III FSK 6/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, , po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 września 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 650/21 w sprawie ze skargi S. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 26 marca 2021 r. nr SKO.FE/41.4/1/2021/42 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną. 1. Wyrokiem z 23 września 2021r., I SA/Gl 650/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę S. D. (dalej: skarżący, strona) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 26 marca 2021 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. 2. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku, istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy istniały podstawy do umorzenia – jak chciałby tego skarżący – postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze nr SW1/312/2008 oraz SW1/33/2008. Wnioskiem z 24 lutego 2020 r. skarżący zwrócił się bowiem do organu pierwszej instancji (Prezydenta Miasta M.) o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Postanowieniem z 14 grudnia 2020 r. organ pierwszej instancji odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego m. in. na podstawie tytułu wykonawczego nr SW1/312/2008 oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego m. in. na podstawie tytułu wykonawczego nr SW1/33/2008. Po rozpoznaniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy wskazane postanowienie organu pierwszej instancji. Oddalając skargę sąd pierwszej instancji uznał, że działania organów w tej sprawie były zgodne z prawem (pełny tekst uzasadnienia orzeczenia dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej: "CBOSA"). 3. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł skargę kasacyjną żądając jego uchylenia i rozpoznania skargi, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) prawa procesowego, tj. art. 208 § 1 w zw. z art. 70 § 1 i art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: o.p.) poprzez ich niezastosowanie; co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych przyjętych przez Sąd; 2) prawa procesowego tj. art. 8 k.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez wydanie zaskarżonego w pierwszej instancji orzeczenia z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów podatkowych oraz niepodjęcie działań, w celu ustalenia prawidłowego stanu faktycznego, w zakresie w jakim organ pierwszej instancji błędnie ustalił. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się niezasadna. 4.1. Przed przystąpieniem do oceny podniesionych przez stronę zarzutów, wskazać należy, że skarga kasacyjna, mimo zawartego w niej wniosku o rozpoznanie na rozprawie, stosownie do zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III z 16 lutego 2024 r. wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023r., poz. 1429), została skierowana na posiedzenie niejawne. Mając na uwadze charakter rozpoznawanej sprawy, który nie wymagał stawiennictwa stron do jej dokładniejszego wyjaśnienia, Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zasadne było skorzystanie z art. 90 § 2 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") i skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu jawnym z wyznaczeniem rozprawy. W konsekwencji poprzestał na przeprowadzeniu posiedzenia niejawnego w składzie trzech sędziów we wspomnianym terminie. 4.2. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych) chyba, że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Nie ujawniono także podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). 4.3. Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej - mając w szczególności na uwadze sposób ich skonstruowania - Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem prawnym dla wzruszenia rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Skarga kasacyjna musi spełniać wszystkie ustawowe wymogi, a w szczególności formalnoprawne przewidziane w art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1); naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W myśl art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Do zachowania formy skargi kasacyjnej nie wystarczy wymienienie podstaw skargi kasacyjnej, ale konieczne jest także uzasadnienie podniesionej podstawy skargi przez wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone i na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym razie ocena skargi kasacyjnej nie jest w ogóle możliwa. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje wyrok sądu pierwszej instancji w zakresie oznaczonym skargą kasacyjną i nie jest uprawniony ani do zmiany, ani do uzupełniania tego zakresu. Zatem nie ma kompetencji dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to bowiem powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Należy bowiem podkreślić, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wprowadzono tzw. przymus adwokacki (art. 175 § 1 p.p.s.a.), aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymogi dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej. Odnosząc powyższe rozważania do sprawy należy podkreślić, że skarga kasacyjna nie spełnia wskazanych standardów. 4.4. Przypomnienie tych podstawowych zasad formułowania zarzutów skargi kasacyjnej konieczne było z uwagi na sformułowane w niej zarzuty. Zupełnie umknęło uwadze autora skargi kasacyjnej, że przedmiotem kontroli legalności sądu pierwszej instancji poddane było postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Tymczasem w skardze kasacyjnej pełnomocnik strony nie powołał żadnego przepisu ustawy u.p.e.a. stanowiącego postawę zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 26 marca 2021 r. Skargę kasacyjną oparto na twierdzeniu forsowanym przez skarżącego od etapu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego o przedawnieniu zobowiązania podatkowego będącego podstawą wystawienia tytułów wykonawczych o numerach SW1/312/2008 oraz SW1/33/2008. Z zakresu przedawnienia zobowiązań podatkowych w skardze kasacyjnej powołano jedynie art. 70 § 1 i art. 59 § 1 pkt 9 o.p. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 o.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek przedawnienia. Stosownie zaś do art. 70 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Z uwagi na stan faktyczny sprawy wskazanie jedynie tych regulacji prawnych jest niewystarczające do zweryfikowania prawidłowości stanowiska organów egzekucyjnych. Zdaniem bowiem zarówno Prezydenta Miasta M. jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach bieg terminów przedawnienia zobowiązań podatkowych wskazanych w tytułach wykonawczych SW1/312/2008 oraz SW1/33/2008 został przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego – art. 70 § 4 o.p. Jeżeli zatem autor skargi kasacyjnej kwestionuje w niniejszej sprawie wielokrotne przerwanie biegu przedawnienia, to należało wskazać w zarzutach skargi kasacyjnej stosowne regulacje w tym zakresie. Powyżej wyjaśniono już stronie, że wadliwe sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej powoduje brak możliwości odniesienia się merytorycznie do danego zagadnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny. 4.5. Naczelny Sąd Administracyjny za niezrozumiały, a w konsekwencji za niezasadny, uznaje również zarzut naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów podatkowych (art. 8 k.p.a.). Jak wskazano bowiem w uzasadnieniu skargi kasacyjnej naruszenia tej zasady skarżący upatruje w tym, że "pomimo, iż skarżącemu umorzono część rat za lata 2007-2008, to odmówiono umorzenia do pozostałych dwóch należności", a "takie rozbieżności w wydawanych rozstrzygnięciach organów świadczą o braku pewności prawa oraz powodują destabilizację pozycji prawnej podatnika" (str. 5 skargi kasacyjnej). Przedmiotem niniejszego postępowania jest postanowienie wydane na podstawie przepisów u.p.e.a. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nie uregulowana w Ordynacji podatkowej instytucja umorzenia zaległości podatkowych (art. 67 i nast. o.p.). Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnia natomiast, na jakiej podstawie prawnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w postanowieniu z 26 marca 2021 r. wydanym w postępowaniu egzekucyjnym miało umorzyć wskazane przez stronę zaległości podatkowe. 4.6. Mając na uwadze brak usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Agnieszka Olesińska Jan Rudowski Jolanta Sokołowska