszej sprawie. Tego rodzaju sprawa należy do właściwości sądu powszechnego. Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skarga, z uwagi na jej niedopuszczalność, podlega odrzuceniu. d.j.