III SA/Łd 1075/19

Dnia 9 kwietnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 kwietnia 2021 roku sprawy ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego oddala skargę. e.o. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 - dalej zwana k.p.a.), art. 5 ust. 1 i ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE z 28 stycznia 2011 r.. Nr L 25, str. 8 - dalej zwane Rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 65/2011), art. 7 ust. 1 i ust. 3 ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE L z dnia 31 lipca 2014 r. - dalej zwane Rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 809/2014) art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.Urz. UE z 1995 r. Nr L 312, str. 1 ze zm. - dalej zwane Rozporządzeniem Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95). art. 47 § 1, art. 51 § 1, art. 53 § 1. art. 55, art. 56, Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U z 2018 r. poz. 800 ze zm. - dalej zwana Ordynacją Podatkową), art. 29 Ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 9 maja 2008 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 2137 ze zm. - dalej zwana Ustawą o ARiMR). art. 20 ust. 2, art. 28, 28a ust. 7, Ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2017 r. poz. 1856 - dalej zwana Ustawą PROW 2007-2013). §4, §5, §11,§ 12,§ 39 ust. 2 pkt 2a, § 45, § 46 ust. 1, Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz.361, Dz.U. z 2013 r. poz.1312, Dz.U. z 2014 r. poz. 324,poz. 1487, Dz.U. z 2015 r poz. 350. poz. 908, Dz.U. z 2016 poz. 344, poz. 609 dalej jako Rozporządzenie z 2013 r., po rozpatrzeniu odwołania M. D., uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. nr [...] z dnia [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego i ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 131 036,75 zł, uzyskanych na mocy: ■ decyzji nr [...] z dnia [...] ■ decyzji nr [...] z dnia [...] ■ decyzji nr [...] z dnia [...] Jak wynika z akt sprawy w dniu 20 maja 2013 r. wpłynął do BP ARiMR w P.wniosek strony o przyznanie płatności na rok 2013. Do ww. wniosku strona składała kolejno zmiany, wycofanie wniosku w części oraz korektę. Ostatecznie strona zobowiązała się do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w następujących wariantach: - 2.2 uprawy rolnicze (w okresie przedstawiania) na powierzchni 0,85 ha, - 2.6 uprawy warzywne (w okresie przedstawiania) na powierzchni 2,93 ha, - 4.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 49,13 ha - 6.1 produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych na powierzchni 2,93 ha. W dniu [...] organ pierwszej instancji wydał decyzję w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości tj. w kwocie 53 062.40 zł. W dniu 29 maja 2014 r., zostały przekazane na rachunek bankowy beneficjentki płatności rolnośrodowiskowe za rok 2013. W dniu 19 maja 2014 r. wpłynął do BP ARiMR w P. wniosek strony o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 oraz zmiany do wniosku na rok 2014. Ostatecznie strona zobowiązała się do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w następujących wariantach: - 2.2 uprawy rolnicze (w okresie przedstawiania) na powierzchni 0.85 ha, - 2.6 uprawy warzywne (w okresie przedstawiania) na powierzchni 2,93 ha. - 4.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 41,68 ha - 5.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 na powierzchni 5,14 ha - 6.1 produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych na powierzchni 2,93 ha. W dniu [...] organ pierwszej instancji wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości tj. w kwocie 39 555,22 zł. Powyższa decyzja została przez stronę zakwestionowana w odwołaniu. Po ponownym przeanalizowaniu sprawy Kierownik BP w P. wydał kolejną decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości tj. w kwocie 60 604,01 zł. W dniach 9 lipca 2015 r. oraz 12 lipca 2016 r., zostały przekazane na rachunek bankowy beneficjentki płatności rolnośrodowiskowe za rok 2014. W dniu 17 czerwca 2015 r. wpłynął do BP ARiMR w P. wniosek strony o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015, w którym strona zadeklarowała następujące warianty: - 2.5 uprawy warzywne (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 3,78 ha, - 4.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 41,59 ha - 5.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 na powierzchni 5.14 ha - 6.1 produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych na powierzchni 3,78 ha. W dniu 28 sierpnia 2017 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości tj. w kwocie 63 471,20 zł. W dniach 27 grudnia 2016 r. i 29 września 2017r., zostały przekazane na rachunek bankowy beneficjentki płatności rolnośrodowiskowe za rok 2015. W dniu 17 czerwca 2016 r. M. D. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 oraz zmiany do wniosku. Ostatecznie strona zobowiązała się do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w następujących wariantach: - 2.1 uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 0,85 ha. - 2.5 uprawy warzywne (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 2,93 ha. - 4.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 41,59 ha - 5.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 na powierzchni 5,14 ha - 6.1 produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych na powierzchni 2,93 ha. W dniu 7 września 2017 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości tj. w kwocie 12 247,10 zł. Powyższa decyzja została przez stronę zakwestionowana w odwołaniu. W dniu [...] Dyrektor ŁOR ARiMR wydał decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji nr [...] z dnia [...] W dniu 8 marca 2019 r. Kierownik BP ARiMR w P. