II SAB/Bk 55/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 września 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w B. w przedmiocie informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Apelacyjnego w B. do załatwienia wniosku skarżącego R. S. z dnia [...] października 2020 r. w formie przewidzianej przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt, 2. stwierdza, że Prezes Sądu Apelacyjnego w B. dopuścił się bezczynności, 3. stwierdza, że bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. nie przyznaje od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, 5. w pozostałej części oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...].10. 2020 r. R. S. ( zwany też: skarżącym) zwrócił się do Prezesa Sądu Apelacyjnego w B. o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie wszystkich kopii postanowień wydanych na skutek zażaleń na postanowienia sądów okręgowych wydziałów penitencjarnych w sprawach o zwolnienie warunkowe we wrześniu 2020 roku. Pismem z dnia [...].10.2020 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w B. udzielił odpowiedzi, że we wskazanym okresie wydano 95 orzeczeń, jednakże ich udostępnienie nie może być wykonane ponieważ stanowią informację przetworzoną. Świadczy o tym nakład pracy, jaki będzie związany z potrzebą analizy orzeczeń i ich anonimizacji. Zakreślono skarżącemu termin 7 dni dla wykazania szczególnie istotnego interesu w celu uzyskania żądanej informacji, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Powołano się na treść art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o dostępie do informacji publicznej ( Dz. U. z 2019 r., poz. 1429, zwana dalej: u.d.i.p. ) W związku z brakiem odpowiedzi na ww. wniosek, R. S. skierował dniu [...].12.2020 r. do WSA w Białymstoku skargę na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w B. przez nieudostępnienie informacji publicznej w ustawowym terminie oraz wniósł o zasądzenie od organu kwoty 2000 zł. Pełnomocnik skarżącego ( ustanowiony z urzędu ) uzupełnił skargę, wnosząc o zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej, o stwierdzenie, że Prezes dopuścił się bezczynności i przewlekłości postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Pełnomocnik podtrzymał wnioski skarżącego sformułowane w jego skardze. Wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik twierdził, że organ pozostaje w bezczynności, ponieważ żądana informacja nie ma charakteru informacji przetworzonej, bo o takim jej charakterze nie może decydować potrzeba anonimizacji orzeczeń. Organ niezasadnie pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania, gdyż takiej formy nie przewiduje u.d.i.p. Zgodnie a art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w formie decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje stanowisko, że żądana informacja ma charakter przetworzony, ponieważ wymaga 8-godznnej pracy jednej osoby, która zgromadzi, przeanalizuje pod kątem danych osobowych a następnie dokona anonimizacji 95 orzeczeń. Prezes dalej stwierdził, że skarżący nie podjął próby wykazania interesu publicznego, a zatem nie uzupełnił braku formalnego wniosku, co powodowało pozostawienie go bez rozpoznania. Nadto skarżący nie wyczerpał drogi zażaleniowej przed wniesieniem sprawy do sądu, zgodnie z art. 36 i 37 k.p.a., co powinno skutkować odrzuceniem skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej powoływanej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również bezczynność organów. W takich przypadkach, kontroli poddany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają natomiast znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Na wstępie wyjaśnić należy, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. pogląd wyrażony w Komentarzu do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autorstwa T. Wosia, H. Krysiak - Molczyk i M. Romańskiej, Wydawnictwo Prawnicze "Lexis-Nexis", Warszawa 2005, str. 86). Na gruncie zaś ustawy o dostępie do informacji publicznej, bezczynność organu polega na tym, że organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób przewidziany u.d.i.p., wbrew przepisom prawa ani nie udostępnia w nakazanym terminie w drodze czynności materialno-technicznej żądanej informacji, ani też nie wydaje stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej (z uwagi na ograniczenia z art. 5 u.d.i.p. lub w przypadku informacji przetworzonej - ze względu na brak szczególnie istotnego interesu publicznego) bądź o umorzeniu postępowania (w przypadku określonym w art. 14 u.d.i.p.). Istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa lub stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Instytucja skargi na bezczynność ma, więc na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności Sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Z powyższego przepisu wynika zatem, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność. Tym samym, jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to przestaje on być w bezczynności. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się bezprzedmiotowe (vide: uchwała 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4/63). W niniejszej sprawie organ nie wydał żadnego aktu przewidzianego w art. 16 u.d.i.p. ani nie udostępnił informacji publicznej do chwili orzekania przez Sąd. Dlatego mamy do czynienia z bezczynnością a nie z przewlekłością ( jak błędnie wywodzi pełnomocnik skarżącego). W ocenie Sądu, wątpliwym jest stanowisko organu, że informacja ma charakter przetworzony. Czynności polegające na wydrukowaniu orzeczeń a następnie na wykreśleniu danych osobowych ( wrażliwych ) nie świadczą o przetworzeniu informacji prostej w przetworzoną. Są to zabiegi techniczne a nie intelektualne prowadzące do powstania nowych dokumentów. Jak słusznie zauważa pełnomocnik skarżącego, istnieje ukształtowana linia orzecznicza sądów administracyjnych z której wynika, że czynności wydruku i anonimizacji istniejących dokumentów nie mogą być kwalifikowane jako informacja przetworzona ( vide:m.inn.: wyrok WSA w Krakowie z dnia 30.01.2009 r. – II SA/Kr 1258/08 ). Znane są również, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przypadki kiedy zbiór informacji prostych kwalifikowano jako informację przetworzoną z uwagi na potrzebę zaangażowania bardzo dużego nakładu sił i środków w celu udzielenia takiej informacji. W niniejszej sprawie chodziło o wydruk i anonimizację 95 orzeczeń i jeżeli organ uważał, że jest to informacja przetworzona a skarżący nie wykazał szczególnie ważnego interesu do jej otrzymania, to winien wydać decyzję odmowną a nie pozostawić wniosek bez rozpoznania. Art. 16 u.d.i.p. stanowi o formie prawnej załatwienia wniosku. Istota pozostawania w bezczynności organu w sprawie niniejszej polegała na niezałatwieniu sprawy w formie przewidzianej przez przepisy u.d.i.p. Zaistnienie powyższej sytuacji nie zwalnia jednak sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy w sprawie miała miejsce bezczynność i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie bowiem do treści § 1a przepisu art. 149 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika zaś z akt sprawy niniejszej, organ nie udzielił wnioskowanej informacji ani nie wydał decyzji odmownej, co nastąpiło z przekroczeniem ustawowego terminu 14 dni a nawet terminu 2 miesięcy, o jakich stanowi przepis art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Termin ten należało liczyć od dnia 9.10.2020 r., tj. od dnia następnego po dniu wpływu wniosku do organu. Udzielenie zatem odpowiedzi na przedmiotowy wniosek w dniu [...].10.2020 r. nie może stanowić o wypełnienia tego obowiązku w ustawowym terminie, ponieważ nie zachowano procedury przewidzianej w u.d.i.p. Skoro bezczynność wystąpiła, należało orzec o jej charakterze, który – zdaniem sądu – był rażący. Z rażącym charakterem bezczynności mamy do czynienia np. gdy okres zaniechania jest długotrwały, zaniechanie jest celowe lub zamierzone przez organ, ewentualnie wynika z innych niepodlegających akceptacji przyczyn. W sprawie niniejszej organ nie udzielił informacji niezwłocznie ani też nie wydał decyzji odmownej przez okres kilku miesięcy licząc od daty wpływu wniosku do chwili orzekania przez Sąd. Dlatego w tym przypadku długotrwałość niedziałania organu, w formie przewidzianej prawem, jest powodem oceny charakteru bezczynności jako rażącego. Nie ulega co prawda wątpliwości, że nie było to zaniechanie celowe, zamierzone i wynikające ze złej woli, jednak długotrwałość zaniechania organu musi się spotkać ze stosowną jego oceną . Jeśli chodzi o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o jaką wnosił w skardze ( 2000 zł ), to Sąd uznał takie żądanie za chybione. Skarżący nie uzasadnił w żaden sposób, iż poniósł jakąkolwiek szkodę wskutek niezałatwienia jego wniosku w sposób przewidziany prawem. Przyznanie kwoty pieniężnej na rzecz skarżącego jak też wymierzenie grzywny organowi, w świetle art. 149 par. 2 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny czyli zależy od oceny sadu. Sąd, w sprawie niniejszej , nie dopatrzył się przesłanek negatywnych po stronie organu. Wręcz przeciwnie, Sądowi znana jest z urzędu okoliczność wytaczania przez skarżącego wielu spraw na bezczynność przeciwko prezesom sądów różnych instancji ( w tutejszym WSA jest ok. 10 spraw ), co zważywszy na przedmiot tych spraw, stanowi podejrzenie nękania organów i chęci uzyskania korzyści finansowych. Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. [pic][pic]