I SA/Ke 394/20
WyrokWSA w Kielcach2020-12-29
Skład orzekający: Ewa Rojek, Maria Grabowska, Danuta Kuchta
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnikowi przysługują płatności bezpośrednie do gruntów rolnych, jeśli nie był ich faktycznym posiadaczem i użytkownikiem w dniu 31 maja roku, w którym złożono wniosek, pomimo posiadania tytułu prawnego do tych gruntów i zawarcia ustnej umowy o ich krótkotrwałe użytkowanie?Ratio decidendi
Rolnikowi nie przysługują płatności bezpośrednie do gruntów rolnych, jeśli nie był ich faktycznym posiadaczem i użytkownikiem w dniu 31 maja roku, w którym złożono wniosek, nawet jeśli posiada tytuł prawny do tych gruntów. Kluczowe dla przyznania płatności jest faktyczne wykonywanie czynności rolniczych, takich jak siew i zbiór plonu, a nie samo posiadanie tytułu prawnego czy zawarcie ustnej umowy o krótkotrwałe użytkowanie.Stan faktyczny
Rolnik K.Z. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2019, deklarując m.in. płatność do powierzchni upraw roślin strączkowych. Kontrola wykazała nieprawidłowości dotyczące użytkowania spornych działek rolnych. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności do roślin strączkowych i nałożył sankcję, utrzymując w mocy decyzję Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że była faktycznym posiadaczem i użytkownikiem gruntów. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi K.Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 oddala skargę
Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa w K. (Dyrektor) decyzją z 2 września 2020 r. nr (...) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S.(Kierownik) z 25 czerwca 2020 r. nr (...) w sprawie przyznania K.Z. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019.
Dyrektor ustalił, że 17 maja 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR w S. wpłynął złożony w formie elektronicznej wniosek K.Z. o przyznanie płatności na rok 2019. W przedmiotowym wniosku strona ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej i płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno. We wniosku K.Z. zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni 11,37 ha, położone na działkach ewidencyjnych w obrębach D.y S. w gminie J. L. (powiat s.i, województwo m.) oraz w obrębach S. B. i C., w gminie P..
Kontrola krzyżowa wniosku wykazała, że działki ewidencyjne nr 53 i 52/2 wskazane w deklaracji położenia działek rolnych A i C nie zostały zadeklarowane lub zostały zadeklarowane nieprawidłowo, suma powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych nr 53 i 52/2 była większa od powierzchni tych działek ewidencyjnych uprawnionych do uzyskania płatności oraz granice działek rolnych położonych na ww. działkach ewidencyjnych wyrysowane przez stronę przecinają się z granicami działek rolnych wyrysowanych przez innych rolników. Wobec ujawnionych nieprawidłowości Kierownik wezwał rolników deklarujących sporne działki do złożenia wyjaśnień. Zarówno strona jak i inny rolnik – A.Z., który zgłosił sporne działki do płatności zgłosili się na wezwanie i złożyli wyjaśnienia. W oświadczeniu z 25 lutego 2020 r. K.Z. stwierdziła, że jest użytkownikiem działek nr 52/2 i 53 i była ich użytkownikiem w dniu składania wniosku na 2019 rok do czasu złożenia oświadczenia. A.Z. również potwierdził użytkowanie ww. działek w 2019 r. Wobec powyższego Kierownik wezwał stronę na rozprawę administracyjną, która odbyła się w dniu 23 czerwca 2020 r. Na rozprawę stawiła się K.Z. wraz z pełnomocnikiem W.G. oraz A.Z. i świadek D.Z. Z rozprawy sporządzono protokół, który został podpisany przez wszystkich jej uczestników. K.Z. potwierdziła, że na spornych działkach nr 52/2 i 53 w roku 2019 na podstawie ustnej umowy z D.Z. to A.Z. wsiał groch w kwietniu i zebrał plon główny na przełomie sierpnia-września A.Z. jako strona potwierdził faktyczne użytkowanie spornych działek, to jest wsianie i zebranie grochu w 2019 r. D.Z. jako świadek potwierdził ustną umowę z K.Z. dotyczącą użytkowania spornych działek i ich użytkowanie przez A.Z.
Po przeprowadzeniu kontroli i weryfikacji zgromadzonych dowodów Kierownik decyzją z 25 czerwca 2020 r. odmówił stronie przyznania płatności do powierzchni upraw strączkowych na ziarno, jedocześnie nakładając sankcję w kwocie 2 534,80 zł.