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych Pani M. D. na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] nr [...] z dnia [...] i nr [...] z dnia [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej wydanej przez Kierownika BP ARiMR w P.. W dniu 14 maja 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...], w treści której ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wysokości 131 037,01 zł. W dniu 4 czerwca 2019 r., z zachowaniem ustawowego terminu, pełnomocnik strony złożył odwołanie od ww. decyzji kwestionując ustalenia organu pierwszej instancji, wnosząc jednocześnie o zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Przywołaną na wstępie decyzję z dnia [...] Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. nr [...] z dnia [...] i ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego. Organ odwoławczy wskazał, iż uchylenie decyzji nr [...], z dnia [...] r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego wynika z faktu, że w treści rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji błędnie określono kwotę nienależnie pobranej płatności, powinno być 131 036,75 zł. Ponadto organ pierwszej instancji błędnie wskazał w rozstrzygnięciu nr decyzji [...] oraz datę jej wydania [...], powinno być decyzja nr [...] z dnia [...] Organ drugiej instancji wyjaśnił, iż sytuacja prawna skarżącej nie uległa pogorszeniu w stosunku do ukształtowanej decyzją organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji ustalił co prawda inną kwotę nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej tj. 131 036,75 zł., lecz doszedł do tej samej konkluzji jak organ pierwszej instancji - uznał, że strona naruszyła warunki realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, w związku z czym strona zobowiązana jest do zwrotu nienależnie pobranych płatności. Przytaczając treść art. 29, art. 28 oraz art. 20 ustawy o ARiMR organ odwoławczy wyjaśnił, iż postępowanie prowadzone na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ww. ustawy jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym. Ustalenie kwoty nienależnie lub w nadmiernej pobranych środków w ramach płatności rolnych może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, bądź z ostatecznych decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych w sprawach o przyznanie płatności. Warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków nie jest natomiast uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatność. W dalszej kolejności organ odwoławczy podniósł, iż z treści uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, iż w toku postępowania w sprawie przyznania płatności na 2016 r. stwierdzono nieprawidłowości, które skutkowały obowiązkiem zwrotu pobranych płatności za 2013, 2014 i 2015 rok. Nieprawidłowości te polegały na zmniejszeniu powierzchni zobowiązania w ramach wariantu 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków. Ustalona z tego tytułu kwota do zwrotu za poszczególne lata wynosiła łącznie 131 037,01 zł. Organ drugiej instancji podkreślił, iż płatność rolnośrodowiskowa jest zobowiązaniem wieloletnim polegającym m.in. na tym, iż w ciągu całego okresu jego trwania mają zostać zachowane jej wymogi i warunki. Beneficjent programu rolnośrodowiskowego zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązywanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu rolnośrodowiskowego, musi być oceniane w okresie całego pięcioletniego okresu zobowiązania. Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności na ten rok lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego. Organ odwoławczy wskazał, iż M. D. składając wniosek o przyznanie płatności w 2013 r., podjęła się realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, na podstawie którego zobowiązana była utrzymać powierzchnię zgłoszoną w ramach wariantu 4.1 przez cały zadeklarowany okres, a stwierdzenie uchybień w realizacji tego programu oznacza niedotrzymanie zobowiązania, okres zobowiązania rozpoczął się dla beneficjentki 15 marca 2013 r. Składając wniosek o przyznanie pierwszej płatności w 2013 r. M.D. zobowiązała się do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariantach: - 2.2 Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni 0,85 ha, - 2.6 Uprawy warzywne (w okresie przestawiania) na powierzchni 2,93 ha, - 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 49,13 ha - 6.1 Produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych na powierzchni 2,93 ha. Składając wniosek o przyznanie płatności w 2014 r. M. D. zobowiązała się do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariantach: - 2.2 Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni 0,85 ha, - 2.6 Uprawy warzywne (w okresie przestawiania) na powierzchni 2,93 ha, - 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 41,68 ha - 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 na powierzchni 5,14 - 6.1 Produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych na powierzchni 2,93 ha. Składając wniosek o przyznanie płatności w 2015 r. M. D. zobowiązała się do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariantach: - 2.5 Uprawy warzywne (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 3,78 ha, - 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 41,59 ha - 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 na powierzchni 5,14 - 6.1 Produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych na powierzchni 3,78 ha Składając wniosek o przyznanie płatności w 2016 r. M. D. zobowiązała się do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariantach: - 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 0,85 ha - 2.5 Uprawy warzywne (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 2,93 ha, - 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 41,59 ha - 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 na powierzchni 5,14 - 6.1 Produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych na powierzchni 2,93 ha Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż w dniu 15 lipca 2016 r. pełnomocnik strony złożył w BP ARiMR w P. zawiadomienie o okolicznościach mających wpływ na możliwość realizacji planu rolnośrodowiskowego, w treści którego poinformował, że w dniu 5 lipca 2016 r. M. D. stwierdziła, że użytkowane do tej pory działki ewidencyjne o nr 1,3, 42/2, 88 i 90, które poddzierżawiała od D. G., na których znajdują się łąki, zostały wykoszone przez kogoś innego, niż użytkująca je M. D.. W dniach 28 września - 20 października 2016 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawczyni została przeprowadzona kontrola na miejscu. Następnie w dniu 21 lutego 2017 r. organ pierwszej instancji wezwał M.D. do złożenia wyjaśnień wskazując, że zgłoszone przez stronę w treści wniosku o przyznanie płatności na 2016 działki ewidencyjne zostały zadeklarowane również przez innych rolników. W związku z wystąpieniem ww. nieprawidłowości Kierownik BP w P. przeprowadził rozprawę administracyjną w sprawie przyznania płatności obszarowych i płatności rolnośrodowiskowych do działek ewidencyjnych nr 1,3, 42/2, 88 i 90, które to działki M. D. zgłaszała do płatności rolnośrodowiskowych w wariancie 4.1 od 2013 r. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, organ ustalił, że M.D. nie była w 2016 r. faktycznym użytkownikiem gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych 1, 3, 42/2, 88 i 90, przez co powierzchnia stwierdzona do płatności w wariancie 4.1 wynosiła 4.03 ha, a nie jak deklarowała strona 41,59 ha. Przytaczając treść art. 35 ust. 2 Rozporządzenia nr 640/2014 oraz § 39 ust. 2 pkt. 2a Rozporządzenia PRS 2007-2013 organ odwoławczy podniósł, iż z uwagi na stwierdzone w 2016 r. pomniejszenie powierzchni zobowiązania podjętego w ramach wariantu 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w wysokości 131 036,75 zł, która została naliczona w następujący sposób. Kwota do zwrotu za rok 2013: Wyliczenie procentowego zmniejszenia powierzchni zadeklarowanej w wariacie 4.1 w 2013 r. 37,56 ha(powierzchnia na której zaprzestano realizacji zobowiązania 41,94 ha (powierzchnia stwierdzona w wariancie 4.1 w 2013r.) X 100% 89.5565 1 % (procent zmniejszenia powierzchni) X 46 2 1 3,20 zł (kwota przyznana stronie w wariancie 4.1 w2013 r.) = 41 386,93 zł Wyliczona kwota do zwrotu nienależnie pobranych płatności za rok 2013 wynosi 41 386,93 zł. Kwota do zwrotu za rok 2014: Wyliczenie procentowego zmniejszenia powierzchni zadeklarowanej w wariacie 4.1 w 2014 r. 37,56 ha (powierzchnia, na której zaprzestano realizacji zobowiązania 41,68 ha (powierzchnia stwierdzona w wariancie 4 1 w2014r.) X 100 % 90.11516% (procent zmniejszenia powierzchni) X 50 016,00 zł (kwota przyznana stronie w wariancie 4.1 w 2014 r.) = 45 072,00 zł Wyliczona kwota do zwrotu nienależnie pobranych płatności za rok 2014 wynosi 45 072,00 zł. Kwota do zwrotu za rok 2015: Wyliczenie procentowego zmniejszenia powierzchni zadeklarowanej w wariacie 4.1 w 2015 r. 37.56 ha (powierzchnia, na której zaprzestano realizacji zobowiązania) 41,59 ha (powierzchnia stwierdzona w wariancie 4.1 w 2015r.) X 100 % 90,31017% (procent zmniejszenia powierzchni) x 49 360,80 zł (kwota przyznana stronie w wariancie 4.1 w 2015 r.) = 44 577,82 zł Wyliczona kwota do zwrotu nienależnie pobranych płatności za rok 2015 wynosi 44 577,82 zł. Zatem łączna kwota do zwrotu płatności rolnośrodowiskowej za lata 2013 -2015 wynosi 131 036,75 zł [41 386,93 zł + 45 072.00 zł + 44 577,82 zł]. W rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło przedawnienie roszczenia. W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 5 ust. 3 Rozporządzenia nr 65/2011 oraz art. 7 ust. 3 Rozporządzenia nr 809/2014, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowej. Przepis ten stanowi iż "Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.'' Przytaczając treść art. 28a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, organ odwoławczy wskazał, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności na podstawie wskazanego przepisu. Organ zauważył bowiem, iż: - kurs wymiany euro na dzień 29 kwietnia 2014 roku ustalony przez Europejski Bank Centralny wynosi 4.1994 zł (płatność za 2013 rok została zrealizowana w dniu 29 maja 2014 roku). Równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 419,94 zł. Kwota nienależnie pobranych płatności za 2013 rok wyniosła 41 386,93 zł, czyli przekroczyła kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote zgodnie z powyższymi regulacjami, - kurs wymiany euro na dzień 27 czerwca 2016 roku ustalony przez Europejski Bank Centralny wynosi 4,4261 zł (płatność za 2014 rok została zrealizowana w dniu 12 lipca 2016 roku). Równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 442,61 zł. Kwota nienależnie pobranych płatności za 2014 rok wyniosła 60 604,01 zł, czyli przekroczyła kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote zgodnie z powyższymi regulacjami, - kurs wymiany euro na dzień 29 sierpnia 2017 roku ustalony przez Europejski Bank Centralny wynosi 4,2598 zł (płatność za 2015 rok została zrealizowana w dniu 29 września 2017 roku). Równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 425,98 zł. Kwota nienależnie pobranych płatności za 2015 rok wyniosła 63 471,20 zł, czyli przekroczyła kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote zgodnie z powyższymi regulacjami, W związku z powyższym kwota nienależnie pobranych płatności za kolejne lata przekroczyła kwotę 100 euro przeliczoną na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 883/2006 oraz art. 11 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 907/2014, tym samym brak jest podstaw do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności na tej podstawie. Odnosząc