I SA/Bd 386/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 września 2021 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję Wnioskiem z [...] kwietnia 2020 r. skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za kwiecień i maj 2020 r., powołując się na przepisy ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dalej: "ustawa o COVID". Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za kwiecień i maj 2020 r. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [...] października 2020 r. ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu powołując się na art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy o COVID zauważył, że płatnik składek, który ubiega się o zwolnienie z ich opłacenia, zobowiązany był przesyłać do ZUS dokumenty rozliczeniowe za marzec, kwiecień i maj 2020 r. na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami był zwolniony z obowiązku ich składania. Przesłanie dokumentów rozliczeniowych nie później niż do [...] czerwca 2020 r., stanowi bowiem warunek zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Warunek ten nie dotyczy jedynie płatników, którzy byli zwolnieni z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych. Organ podał, że z analizy konta skarżącego jako płatnika składek wynika, że nie przesłał on do [...] czerwca 2020 r. dokumentów rozliczeniowych za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. Zatem, w ocenie organu, nie przysługuje mu zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pacy i Fundusz Solidarnościowy za powyższy okres. W skardze (nazwanej odwołaniem) do tut. Sądu skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji ZUS: 1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię, a mianowicie art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID poprzez utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r., a w konsekwencji przyjęcie, że ubezpieczony nie spełnia przesłanek do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za kwiecień i maj 2020 r. 2) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a".) polegające na: - braku wszechstronnej oceny materiału dowodowego prowadzącego do błędnych ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, poprzez przyjęcie, że ubezpieczony nie posiada prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, a w konsekwencji zobowiązanie go do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, - w konsekwencji wszystkich powyższych zarzutów, dopuszczeniu się przez organ rentowy dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r. poprzez zwolnienie go z obowiązku opłacania należności z tytułu z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Solidarnościowy za kwiecień i maj 2020 r., ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi rentowemu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy o COVID. Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 19 sierpnia 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku, Sąd umożliwił skarżącemu wypowiedzenie się w sprawie. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2020 r. skarżący wystąpił do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. Prezes ZUS, na podstawie art. 31zo ust. 1 i art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID, odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności składkowych na własne ubezpieczenie obowiązkowe emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe i zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy za kwiecień i maj 2020 r., z uwagi na to, że skarżący nie przesłał do dnia [...] czerwca 2020 r. dokumentów rozliczeniowych za powyższe okresy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że w terminowym przesłaniu dokumentacji rozliczeniowej zawiniło biuro rachunkowe, co było przez niego niezależne i niezawinione. Jednak wymagana dokumentacja została przez księgowość uzupełniona. Podkreślił też, że zawsze opłacał składki w terminie i niejednokrotnie na jego koncie widniały nadpłaty. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS decyzją z dnia [...] października 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ powtórzył, że dokumenty rozliczeniowe za kwiecień i maj 2020 r. nie zostały przesłane przez płatnika w ustawowym terminie. W skardze do Sądu strona dodatkowo wyjaśniła, że brak przesłania w terminie deklaracji wynikał z choroby nowotworowej osoby prowadzącej biuro rachunkowe i przebywania przez nią na zwolnieniu lekarskim. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem [...] lutego 2020 r. i na dzień [...] lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia [...] lutego 2020 r. do dnia [...] lutego 2020 r. i na dzień [...] marca 2020 r., 3) w okresie od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] marca 2020 r. i na dzień [...] kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Natomiast w myśl art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Z kolei art. 31zq ust. 7 stanowi, że odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji. Z powyższych przepisów wynika, że przedsiębiorcy przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek za okres od [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., jeżeli: 1) był zgłoszony w określonym czasie jako płatnik, 2) zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, 3) przesłał deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r. Powyższe warunki muszą być spełnione łącznie. W rozpatrywanej sprawie organ ustalił, że skarżący w terminie do dnia [...] czerwca 2020 r. nie przesłał dokumentów rozliczeniowych za kwiecień i maj 2020 r. W konsekwencji Zakład odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za ten okres. Już jednak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany podniósł, że w terminowym przesłaniu dokumentacji rozliczeniowej zawiniło biuro rachunkowe (wynikało to z choroby osoby prowadzącej biuro rachunkowe), co było przez niego niezależne i niezawinione, oraz że wymagana dokumentacja została ostatecznie uzupełniona. Podkreślił też, że zawsze opłacał składki w terminie i niejednokrotnie na jego koncie widniały nadpłaty. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji do tej podniesionej przez skarżącego argumentacji w ogóle się nie odniósł. Podkreślić należy, że jedną z kluczowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada przekonywania zawarta w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem twierdzenia strony uważane przez nią za istotne dla sposobu załatwienia. Wszelkie podnoszone przez strony okoliczności i zarzuty, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 9 grudnia 2010 r., I SA/Op 556/10). Nadto, uzasadnienie zaskarżonej decyzji, o którym mowa w art. 107 § 3 k.p.a., nie może ograniczać się tylko do przedstawienia przez organ własnego stanowiska, w sytuacji gdy przesłanki podjętego rozstrzygnięcia budzą zastrzeżenia strony. W uzasadnieniu decyzji organ winien odnieść się do tych zastrzeżeń, a nie je pomijać. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji. Zdaniem Sądu pomijając zarzuty strony zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ naruszył art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ usunie stwierdzone uchybienia i wyda decyzję zawierająca prawidłowe uzasadnienia faktyczne i prawne. W pierwszej jednak kolejności organ odniesie się do regulacji zawartej w art. 15zzzzzn(2) ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawo o COVID, dodanej ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.) i oceni jej znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wskazane przepisy nakazują, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu organ wyznaczy stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżący był zwolniony z obowiązku ich uiszczenia. s.U.Wiśniewska s.L.Kleczkowski s.T.Wójcik