W odwołaniu od decyzji K.Z. nie zgodziła się z jej treścią. Podniosła naruszenie art. 7, 8, 75, 77 § 1 i 86 Kpa, art. 8 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 336 k.c. oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że na dzień 31 maja 2019 r. nie była posiadaczem spornych działek.
Dyrektor wskazał, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2020 r., poz. 1341, tj.), dalej ,,ustawa o płatnościach" wraz z wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi, w tym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r., poz. 351, ze zm.), dalej ,,rozporządzenie" oraz rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 maja 2019 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2019 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 913), a także przepisy unijne.
Dyrektor przytoczył treść przepisów art. 21 ust. 1, art. 22 ust. 6, art. 8 ust. 1 oraz art. 15 ust. 1 i ust. 2a ustawy o płatnościach - regulujących tryb składania wniosków o płatność i warunki materialnoprawne do jej przyznania, w tym do upraw w plonie głównym roślin strączkowych.
Dyrektor zauważył, że przepisy ustawy o płatnościach nie zawierają definicji posiadania, dlatego należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia wynikającym oparciu z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145), dalej ,,K.c." Wyjaśnił, że posiadanie uprawniające do uzyskania płatności musi zawierać w sobie kilka szczególnych cech: musi to być faktyczne posiadanie
i rolnicze użytkowanie gruntów utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej
i ściśle związanych z produkcją rolną, której przecież wspieraniu płatności mają służyć. Istotą płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest pomoc rolnikowi, który faktycznie użytkuje grunty rolne, utrzymując je zgodnie z normami, decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Oznacza to posiadanie rzeczywiste gruntów, a nie posiadanie w sensie prawnym. Dla uzyskania płatności obszarowych i uzupełniających nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować.
Utrzymując w mocy decyzję Dyrektor potwierdził prawidłowość stanowiska organu pierwszej instancji. Wskazał, że K.Z. własnoręcznym podpisem potwierdziła zeznania, że na spornych działkach 52/2, 53 w roku 2019 na podstawie ustnej umowy z D.Z., to A.Z. wsiał groch w kwietniu i zebrał plon główny na przełomie sierpnia-września, czyli sama potwierdziła, że nie użytkowała spornych powierzchni działek. Bezspornym jest, że to nie K.Z. wsiała, uprawiała i zebrała groch na spornych działkach w roku 2019. Kierownik bezsprzecznie ustalił ten fakt, a strona go potwierdziła. Dyrektor odniósł się do stwierdzenia odwołania, że K.Z. zawarła ustną umowę z D.Z. dotyczącą krótkotrwałego użytkowania działek nr 52/2 i 53 w 2019 r., Podkreślił w związku z powyższym, że nie jest to sytuacja, gdzie nastąpiło zlecenie wykonania konkretnych prac na gruncie, tylko została zawarta ustna umowa, na podstawie której A.Z. użytkował sporne grunty i wbrew temu co strona twierdzi w odwołaniu taka sytuacja nie prowadzi do wniosku, że K.Z. i A.Z. byli współposiadaczami tego gruntu, bo faktycznym użytkownikiem był A.Z. Na spornych działkach A.Z. uprawiał groch siewny: na powierzchni 2,70 ha na działce ewid. 52/2 i na powierzchni 1,19 ha na działce ewid. nr 53.
W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik w przeprowadzonym postępowaniu bezsprzecznie ustalił, iż K.Z nie prowadziła upraw w plonie głównym na spornych działkach oraz nie zebrała ziarna, w związku z czym nie przysługują jej płatności do działek, których nie uprawiała.
Na podstawie przeprowadzonego postępowania w oparciu o dane z kontroli przyjęto, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno wynosiła 4,01 ha, zaś powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniosła 0,70 ha. Zgodnie z art. 19 ust. 2 Rozporządzenia Nr 640/2014 wyliczono, że różnica między całkowitą powierzchnią zadeklarowaną kwalifikowaną, a całkowitą powierzchnią stwierdzoną przekracza 50%, a więc odmówiono płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych i nałożono karę administracyjną w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną. Uwzględniono stawkę płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno do 1 ha w 2019 r., określoną w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 października 2019 r. w sprawie stawek płatności związanych do powierzchni upraw za 2019 r. (Dz. U. poz. 1970). Mając powyższe na uwadze wyliczona kwota kary administracyjnej wyniosła 2 534,80 zł.