się do zarzutu naruszenie art. 47 ust. 1 Rozporządzenia nr 1974/2006 poprzez nieuwzględnienie wyjątkowych okoliczności polegających na wprowadzeniu za pomocą podstępu w błąd M. D. przez Wspólnotę Gruntowo Leśną w wyniku czego beneficjentka dysponowała uzasadnionym przekonaniem, że umowa dzierżawy nadal obowiązuje, organ odwoławczy wyjaśnił, że działanie podstępne polega na świadomie wywołanym u drugiej strony mylnym wyobrażeniu o rzeczywistym stanie rzeczy, celem skłonienia jej do złożenia określonego oświadczenia woli. Na gruncie analizowanej sprawy, podstęp na który powołuje się pełnomocnik strony polega na wprowadzeniu przez Wspólnotę Gruntowo -Leśną w błąd D. G. (dzierżawcę) poprzez złożenie mu jasnej deklaracji, że po rozwiązaniu z nim umowy dzierżawy nieruchomości z dnia 25 lutego 2013 r. podpisze umowę dzierżawy na te same grunty z M. D., która już w 2013 r. korzystała z przedmiotowej nieruchomości w ramach umowy poddzierżawy, realizując program rolnośrodowiskowy w ramach "ochrony siedlisk lęgowych ptaków." Konsekwencją powyższych działań Wspólnoty było nie zawarcie tej umowy z M. D. Organ odwoławczy zauważył, iż sprawa (dotycząca oświadczenia woli D. G. złożonego pod rozwiązaniem umowy dzierżawy ze Wspólnotą Gruntowo-Leśną) o uchylenie się od skutków prawnych złożonego przez ww. oświadczenia woli była przedmiotem postępowania sądowego. Sąd Rejonowy w R. w sprawie o sygn. akt [...] o stwierdzenie nieważności oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy dzierżawy nieruchomości z dnia 25 lutego 2013 r. uwzględnił powództwo D. G. oceniają, iż D. G. skutecznie uchylił się od skutków prawnych złożonego o świadczenia woli o rozwiązaniu umowy dzierżawy z dnia 25 lutego2013 r. Jednakże wskutek apelacji strony pozwanej tj. Wspólnoty Gruntowo-Leśnej Sąd Okręgowy w P.w sprawie o sygn. akt [...] zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. Istota rozważań sprowadza się do oceny czy przedstawiony powyżej stan faktyczny sprawy może stanowić przesłankę do odstąpienia od naliczania kwoty nienależnie pobranych płatności. W ocenie organu brak jest podstaw w rozpoznawanej sprawie do odstąpienia od dochodzenia zwrotu pobranych przez M. D. płatności. Uzasadniając takie stanowisko organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 47 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, ze zm.): 1. Państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a) śmierć beneficjenta; b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. 2. Przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Stosownie natomiast do treści § 45 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013r. poz. 361) "Inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest: 1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania; 2) zmiana zasięgu obszarów objętych programami działań mającymi na celu ograniczeni odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych lub zmiana tych programów 3) utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów 4) wystąpienie okoliczności określonych w § 7 ust. 2. lub 3 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5; 5) śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7; 6) usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7; 7) określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa w przepisach o minimalnych normach - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8; 7a) uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego; 8) inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika. . Organ odwoławczy wskazał, iż z treści przywołanych powyżej przepisów nie wynika, aby fakt wprowadzenia w błąd M. D. przez Wspólnotę Gruntowo-Leśną stanowił przesłankę, której wystąpienie powoduje, że zwrot nienależnie pobranych płatności nie jest wymagany. Organów zauważył, iż stroną postępowania sądowego, o którym była mowa powyżej nie była M. D.Nadto fakt wystąpienia w sprawie podstępu, na który powołuje się pełnomocnik strony, nie został w sprawie w żaden sposób udowodniony. Faktem jest, iż D.G. oraz M. D. świadomie podjęli decyzję o zmianie umowy poddzierżawy na umowę dzierżawy. Natomiast prawem właściciela jest zawarcie takiej umowy, jak i odmowa podpisania takowego dokumentu. Reasumując w ocenie organu odwoławczego "podstęp" właściciela gruntów, polegający na odebraniu stronie postępowania gruntów dzierżawionych celu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego nie może stanowić przesłanki do odstąpienia od ustalenia nienależenie pobranej kwoty z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego i w konsekwencji uchylenia decyzji [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego i umorzenia w całości postępowania przed organem pierwszej instancji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Na podstawie powyższego organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 oraz w § 45 Rozporządzenia z 2013, które zwalniałby rolnika od zwrotu nienależenie pobranego wsparcia. Odnosząc się do treści odwołania za bezzasadny organ drugiej instancji uznał zarzut naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. Organ odwoławczy zaznaczył, iż w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności za lata 2013, 2014 i 2015, nie mieści się weryfikacja wystąpienia przesłanek przyznawania płatności rolnośrodowiskowych. Kwestie te zostały rozstrzygnięte ostatecznymi decyzjami w sprawie przyznania płatności za 2013, 2014 i 2015 rok, które obowiązuje zasada trwałości decyzji wyrażona w art. 16 k.p.a. Na ostateczną decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa skargę do sądu administracyjnego wniosła M. D., reprezentowana przez pełnomocnika, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i dowolną ocenę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na treść orzeczenia, tj.: a) art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 poprzez nieuwzględnienie wyjątkowych okoliczności polegających na wprowadzeniu za pomocą podstępu w błąd M. D.przez Wspólnotę Gruntowo Leśną w wyniku czego Beneficjentka dysponowała uzasadnionym przekonaniem, że umowa dzierżawy nadal obowiązuje, b) § 45 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez nieuwzględnienie, że w przedmiotowej sprawie inna okoliczność polegająca na podstępnym działaniu właściciela gruntów, który w "trakcie realizacji programu rolnośrodowiskowego zmusił D. G. poddzierżawiającego grunty M. D. do rozwiązania umowy dzierżawy i pomimo zapewnień, że podpisze umowę dzierżawy z M.D. nie dokonał tego. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżanej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r. poz. 125 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz.2325 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i ustalająca wobec M. D. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 131 036,75 zł. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2017r. poz.2137 zez zm.), ustawy z 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2012 (Dz.U. z 2017r. poz.1856 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013r. poz.361 ze zm.). Zgodnie z treścią art.29 ust.1 ustawy z 9 maja 2008r. ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. W myśl art.28 ust.1 ustawy 7 marca 2007r. pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie z treścią § 2 ust.1 rozporządzenia z 13 marca 2013r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej; 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. W myśl § 39 ust.2 pkt 2a wymienionego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik: 2a) zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant; Zgodnie z treścią § 45 wymienionego rozporządzenia inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest: 1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania; 2) zmiana programu działań, o którym mowa w art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne; 3) utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów; 4) wystąpienie okoliczności określonych w § 7 ust. 2 lub 3 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5; 5) śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7; 6) usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7; 7) określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa w przepisach w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8; 7a) uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego; 8)inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika. Należy zaznaczyć, że płatność rolnośrodowiskowa jest zobowiązaniem wieloletnim polegającym m.in. na tym, iż w ciągu całego okresu jego trwania mają zostać zachowane jego wymogi. Beneficjent programu rolnośrodowiskowego zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązywanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu rolnośrodowiskowego musi być oceniane w okresie całego pięcioletniego okresu zobowiązania. Wymogi nałożone na stronę w programie rolnośrodowiskowym wiążą stronę przez cały okres trwania zobowiązania. Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności na ten rok lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego. Obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w 2013r. M. D. podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe w wariancie 4.1 – ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 41,59 ha w tym między innymi na działkach ewidencyjnych nr 1,3,42/2,88 i 90. W 2013r., 2014r. i 2015r. przyznano skarżącej płatności rolnośrodowiskowe w wymienionym wariancie. W dniu 17 czerwca 2016r. złożyła ona wniosek o przyznanie płatności na 2016r. w ramach wariantu 4.1 deklarując do płatności działki o powierzchni 41,59 ha w tym między innymi działki nr 1,3,42/2,88 i 90. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w 2016r. wymienione działki nie były użytkowane rolniczo przez M.D. zaś powierzchnia stwierdzona uprawniająca do płatności w ramach tego wariantu wyniosła 4.03 ha a nie jak deklarowano we wniosku – 41,59 ha. Kwestię tę przesądziła ostateczna decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego A.R i M.R. w P. z dnia [...] W 2016r. doszło zatem do zmniejszenia obszaru na którym skarżąca winna realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte w 2013r. w ramach wariantu 4.1. W ocenie sądu spełnione zostały przesłanki określone w § 39 ust.2 pkt 2 rozporządzenia z 13 marca 2013r. uzasadniające określenie wobec M.D. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. Dodać należy, iż obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności dotyczy okresu wstecznego (w niniejszej sprawie okresu 2013-2015) gdyż nie zostało zrealizowane całe zobowiązanie rolnośrodowiskowe, które zostało podjęte w 2013r. Jeżeli chodzi o wyliczenie rachunkowe nienależenie pobranych płatności to nie było ono kwestionowane przez skarżącą. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo wyjaśniono sposób wyliczenie tej sumy. Prawidłowość tego wyliczenia, w ocenie sądu, nie budzi wątpliwości. W przekonaniu sądu brak jest podstaw do odstąpienia od określenia wobec skarżącej kwoty przypadającej do zwrotu z uwagi na okoliczności wymienione w § 45 pkt 8 rozporządzenia z 13 marca 2013r. w związku z art.47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L nr 368 poz. 15 ze zm.). Dla oceny czy wystąpiły wyjątkowe okoliczności wymienione w powyższych przepisach konieczne jest wyjaśnienie przebiegu wydarzeń poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji. Z zebranego materiały dowodowego wynika, że w dniu 25 lutego 2013r. D. G., konkubent M. D., zawarł umowę dzierżawy ze Wspólnotą Gruntowo – Leśną w K. na podstawie której stał się dzierżawcą gruntów o powierzchni ponad 40 ha. Umowę zawarto na okres 5 lat. W dniu 5 kwietnia 2013r. D.G. zwarł umowę dzierżawy z M. D. na okres 2 lat, w ramach której skarżąca stała się dzierżawcą gruntów, które D.G. wydzierżawił od Wspólnoty w K.W dniu 4 sierpnia 2014r. D.G. i M. D. zawarli następną umowę dzierżawy dotyczącą tych samych gruntów na okres 4 lat. W 2014r. skarżąca postanowiła ubiegać się o przyznanie jej pomocy finansowej dla młodych rolników w wysokości 100 000 zł lecz konieczne było przedstawienie umowy dzierżawy gruntów rolnych na okres 10 lat. Ponieważ M.D. była jedynie poddzierżawcą więc wspólnie z D.G. postanowili, że D.G. rozwiąże umowę dzierżawy ze Wspólnotą w K. a w jego miejsce stroną umowy dzierżawy stanie się M.D. W dniu 19 lutego 2015r. D.G. złożył pismo o rozwiązaniu umowy dzierżawy z 25 lutego 2013r. lecz Wspólnota nie podpisała umowy dzierżawy ze skarżącą ani w tym dniu ani w późniejszym czasie. W dniu 17 czerwca 2016r. D.G. złożył Wspólnocie oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia z dnia 19 lutego 2015r. a następnie wystąpił w powództwem do sądu cywilnego. Wyrokiem z dnia 25 października 2018r. w sprawie [...] Sąd Rejonowy w R. ustalił, że umowa zawarta pomiędzy D.G. a Wspólnotą w K. o rozwiązaniu umowy dzierżawy z 25 lutego 2013r. jest nieważna. Na skutek wniesienia apelacji Sąd Okręgowy w P.wyrokiem z 27 czerwca 2019r. w sprawie [...] zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo. Jako wyjątkową okoliczność określoną w § 45 pkt 8 rozporządzenia z 13 marca 2013r. skarżąca podniosła wprowadzenie jej w błąd za pomocą podstępu przez Wspólnotę Gruntowo – Leśną w K. co do zawarcia z nią umowy dzierżawy. W ocenie M.D. Wspólnota podstępnie doprowadziła D. G. do rozwiązania umowy dzierżawy z 25 lutego 2013r. a następnie, wbrew wcześniejszym ustaleniom, nie zawarła z nią umowy dzierżawy tych samych gruntów w miejsce swojego konkubenta. Należy zaznaczyć, że okoliczność rozwiązania przez D. G. umowy dzierżawy z dnia 25 lutego 2013r. oraz nie zawarcia przez Wspólnotę w K. umowy dzierżawy z M. D. były przedmiotem sprawy rozpoznawanej przez sądy cywilne a mianowicie przez Sąd Rejonowy w R. w sprawie [...] oraz przez Sąd Okręgowy w P. w sprawie [...] Analiza uzasadnień orzeczeń sądów cywilnych obu instancji jak również szeregu dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych w niniejszej sprawie wskazuje, że D.G. rozwiązał umowę dzierżawy z 25 lutego 2013r. działając pod wpływem błędu wywołanego podstępem ze strony Wspólnoty w K., tak jak przyjęły to sądy cywilne obu instancji. Wprawdzie Sąd Okręgowy w P.zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo ale tylko z tego powodu, że D. G. uchybił rocznemu terminowi do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego w dniu 19 lutego 2015r. Nie ma potrzeby powtarzania całej argumentacji przyjętej przez sądy cywilne gdyż postępowanie dowodowe w tamtej sprawie było długie i skomplikowane. Istotna jest jedynie konkluzja do jakiej doszły sądy cywilne a mianowicie że D. G. w dniu 19 lutego 2015r. złożył oświadczenie o rozwiązaniu umowy dzierżawy z 25 lutego 2013r. działając pod wpływem błędu wywołanego podstępnym działaniem Wspólnoty. Z uwagi na to, że powództwo D.G. zostało ostatecznie oddalone, w dniu 19 lutego 2015r. doszło do skutecznego rozwiązania umowy dzierżawy z dnia 25 lutego 2013r. Konsekwencją rozwiązania tej umowy było to, że wygasła również umowa poddzierżawy z dnia 4 sierpnia 2014r. zawarta pomiędzy D.G. a skarżącą. W sytuacji bowiem gdy z dniem, 19 lutego 2015r. D.G. przestał być dzierżawcą a dysponentem gruntów objętych umową dzierżawy stała się Wspólnota to również M. D. przestała być dzierżawcą a więc przestała być posiadaczem tych gruntów, które poddzierżawiała od D. G. W przekonaniu sądu skoro rozwiązanie umowy dzierżawy przez D.G.nastąpiło wskutek błędu wywołanego podstępnym działaniem Wspólnoty Gruntowo-Leśnej, co przesądziły sądy cywilne, to także odebranie posiadania gruntów skarżącej należy tak samo oceniać a mianowicie, że nastąpiło to także wskutek podstępnego działania Wspólnoty. W dniu 19 lutego 2015r. D. G. złożył bowiem oświadczenie o rozwiązaniu umowy dzierżawy pod warunkiem zawarcia umowy dzierżawy z jego konkubiną. Po złożeniu przez niego tego oświadczenia Wspólnota nie zawarła jednak umowy dzierżawy z M.D. ani w tym dniu ani nie uczyniła tego w późniejszym czasie. Odebranie posiadania gruntów skarżącej z dniem 19 lutego 2019r. było zatem wynikiem podstępnego działania Wspólnoty. W ocenie sądu jest to wyjątkowa okoliczność w rozumieniu § 45 pkt 8 rozporządzenia z 13 marca 2013r. Odebranie poosiadania gruntów skarżącej nie można było bowiem przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Nie ulega wątpliwości, że miało to wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego (uniemożliwiało realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego przez M.D.). Odebranie posiadania gruntów skarżącej było także wynikiem przyczyn niezależnych od M.D.Można zatem uznać, że spełnione zostały przesłanki zaistnienia "wyjątkowej okoliczności", o której mowa w § 45 pkt 8 rozporządzenia z 13 marca 2013r. Sąd nie podzielił odmiennego w tym zakresie poglądu organów administracji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że fakt wystąpienia podstępu Wspólnoty wobec skarżącej nie został udowodniony zaś M. D. nie była stroną w sprawie toczącej się w sądzie cywilnym gdyż powodem był D. G. Faktem jest,. że w sprawie cywilnej M. D.nie była stroną lecz nie ma to istotnego znaczenia. Ustalenia sądów cywilnych dotyczą wprawdzie oceny postępowania Wspólnoty wobec D.G. lecz nie ulega wątpliwości, że odnoszą się także do M.D.Podstępne działanie Wspólnoty, według ustaleń sądów cywilnych, polegało bowiem do doprowadzeniu do złożenia przez D.G.oświadczenia o rozwiązaniu