III SA/Wr 72/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Chołuj, Kamila Paszowska – Wojnar, , Protokolant Starszy Specjalista Monika Tarasiewicz, , po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 września 2021 r., sprawy ze skargi P. D., na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, z dnia [...] r. nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza na rzecz strony skarżącej kwotę 1017 (tysiąc siedemnaście) złotych tytułem zwrotów kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi P. D. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia 20 listopada 2019 r. nr BP.501.854.2019.09930.DL1.9974 - wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dale: k.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. p, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1, art. 92b ust. 2, art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 919 ze zm., dalej uotd), Ip. 1.1.7 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, art. 31 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1412 ze zm. Dalej: uocpk) – utrzymująca w mocy decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji) z dnia 17 kwietnia 2019 r. nr WITD.DI.0152.I0042/31/19 o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 2.500 zł. Organ I instancji nakładając karę pieniężną wskazał, że podczas kontroli drogowej w dniu 30 listopada 2018 r. w Legnicy, samochodu ciężarowego marki [...]o o nr rej. [...], którym kierowca P. Ś. wykonywał krajowy niezarobkowy przewóz drogowy w imieniu przedsiębiorcy B. Sp. z o.o., stwierdzono niewyposażenie przez przedsiębiorcę kierowcy w dokument przewozowy potwierdzający, jaki towar przewozi, co jest wymagane przez art. 87 ust. uotd oraz w zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 uocpk. Pojazd był wyposażony w wykresówki. Kierowca okazał wykresówki, które nie dokumentowały jego aktywności za dni 3, 4, 10, 17, 18, 24, 25 listopada 2018 r., tj. za czas gdy zgodnie z wykresówkami nie prowadził pojazdu i jednocześnie wykresówki, na których kierowca rejestrował swoją aktywność nie były przeznaczone do tachografu zamontowanego w kontrolowanym pojeździe. Kierowca, co zostało utrwalone w protokole wyjaśnił, że nie otrzymał dokumentów w przedsiębiorstwie, nie otrzymał również zaświadczeń o działalności za weekendy objęte kontrolą, jak również nie kupuje wykresówek, tylko dysponuje tym , co wydano w firmie. Organ I instancji wystąpił do B. Sp. z o.o. o wskazanie osoby zarządzającego transportem. W oświadczeniu z dnia 12 grudnia 2018 r. przedsiębiorca wskazał, że osobą taką jest skarżący. Organ wszczął postępowanie względem skarżącego jako osoby odpowiedzialnej za zarządzanie transportem w przedsiębiorstwie B. Sp. z o.o. i w wyniku przeprowadzonego postępowania decyzją z dnia 17 kwietnia 2019 r. nałożył na stronę karę pieniężną na podstawie art. 92a uotd. W odwołaniu od ww. decyzji strona zakwestionowała swój status jako zarządzającego transportem w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 51, z późn. zm., dalej rozporządzenie nr 1071/2009), wskazała że rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozu na potrzeby własne, a taki wykonuje strona, jak również podważyła ustalenia faktyczne organu. Strona argumentowała, że przedsiębiorca wyposażył kierowcę we wszystkie wymagane dokumenty i wykresówki, jednak kierowca z uwagi na urazę do pracodawcy dokumentów tych nie okazał. Zawnioskowała strona o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania kierowcy, członka zarządu U. D., wyjaśnień strony, protokołu rozprawy o wykroczenie sygn.. akt II W 119/19 oraz umowy o świadczenie usług w zakresie sporządzania ewidencji czasu pracy kierowców. Organ II instancji w wyniku rozpatrzenia odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że ustalenia kontroli drogowej nie budzą wątpliwości, a tym samym nie ma potrzeby przeprowadzania dalszych dowodów, nie dał organ wiary twierdzeniom o złych relacjach kierowcy z pracodawcą, co miało skutkować nieokazaniem dokumentu przewozowego, powołał się przy tym organ na fakt, że kierowca za brak dokumentu otrzymuje mandat. Dalej organ stwierdził, że skarżący odpowiada za stwierdzone uchybienia na podstawie art. 92 a ust. 2 uotd jako każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego. Nie znalazł również organ podstaw do zastosowania art. 92c uotd i strona żadnych okoliczności jego zastosowanie nie podała. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie: 1) prawa materialnego - art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 1071/2009 przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że spółka BAU PROFI Sp. z o.o. uprawniona była do powołania zarządzającego transportem, o którym mowa w art. 4 ww. rozporządzenia, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że na jednego z członków zarządu spółki – skarżącego możliwe było nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 92 uotd; 2) prawa procesowego mającego istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj.: a) art. 7, art. 8, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a. przez brak rozpoznania istoty sprawy, brak jakiejkolwiek subsumpcji stanu faktycznego leżącego u podłoża sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do braku wyjaśnienia stronie w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji przyczyn, dla których organy przyjęły do spółka zobowiązana (uprawniona) była do powołania zarządzającego transportem, na którego możliwe było nałożenie kary; b) art. 80 k.p.a. przez brak dokonania oceny relewantnych okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego, art. 77 k.p.a. przez brak zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, art. 7 k.p.a. przez brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co doprowadziło do naruszenia art. 92c uotd przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania, ponieważ okoliczności sprawy i dowody wskazują, że spółka i skarżący nie mieli wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie powstało wskutek okoliczności, których nie mogli przewidzieć; c) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania w sposób tendencyjny, pod tezę z góry nakreśloną, w sposób nieuwzględniający całokształtu dowodów mających znaczenie dla sprawy, tj. zeznań kierowcy, zeznań członka zarządu, wyjaśnień strony, co przekraczało zasadę swobodnej oceny dowodów. W uzasadnieniu skargi strona wskazała na nieuprawnione zastosowanie w sprawie rozporządzenia nr 1071/2009 i na brak skutecznego powołania skarżącego na zarządzającego transportem. Argumentowała strona, że odmowa przeprowadzenia wnioskowanych dowodów skutkowała wadliwym ustaleniem stanu faktycznego i brakiem uwzględnienia okoliczności – działania kierowcy, na które skarżący nie miał wpływu. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję według wskazanych powyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo. W sprawie nie stanowią kwestii spornej okoliczność, że przewóz był wykonywany na potrzeby własne oraz nie są sporne stwierdzone w wyniku kontroli drogowej naruszenia obowiązków i warunków przewozu wynikających z uotd. Sąd dokonując kontroli legalności decyzji również nie znalazł podstaw dla zakwestionowania stwierdzonych naruszeń z art. 87 ust. 1, Ip. 1.1.7 załącznika nr 4 do uotd, art. 31 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1 uuocp. Zgodnie z art. 87 ust. 1 uotd Podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, (...). Załącznik nr 4 do uotd "Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 2 ustawy o transporcie drogowym, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz waga naruszeń" w lp. 1.1.7 sankcjonuje niewyposażenie kierowcy w inny dokument, o którym mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym1), wymagany w związku z realizowanym przewozem - za każdy dokument karą pieniężną w wysokości 500 zł. Akta potwierdzają wykonywanie przewozu na potrzeby własne (wypis nr [...] z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne udzielony B. sp. z o.o. przez Prezydenta Miasta Legnica, k.1 akt administracyjnych) oraz potwierdzają brak okazania przez kierowcę w trakcie kontroli dokumentu przewozowego, zaświadczeń o nieprowadzeniu pojazdu oraz okazanie wykresówek, których analiza wykazała, że kierowca nie dopełnił wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę i jednocześnie wykresówki, na których kierowca rejestrował swoją aktywność nie były przeznaczone do tachografu zamontowanego w kontrolowanym pojeździe (ustalenia kontroli i postępowania, protokół kontroli). Spór w sprawie dotyczy zasadności nałożenia kary pieniężnej na stronę w związku ze stwierdzonymi naruszeniami na podstawie art. 92a ust. 2 oraz ust. 8 uotd oraz zasadności oceny przez organ braku podstaw do zastosowania art. 92c uotd. Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. p uotd obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznaczają obowiązki lub warunki wynikające z przepisów uotd oraz m.in. ustawy o czasie pracy kierowców. A art. 92a ust. 2 uotd przewiduje, że Zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Zgodnie z art. 92 ust. 8 Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy. W art. 92c ust. 1 przewidziano, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Art. 92c ust. 1a stanowi, że Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób, o których mowa w art. 92a ust. 2. Jak wynika z powołanych przepisów za naruszenia określone w załączniku nr 4 do uotd można nałożyć kary na podmioty wymienione w art. 92a ust. 2 uotd, tj. 1) na zarządzającego transportem, 2) na osobę, o której mowa w art. 7c oraz 3) na każdą inną osobę wykonującą czynności związane z przewozem drogowym. Powyższe oznacza, że obowiązkiem organów przed nałożeniem kary jest ustalenie podmiotu/podmiotów, na które ma być nałożona kara. W sprawie organ I instancji, co wynika z akt, w celu ustalenia podmiotu, na który ma być nałożona kara wystosował do spółki B. wezwanie z 3 grudnia 2018 r. (k.37 akt administracyjnych), w którym wezwał o wskazanie danych personalnych, adresowych oraz innych osoby zarządzającej przedsiębiorstwem lub osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie, o której mowa w rozporządzeniu nr 1071/2009, lub innej osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym, która nie wyposażyła kierowcy w wymagane wskazane dokumenty. W odpowiedzi na ww. wezwanie do organu wpłynęło oświadczenie z dnia 12 grudnia 2018 r., w którym skarżący został podany jako osoba pełniąca funkcję osoby zarządzającej transportem w spółce B. na podstawie art. 4 rozporządzenia nr 1071/2009. Natomiast po wszczęciu przez organ postępowania wobec strony, do organu zostało złożone pismo z dnia 4 lutego 2019 r. (k.59 akt administracyjnych), w którym strona wskazała, że w okolicznościach sprawy rozporządzenie nr 1071/2009 nie ma zastosowania, ponieważ spółka B. wykonuje przewóz drogowy na potrzeby własne, a tym samym skarżący nie jest zarządzającym transportem. Strona na str. 5 akapit 4 ww. pisma wyjaśniła, że złożone oświadczenie o osobie zarządzającego transportem było błędne i spowodowane niewłaściwą interpretacją przepisów i strona nie jest zarządzającym transportem w spółce. Organ powyższego stanowiska nie uwzględnił i decyzją nałożył na stronę karę pieniężną. Podobnie postąpił organ II instancji, pomimo zarzutów zawartych w odwołaniu odnośnie braku zastosowania w sprawie rozporządzenia nr 1071/2009 i nie pełnienia przez stronę funkcji osoby zarządzającej transportem. Organ II instancji zaakcentował, że zgodnie z art. 92a ust. 2 uotd kara pieniężna nakładana jest na każdą inną osobę wykonującą czynności związane z przewozem drogowym. W ocenie Sądu w okolicznościach faktycznych sprawy organ nie przeprowadził właściwego postępowania w zakresie ustalenia podmiotu, na który winna być nałożona kara pieniężna. Nie ulega wątpliwości, że w przypadku wykonywania przewozu na potrzeby własne przedsiębiorca nie ma obowiązku wyznaczenia zarządzającego transportem zgodnie z rozporządzeniem nr 1071/2009. Rozporządzenie reguluje zagadnienia dostępu i wykonywania zawodu przewoźnika drogowego w rozumieniu rozporządzenia (definicje art. 2 pkt 1, 2 i 3 ) i obowiązek wyznaczenia zarządzającego transportem spoczywa na przedsiębiorcy wykonującym zawód przewoźnika drogowego (art. 4). W przypadku wykonywania przewozu na potrzeby własne (przewóz niezarobkowy), przedsiębiorca takiego obowiązku nie ma, co nie oznacza jednak, że przedsiębiorca taki nie ponosi odpowiedzialności za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Jak słusznie wskazał organ zgodnie z art. 92a ust. 2 uotd za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego karze pieniężnej podlega każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym. W sprawie w pełni uzasadnione było zatem wystosowanie do