Zdaniem organu odwoławczego jego ocena jest co do istoty taka sama, jak rozstrzygnięcie Kierownika, o przyznaniu K.Z. jednolitej płatności obszarową w kwocie 1459,73 zł, płatności za zazielenienie w kwocie 2551,31 zł, płatności redystrybucyjnej w kwocie 17,57 zł i odmowie przyznania płatności do powierzchni upraw strączkowych na ziarno oraz nałożenie sankcji z tytułu tej płatności w kwocie 2534,80 zł.
W konkluzji Dyrektor podniósł, że organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe co do wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Skarżąca miała zapewniony udział we wszystkich etapach postępowania. Wydając decyzję zostały wzięte pod uwagę wszystkie okoliczności istotne dla sprawy. Sposób w jaki dokonano ustaleń faktycznych nie naruszał obowiązujących przepisów postępowania administracyjnego, a ustalone okoliczności pozwalały na stwierdzenie, że strona nie użytkowała spornych działek w roku 2019. Nadto Dyrektor wskazał, że płatności obszarowe z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów przysługują osobie, która użytkuje grunty rolne zadeklarowane do płatności.
Na powyższą decyzję K.Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji kierownika. Nadto wniosła o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego:
1) art. 8 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 ustawy o płatnościach poprzez ich niezastosowanie
i przyjęcie, że K.Z. nie była na dzień 31 maja 2019 r. posiadaczem działek nr 52/2 oraz 53, a przez to niewłaściwe zastosowanie art. 19 a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 i zmniejszenie przyznanej kwoty płatności oraz niewłaściwe zastosowanie art. 19 ust. 2 i 3 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 i odmowę przyznania płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno oraz nałożenie kary administracyjnej;
2) art. 336 K.c. w zw. z art. 4 ust. 1 lit. c Rozporządzenia Nr 1307/2013 poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że skarżąca nie jest faktycznym posiadaczem działek
nr 52/2 oraz nr 53, podczas gdy skarżąca użytkowała je rolniczo, ze zgromadzonego przez organ materiału dowodowego wynika zaś, że A.Z. użytkował je jedynie w ograniczonym czasie i zakresie;
2. naruszenie przepisów postępowania art. 7, art. 8, art. 75 art. 77 § 1, art. 86 K.p.a., poprzez:
1) niewyjaśnienie wszelkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, poprzez niezbadanie w wystarczającym dla niniejszej sprawy zakresie w jaki sposób oraz przez kogo działki nr 52/2 oraz 53 były użytkowane przez cały rok 2019, jak strony ustnej umowy dotyczącej wskazanych działek uregulowały wzajemne prawa i zobowiązania z niej wynikające;
2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, że K.Z. nie była na dzień 31 maja 2019 r. posiadaczem działek nr 52/2 oraz 53, nie miała swobody podejmowania decyzji co do nich, zaś jedynym faktycznym użytkownikiem pozostawał A.Z., a w konsekwencji przyjęcie, iż powierzchnia uprawniona do płatności w ich zakresie jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku o 3,31 ha na rok 2019, co doprowadziło do zmniejszenia kwoty przyznanej jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej, odmowy przyznania płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno oraz nałożenia sankcji w wysokości 2.534,80 zł.
W uzasadnieniu skargi skarżąca opisała przebieg postępowania w sprawie. Podniosła, że błędne jest stanowisko organu odnoszące się do tego, że skarżąca nie była faktycznym posiadaczem gruntu, nie użytkowała go w sensie rolniczym. Wskazała, że to twierdzenie organu jest sprzeczne z protokołem przeprowadzonej w toku sprawy rozprawy, z którego wynika taki stan rzeczy, że A.Z. grunt użytkował ale jedynie poprzez wsianie ziarna i zebranie plonu, a więc w ograniczonym zakresie. W realiach przedmiotowej sprawy skarżąca bowiem zezwoliła na obsianie jedynie części działek i to nie podmiotowi, który faktycznie nim dysponował. Sama jednak przygotowała, grunt pod ich uprawę, sama również po zebraniu plonu grunt ten uprzątnęła i przygotowała do przyszłorocznych upraw. To skarżąca również podjęła decyzję co do sposobu uprawy i jej przedmiotu, ona ponosiła ciężar danin publicznoprawnych. To na skarżącej ciążyło utrzymanie gruntów w dobrej kulturze rolnej. Nie można powiedzieć, aby skarżąca jedynie posiadała tytuł prawny do gruntów. Faktycznie je bowiem użytkowała. Organ błędnie przyjął, że nie miało miejsce współposiadanie spornych gruntów przez skarżącą oraz A.Z. oraz, że nie była ona posiadaczem i faktycznym użytkownikiem gruntów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał dotychczasową argumentację
i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak
i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora z 2 września 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika z 25 czerwca 2020 r. odmawiającej przyznania K.Z. płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno oraz nakładającej sankcję z tytułu tej płatności w kwocie 2534,80 zł; przyznającej jednolitą płatność obszarową, płatność za zazielenienie oraz płatność redystrybucyjną.