umowy dzierżawy z 25 lutego 2013r. i nie zawarciu takiej umowy z M. D. mimo wcześniejszych uzgodnień, że taka umowa zostanie zawarta. W dniu 19 lutego 2015r. wszystkie zainteresowane strony (tzn. D.G., M.D. oraz przedstawiciele Wspólnoty) stawiły się bowiem u notariusza celem rozwiązania umowy dzierżawy z 25 lutego 2013r. z D.G. i zawarcia nowej umowy dzierżawy z M.D.obejmującej te same grunty. Z winy Wspólnoty nie doszło jednak do zawarcia umowy ze skarżącą. Można zatem uznać, że podstępne działanie Wspólnoty odnosiło się także do skarżącej. Odnośnie kwestii, że M.D.nie wykazała tego w postępowaniu administracyjnym to okoliczności te wynikają z obszernych uzasadnień orzeczeń sądów cywilnych załączonych do akt niniejszej sprawy. W ocenie sądu nie zachodziła konieczność prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie w niniejszej sprawie skoro ustalenia w tej kwestii dokonane zostały przez sądy cywilne w prawomocnych wyrokach. Okoliczność wystąpienia "wyjątkowych okoliczności", o których mowa w § 45 pkt 8 rozporządzenia z 13 marca 2013r. nie wyłącza automatycznie obowiązku zwrotu płatności. Konieczne jest jeszcze zgłoszenie tej okoliczności do właściwego organu administracji w terminie 10 dni roboczych od dnia w którym beneficjent był w stanie dokonać tej czynności, o zaistnieniu przypadku "wyjątkowej okoliczności". Wymóg taki wynika z art.47 ust.2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006r. (por. wyroki NSA z 29 maja 2020r. w spr. I GSK 1040/19i z 19 stycznia 2012r. w spr. II GSK 27/11, wyrok WSA w Białymstoku z 17 stycznia 2018r. w spr. I SA/Bk 1836/17 i wyrok WSA w Lublinie z 21 czerwca 2016r., w spr. III SA/Lu 1797/15). W ocenie sądu skarżąca nie wykazała, że zachowała 10-dniowy terminu, o którym mowa w art.17 usty.2 rozporządzenia nr 1974/2006. M. D. jak "wyjątkową okoliczność" cały czas podnosiła wprowadzenie jej w błąd za pomocą podstępu przez Wspólnotę w K. co do zawarcia z nią umowy dzierżawy (po uprzednim rozwiązaniu umowy dzierżawy zawartej pomiędzy Wspólnotą a D.G.). W jej ocenie wskutek podstępnego działania Wspólnoty odebrano jej posiadanie gruntów i uniemożliwiono realizowanie zobowiązania rolnośrodowiskowego. Skarżąca o podstępnym działaniu dowiedziała się już w dniu 19 lutego 2015r. W tym dniu zainteresowane strony, w tym M.D., stawiały się u notariusza w celu podpisania umowy dzierżawy ze skarżącą (po uprzednim rozwiązaniu umowy z D.G.) lecz do tego nie doszło wskutek zawinionego działania Wspólnoty. W tym dniu M.D. dowiedziała się, że umowa dzierżawy z 25 lutego 2013r. została rozwiązana a tym samym przestała być posiadaczem dzierżawionych gruntów gdyż doszło do wygaśnięcia umowy poddzierżawy z dnia 4 sierpnia 2014r. zawartej z D.G.. W dniu 19 lutego 2015r. M.D. powzięła zatem informację o podstępnym działaniu Wspólnoty a więc o "wyjątkowych okolicznościach" określonych w § 45 pkt 8 rozporządzenia z 13 marca 2013r. i od tego dnia, w ocenie sądu, rozpoczął bieg 10-dniowy termin określony w art.47 ust.2 rozporządzenia nr 1974/20067. Brak woli Wspólnoty zawarcia umowy dzierżawy ze skarżącą potwierdzają następne wydarzenia jakie miały miejsce po 19 lutego 2015r. Jak wynika z uzasadnień wyroków sądów cywilnych w dniu 1 marca 2015r. na Walnym Zgromadzeniu Wspólnoty w K. D. G. i M. D. zgłaszali wniosek, że skarżąca nadal chce podpisać umowę dzierżawy lecz nie był on głosowany ani nawet nie uwzględniono go w porządku obrad. W pismach z 24 kwietnia 2015r. i 28 sierpnia 2015r. skarżąca ponownie zwracała się do Wspólnoty o podpisanie z nią umowy dzierżawy zaś D. G. telefonował w tej sprawie do Przewodniczącego Wspólnoty lecz działania te były bezskuteczne gdyż Wspólnota nie wyrażała woli zawarcia umowy. Nadto dniu 8 czerwca 2015r. Wspólnota bez wiedzy M.D. sama zgłosiła do płatności grunty, które do tej pory dzierżawiła skarżąca. Nie ulega wątpliwości, że od samego początku Wspólnota nie miała zamiaru podpisywać umowy dzierżawy ze skarżącą a chodziło jej jedynie o doprowadzenie do rozwiązania umowy dzierżawy z D. G. O podstępnym działaniu Wspólnoty M.D. dowiedziała się zatem w dniu 19 lutego 2015r. i od tego dnia, w ocenie sądu, rozpoczął bieg 10-dniowy termin określony w art.47 ust.2 rozporządzenia nr 1974/2006 W 2016r. M. D. w zasadzie nie użytkowała działek ewidencyjnych nr 1,3,42/2,88 i 90. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu o przyznanie płatności na 2016r. (zakończonym decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego A.R i M.R z [...] nr [...]) użytkowanie wymienionych działek przez M.D. w 2016r. było epizodyczne i sprowadzało się do ręcznego zebrania niewielkiej ilości ziół w dniu 31 maja 2016r. oraz oględzin działek przez ornitologa w dniach 31 maja i 1 czerwca 2016r. w obecności skarżącej. Żadnych innych czynności M.D. nie wykonywała. O zaprzestaniu przez skarżącą realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego świadczy treść pisma pełnomocnika skarżącej skierowanego do Wspólnoty z 17 czerwca 2016r. wnioskującego o polubowne zakończenie sprawy. W piśmie tym jest zawarty wniosek o wycofanie się przez Wspólnotę z realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na spornych działkach i umożliwienie realizacji takiego zobowiązania przez skarżącą lub przejęcia tego zobowiązania przez Wspólnotę (k.592). Z treści tego pisma wynika zatem, że już w dacie jego sporządzenia skarżąca nie realizowała zobowiązania rolnośrodowiskowego gdyż takie zobowiązanie wykonywała na spornych gruntach Wspólnota w K. Zakładając hipotetycznie, że dopiero to pismo świadczy o zaniechaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przez skarżącą a będącego następstwem wcześniejszego podstępnego działania Wspólnoty to i tak przekroczony został 10-dnioowy termin na zawiadomienie organu administracji o wystąpieniu "wyjątkowej okoliczności". Zawiadomienie organu o okolicznościach mających wpływ na realizację planu rolnośrodowiskowego zostało bowiem dokonane w piśmie z dnia 14 lipca 2016r. nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 15 lipca 2016r. Przekroczony zatem został 10-dniowy termin określony w art.47 ust.2 rozporządzenia nr 1974/2006. W przekonaniu sądu brak jest podstaw do liczenia 10-dniowego terminu od dnia 5 lipca 2016r. kiedy to M.D. zauważyła skoszone łąki na dzierżawionych dotychczas przez nią działkach i powiadomiła o tym Policję. Jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach w 2016r. czynności skarżącej na dzierżawionych działkach miały jedynie charakter epizodyczny i były to zebranie niewielkiej ilości ziół (w dniu 31 maja 2016r.) i obecność skarżącej przy oględzinach działek przez ornitologa (31 maja i 1 czerwca 2016r.). Żadnych innych czynności M.D. nie wykonywała zaś treść pisma z 17 czerwca 2016r. wskazuje, że uniemożliwiono jej realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego gdyż to Wspólnota wykonuje takie zobowiązanie na spornych działkach. Brak jest podstaw do uznania, że dopiero w dniu 5 lipca 2016r. powzięła ona informację o niemożliwości realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego i że zachowany został 10-dniowy termin, o którym mowa w art.47 ust.2 rozporządzenia nr 1974/2006. Dla zwolnienia z obowiązku zwrotu udzielonej pomocy konieczne jest zarówno wystąpienie jednej z "wyjątkowej okoliczności" wymienionej w § 45 rozporządzenia z 13 marca 2013r. jak również wykazanie przez rolnika, że zachowany został 10-dniowy termin na zgłoszenie takiej okoliczności do właściwego organu. W niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że miał miejsce "wyjątkowa okoliczność", o której mowa w § 45 pkt 8 rozporządzenia z 13 marca 2013r. (wprowadzenie w błąd przez Wspólnotę w K. za pomocą podstępu co do zawarcia umowy dzierżawy z M.D. po uprzednim rozwiązaniu takiej umowy z D.G. a tym samym uniemożliwienie dalszej realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego) ale nie wykazała, że zachowany został termin 10 dni określony w art.47 ust.2 rozporządzenia nr 1974/2006. Zachowania tego terminu nie wykazała ani w postępowaniu administracyjnym ani w skardze ani w pismach procesowych składanych w postępowaniu sądowym. W żadnym z jej pism nie ma rozważań w tym zakresie. W związku z czym sąd uznał, że nie został zachowany 10-dniowy termin na dokonanie zgłoszenia "wyjątkowej okoliczności" do właściwego organu. Nie spełniona została również przesłanka odstąpienia od ustalenie kwot nienależnie pobranych płatności określona w art.28a ustawy z 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2017 r. poz. 1856 ze zm.). Okolicznością niesporną jest bowiem to, że kwota nienależnie pobranych płatności przekroczyła 100 euro. Nie doszło również do przedawnienia żądania. Kwestią przedawnienia reguluje rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/905 z 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. UE L z 1995r. poz.312 ze zm.). Zgodnie z treścią art.3 ust.1 tego rozporządzenia okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1. W niniejszej sprawie skarżąca dopuściła się nieprawidłowości gdyż zadeklarowała do płatności w 2016r., w ramach wariantu 4.1, działki o powierzchni 41,59 ha podczas gdy użytkowała rolniczo jedynie 4,03 ha. Organy administracji prawidłowo uznały, że datą dopuszczenia się nieprawidłowości był dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności – 15 czerwca 2016r. a więc czteroletni okres przedawnienia upływał 15 czerwca 2020r. lecz w dniu 21 maja 2019r. doszło do przerwania biegu przedawnienia z uwagi na doręczenie stronie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Nie miało zatem miejsce przedawnienie żądania. Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w 2016r. doszło do zmniejszenia obszaru na którym M.D. winna realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte w 2013r. Uzasadniało to określenie wobec skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności. W ocenie sądu brak jest natomiast podstaw do odstąpienia od żądania zwrotu udzielonej pomocy w oparciu o treść § 45 rozporządzenia z 13 marca 2013r. W przekonaniu sądu miała miejsce "wyjątkowa okoliczność", o której mowa w punkcie 8 wymienionego przepisu jaką było wprowadzenie skarżącej w błąd przez Wspólnotę w K. za pomocą podstępu co do zawarcia z nią umowy dzierżawy po uprzednim rozwiązaniu takiej umowy z D. G. a tym samym uniemożliwienie dalszej realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Nie został jednak zachowany 10-dniowy termin na zgłoszenie takiej okoliczności właściwemu organowi. Termin ten, w ocenie sądu, winien rozpocząć bieg w dniu 19 lutego 2019r. bo tego dnia M.D. dowiedziała się o podstępnym działaniu Wspólnoty. Nawet jednak gdyby przyjąć, że termin ten winien być liczony od daty powzięcia przez skarżącą wiadomości o niemożności realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego to wiedzę taką z całą pewnością miała ona już w dniu 17 czerwca 2016r. o czym świadczy treść jej pisma skierowanego do Wspólnoty. Zgłoszenie do właściwego organu miało miejsce w dniu 15 lipca 2016r. czyli po upływie wymaganego 10-ddniowego terminu. Skarżąca nie wykazała, że termin ten został zachowany. W związku z czym brak było podstaw do odstąpienia od żądania zwrotu udzielonej pomocy. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę M. D. Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie przeprowadzenie rozprawy, z uwagi na istniejącą pandemię, mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla stron. Nadto należy podnieść, że w WSA w Łodzi nie ma możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W związku z czym sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. a.l.