spółki wezwania o wskazanie podmiotu odpowiadającego za kwestie przewozu. Jednakże organ wobec odwołania/cofnięcia przez stronę złożonego oświadczenia i wyraźnego stwierdzenia że oświadczenie było błędne - zobligowany był powyższą kwestię wyjaśnić, czego nie uczynił. Zwraca Sąd uwagę, że strona od momentu otrzymania zawiadomienia o wszczęciu postępowania, konsekwentnie przez całe postępowanie w dwóch instancjach wskazywała na wadliwość ustaleń co do osoby, na którą może być nałożona kara pieniężna i twierdziła, że osobą taką nie jest skarżący, wnosiła również o przeprowadzenie dowodów w tym zakresie (wniosek o przesłuchanie strony i członka zarządu). Nadto w odwołaniu opisując obowiązujące w spółce procedury dotyczące organizacji pracy przedsiębiorstwa, mające na celu zapobieganie powstaniu naruszeń związanych z transportem, strona wskazała na dwupoziomowy system kontroli kierowców, w którym na pierwszym z poziomów jest wewnętrzna kontrola dokonywana przez osobę odpowiedzialną za organizację i funkcjonowanie transportu (str. 7 akapit 2 odwołania, k. 97 akt administracyjnych). Mając zatem na uwadze, że strona jednoznacznie twierdzi, że nie jest zarządzającym transportem i jednocześnie wskazuje, że w przedsiębiorstwie jest osoba odpowiedzialna za transport i funkcjonuje w ramach przyjętej struktury kontroli, to (pomimo nie podania danych osobowych takiej osoby) organ powinien powyższą kwestię wyjaśnić. W ocenie Sądu, powyższe działanie organu stanowi o naruszeniu przepisów postępowania w zakresie ustalenia stanu faktycznego, a tym samym prowadzi do wniosku, że nałożenie kary pieniężnej na stronę nie znajduje podstaw w zebranym materiale dowodowym i jest przedwczesne. W sprawie, w ocenie Sądu, organ naruszył również przepisy postępowania odnośnie braku podstaw do zastosowania art. 92c uotd. Organ nie uwzględnił i nie odniósł się do podnoszonych przez stronę okoliczności dotyczących nieokazania przez kierowcę w trakcie kontroli wymaganych dokumentów. W skardze i co wynika z akt sprawy również w trakcie postępowania strona wskazywała, że zaistniały okoliczności potwierdzające, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Mianowicie strona twierdzi, że kierowca był wyposażony we wszystkie wymagane dokumenty, a ich nieokazanie w trakcie kontroli było następstwem konfliktu i niechęci kierowcy do pracodawcy, który nie udzielił kierowcy w dniu kontroli urlopu. Jako dowód na powyższe strona powołała się na ustalenia postępowania karnego i wyrok wydany przez Sąd Rejonowy w Legnicy Wydział II Karny sygn. akt II W 119/19, z których ma wynikać, że kierowca potwierdził fakt posiadania dokumentów i ich nie okazanie. Strona przedłożyła do akt sprawy protokół rozprawy o wykroczenie (k. 90 akt administracyjnych). Ponadto strona w odwołaniu argumentowała, że w spółce są przewidziane odpowiednie procedury kontrolne dotyczące przewozu i zapobiegające naruszeniom przepisów uotd. W zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do powyższych twierdzeń strony i przedłożonych dokumentów, a jedynie ograniczył się do wskazania, że nie daje wiary wyjaśnieniom strony, ponieważ kierowca za brak dokumentów karany jest mandatem, niezrozumiałe jest więc, aby będąc wyposażonym w dokumenty ich nie okazał i narażał się na mandat. W ocenie Sądu, organ nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący okoliczności powoływanych przez stronę na okoliczność zastosowania art. 92c uotd i przedwcześnie, bez należytego odniesienia się do argumentów i dowodów przedstawianych przez stronę stwierdził, że nie ma podstaw do zastosowania ww. przepisu. Reasumując, Sąd uznał że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji. W sprawie nie wyjaśniono statusu prawnego skarżącego oraz kwestii jego odpowiedzialności, jak również okoliczności mogących mieć wpływ na nałożenie kary z art. 92c uotd. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie uwzględnić zalecenia Sądu, w pierwszej kolejności wyjaśnić kwestie dotyczące podmiotu, na który może być nałożona kara pieniężna, jak również rozważyć okoliczności i dowody wskazywane dla zastosowania art. 92c uotd. Ustalenia i wnioski organu winny znaleźć odzwierciedlenie w treści decyzji. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a w zw. z art. 205 p.ps.a.