Istotę sporu w sprawie stanowi w głównej mierze kwestia prawidłowości rozstrzygnięcia organów o odmowie przyznania skarżącej płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno – 2019 oraz nakładającej sankcję z tytułu tej płatności w kwocie 2534,80 zł, a w konsekwencji zmniejszenie kwoty przyznanej jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej. W tym bowiem zakresie skarżąca kwestionowała w odwołaniu i skardze decyzje organów.
Odmowę przyznania wnioskowanych płatności organ oparł na ustaleniu, że skarżąca na dzień 31 maja 2019 r. nie była posiadaczem deklarowanych do dopłat działek gruntu na powierzchni 2,70 ha na działce ewidencyjnej 52/2 i na powierzchni 1,19 ha na działce ewidencyjnej nr 53; nie prowadziła upraw w plonie głównym na spornych działkach oraz nie zebrała ziarna, w związku z czym nie przysługują jej płatności do działek, których nie uprawiała. Faktycznym ich posiadaczem był inny rolnik A.Z.
Zdaniem skarżącej, organ błędnie przyjął, że nie miało miejsce współposiadanie spornych gruntów przez skarżącą oraz A.Z. oraz, że nie była ona posiadaczem i faktycznym użytkownikiem gruntów w dacie 31 maja 2019 r. i przez cały ten rok.
Sąd podzielił stanowisko organów co do tego, że na dzień 31 maja 2019 r. skarżąca nie była posiadaczem spornych gruntów zgłoszonych do płatności oraz nie prowadziła upraw w plonie głównym na spornych działkach, nie zebrała ziarna, w związku z czym nie przysługują jej płatności do działek, których nie uprawiała. Okoliczności stanu faktycznego, wynikające z akt sprawy, wskazują że czynności rolnicze podejmowane w danym roku w stosunku do przedmiotowych gruntów wskazujące na ich posiadanie należy oceniać w kontekście art. 336 K.c. i w powiązaniu z przepisami ustawy o płatnościach. Stwierdzić należy, że aby skutecznie podważyć posiadanie przez skarżącą spornych gruntów zgłoszonych do płatności w 2019 r. oraz prowadzenia przez nią działalności rolniczej, organy musiałyby wykazać, że skarżąca nie wykonywała czynności mogących być uznane za przejawy posiadania gruntów, w szczególności wszelkich działań związanych z uprawą roślin strączkowych na tych gruntach. Zauważyć należy, że w celu wykazania posiadania gruntów zgłoszonych do płatności, skarżąca wskazywała na zawarcie ustnej umowy z D.Z. dotyczącą krótkotrwałego użytkowania w 2019 r. działek nr 52/2 i 53; na współposiadanie tego gruntu z A.Z.; uporządkowanie gruntu po zbiorach.
Podnoszona okoliczność, że skarżąca zezwoliła na obsianie spornych działek
i to nie podmiotowi, który faktycznie nim dysponował, zaś sama jednak przygotowała, grunt pod ich uprawę, sama również po zebraniu plonu grunt ten uprzątnęła
i przygotowała do przyszłorocznych upraw, w ocenie Sądu, nie była wystarczająca do uznania, że skarżąca w dacie 31 maja 2019 r. była posiadaczem zadeklarowanych do dopłat gruntów. Dopiero w skardze, strona podnosi, że również podjęła decyzję co do sposobu uprawy i jej przedmiotu, ona ponosiła ciężar danin publicznoprawnych i to na skarżącej ciążyło utrzymanie gruntów w dobrej kulturze rolnej.
Trzeba zatem wskazać na przepisy ustawy o płatnościach mających zastosowanie w niniejszej sprawie, które zostały w podstawie materialnoprawnej prawidłowo powołane przez organ.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach: Jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:
1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";
2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;
3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;
4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Z kolei według art. 14 ust. 1: Płatność dodatkowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej jest większa niż 3 ha; ust. 2: Płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika: 1) nie większej niż 30 ha oraz 2) pomniejszonej o 3 ha.
Według art. 15 ust. 1: Płatności związane do powierzchni upraw przysługują do uprawy w plonie głównym roślin strączkowych na ziarno, roślin pastewnych, ziemniaków skrobiowych, buraków cukrowych, pomidorów, chmielu, truskawek, lnu lub konopi włóknistych; ust. 2a: Płatność związana do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno jest przyznawana rolnikowi do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno gatunków określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 34 ust. 1 i 2, jeżeli dokonano zbioru ziarna.
Mając na uwadze wyżej przytoczone przepisy ustawy o płatnościach zakres przedmiotowy postępowania w zasygnalizowanym przedmiocie sporu sprowadza się do oceny, czy skarżąca w dacie 31 maja 2019 r. była faktycznym użytkownikiem (posiadaczem) przedmiotowych gruntów.
Podkreślić także należy, że postępowanie przed organami ARiMR zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w K.p.a. Na mocy art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Przyjęto też zasadę, że ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Tak więc, konsekwencją tej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu czerpie korzyści. W świetle wskazanych zasad rządzących postępowaniem w sprawach o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie ma podstaw do poddania w wątpliwość poczynionych przez organy ustaleń, co do powierzchni działek rolnych objętych przedmiotowym wnioskiem, stanu kultury rolnej tych działek i ich wykorzystania rolniczego. Ustalenia te, oparte na zgromadzonym w sprawie, w toku kontroli administracyjnej, materiale dowodowym, nie zostały podważone przez skarżącą żadnym przekonywającym dowodem, uzasadniającym postawienie tym ustaleniom zarzutu dowolności.
Po analizie całości materiałów sprawy Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów. Stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Zebrano niezbędne dowody do rozstrzygnięcia w sprawie, po czym dokonano prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. W treści decyzji organy wnikliwe przedstawiły argumentację dotyczącą podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowody jednoznacznie wskazuje, że skarżąca nie wykonywała czynności mogących być uznane za przejawy posiadania gruntów, w szczególności wszelkich działań związanych z uprawą roślin strączkowych na tych gruntów. Na rozprawie administracyjnej, która odbyła się w dniu 23 czerwca 2020 r. K.Z. potwierdziła, że na spornych działkach nr 52/2 i 53 w roku 2019 na podstawie ustnej umowy z D.Z. to A.Z. wsiał groch w kwietniu i zebrał plon główny na przełomie sierpnia-września. Powyższy fakt przyznał faktyczny użytkownik przedmiotowych gruntów A.Z., potwierdzając wsianie w kwietniu i zebranie grochu w sierpniu-wrześniu 2019 r. Także D.Z. jako świadek potwierdził ustną umowę z K.Z. dotyczącą użytkowania spornych działek i ich użytkowanie przez A.Z.
Zatem K.Z., nie wypełniła wymogów do przyznania jej płatności do uprawy w plonie głównym roślin strączkowych na ziarno, ponieważ nie była posiadaczem tych gruntów w dacie 31 maja 2019 r., nie wsiała grochu, a także nie dokonała zbioru ziarna - zgodnie z wymogiem art. 15 ust. 1 i ust. 2a ustawy o płatnościach.
Przejawem działalności rolniczej w tym przypadku było w danym roku dokonanie takich czynności jak wsianie grochu i dokonanie jego zbioru. W tych czynnościach rolniczych w żadnym stopniu nie uczestniczyła skarżąca. Wbrew jest twierdzeniom, nie była współposiadaczem, jak również na jej zlecenie A.Z. nie prowadził upraw roślin strączkowych, a jedynie czynił to wyłącznie we własnym imieniu i na swoją rzecz.
Zauważyć należy, że powoływane przez skarżącą okoliczności związane z przygotowaniem gruntu do uprawy, a także uporządkowanie po zbiorach, nie są czynnościami których dokonanie determinuje przyznanie przedmiotowych płatności, zresztą zgłoszonych dopiero w skardze. Przepisy art. 15 ust. 1 i ust. 2a oraz art. 8
ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach, wymagają bowiem od rolnika posiadanie działek rolnych w dacie 31 maja 2019 r., przejawiające się w sianiu grochu i dokonaniu zbioru plonu tego ziarna.
Wbrew zarzutom skargi opartym w głównej mierze na naruszeniu art. 336 K.c. i art. 4 ust. 1 lit. c Rozporządzenia Nr 1307/2013, zdaniem Sądu, organy nie dopuściły się błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegającym na przyjęciu, że K.Z. nie była na dzień 31 maja 2019 r. posiadaczem działek nr 52/2 oraz 53, nie miała swobody podejmowania decyzji co do nich, zaś jedynym faktycznym użytkownikiem pozostawał A.Z. Zatem powierzchnia uprawniona do płatności w ich zakresie jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku o 3,31 ha na rok 2019, co skutkuje zasadnym zmniejszeniem kwoty przyznanej jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej, a ponadto odmową przyznania płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno – 2019. Skarżąca, pomimo możliwości nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń oraz zgłoszonych w skardze zarzutów, a argumenty niepotwierdzone żadnymi dowodami, nie zasługują na uwzględnienie. Zaś skarżąca posiadała swobodę dysponowania tymi gruntami, która przejawiła się w zawarciu ustnej umowy na ich użytkowanie z D.Z., na podstawie której uprawę roślin strączkowych miał prowadzić inny rolnik A.Z.
Weryfikacja powierzchni zadeklarowanej przez skarżącą jako użytkowana rolniczo nastąpiła przy pomocy systemu informacji geograficznej określonym w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013. Przy czym zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L z 2014 r. Nr 181 str. 48) - system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013 stosuje się na poziomie działek referencyjnych. Działka referencyjna obejmuje jednostkę gruntu stanowiącą powierzchnię użytków rolnych zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 lit. e https://sip.lex.pl/ - /document/68384702?unitId=art(4)ust(1)lit(e)&cm=DOCUMENT rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. W stosownych przypadkach, działka referencyjna obejmuje również obszary, o których mowa w art. 32 ust. 2 lit. b rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, oraz grunty rolne, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013. W odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 (art. 5 ust. 2
lit. a rozporządzenia nr 640/2014). W myśl art. 4 ust. 1 lit. e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 - "użytki rolne" oznaczają każdy obszar zajmowany przez grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe lub uprawy trwałe.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie prowadzone było z uwzględnieniem wyżej wskazanych przepisów unijnych. W wyniku przeprowadzonego postępowania w oparciu o dane z kontroli zasadnie przyjęto, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno wynosiła 4,01 ha, zaś powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniosła 0,70 ha. W konsekwencji należy uznać za prawidłowe zastosowanie w sprawie przepisu art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, w oparciu o który wyliczono, że różnica między całkowitą powierzchnią zadeklarowaną kwalifikowaną, a całkowitą powierzchnią stwierdzoną wynosi 50%, a więc zaistniały podstawy do odmowy płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych i nałożenia z tego tytułu kary administracyjnej z uwzględnieniem stawki płatności określonej w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 października 2019 r. Jeśli bowiem różnica ta przekracza 50%, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego.
Za prawidłowe w ocenie Sądu uznać należało również zaskarżone rozstrzygnięcie, w części dotyczącej przyznania skarżącej jednolitej płatności obszarowej pomniejszonej z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności związane z ustaleniem prawidłowej powierzchni zatwierdzonej, a także płatności redystrybucyjnej oraz co do przyznania płatności na zazielenienie. Skarżąca spełniła wymogi do przyznania wyżej wymienionych płatności, określone w art. 8 ust. 1, art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach z uwzględnieniem ustalonej w tym postępowaniu powierzchni zatwierdzanej działek rolnych objętych wnioskiem skarżącej.
Dlatego należy uznać, że nie doszło w przedmiotowej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 8 ust. 1 pkt 2 i pkt 4, art. 14 i art. 15 ust. 1
i ust. 2a ustawy o płatnościach oraz art. 19 a ust. 1, ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, a także art. 336 K.c. w zw. z art. 4 ust. 1 lit. c Rozporządzenia Nr 1307/201. Nie stwierdza się również naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7,
art. 8, art. 75, art. 77 § 1, art. 86 K.p.a. z uwagi na ich ograniczone zastosowanie w sprawie. Postępowanie administracyjne odpowiadało zaś wymogom wynikającym z art. 3 ust. 1, 2 i 3 ustawy o płatnościach.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło