III SA/Po 134/20

Dnia 10 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2020 roku sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę ZUS I Oddział w P. decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2019 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku w zakresie umorzenia należności z tytułu składek za Spółkę A Z. M., J. P., albowiem wnioskodawca nie był w dacie złożenia wniosku stroną postępowania. Organ wskazał w uzasadnieniu, że wniosek wpłynął w dniu [...] września 2019 r. Zgodnie z art. 115 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki cywilnej mogą ponosić odpowiedzialność jej wspólnicy, ale tylko po wydaniu odpowiedniej decyzji w tym zakresie w trybie art. 108 Ordynacji podatkowej. Decyzja ta została wydana w dniu [...] października 2019 r. W dacie składania wniosku skarżąca nie była zatem stroną postępowania w rozumieniu art. 28 kpa, co skutkować winno odmową wszczęcia postępowania w trybie art. 61 a § 1 kpa. W skardze strona podniosła zarzut - naruszenia art. 61 a § 1 w zw. z art. 28 kpa poprzez nieuznanie skarżącej za stronę postępowania - naruszenie art. 61 § 1 w zw. z art. 97 § 1 pkt 4kpa, poprzez wadliwą odmowę wszczęcia postępowania zamiast zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania wszczętego w trybie art. 108 Op - pominięcia istnienia interesu prawnego u skarżącej w rozumieniu art. 28 kpa. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Skarżąca wniosła o umorzenie należności wobec ZUS za Spólkę A Z. M., J. P.. Skarżąca jest byłym wspólnikiem tej spółki cywilnej. Zgodnie natomiast z art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki. Zgodnie z art. 115 § 2 Ordynacji podatkowej przepis § 1 stosuje się również do odpowiedzialności byłego wspólnika za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie, gdy był on wspólnikiem, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie, gdy był on wspólnikiem. Za zobowiązania podatkowe powstałe na podstawie odrębnych przepisów po rozwiązaniu spółki, za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał po rozwiązaniu spółki, oraz za zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe po rozwiązaniu spółki, odpowiadają osoby będące wspólnikami w momencie rozwiązania spółki. Z kolei na podstawie art. 108 § 1 Ordynacji podatkowej o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji. Rację ma zatem ZUS stwierdzając, że skarżąca mogła być stroną postępowania o umorzenie należności wobec ZUS z tytułu zobowiązań przedmiotowej spółki dopiero po dacie wydania ostatecznej i prawomocnej decyzji w trybie art. 108 Ordynacji podatkowej. Organ wydał decyzję w takim trybie w dniu [...] października 2019 r. W dacie składania wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie umorzenia należności wobec ZUS był on zatem przedwczesny, gdyż skarżąca nie miała przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa. Zasadne było wobec tego zastosowanie w sprawie art. 61 § 1 a kpa. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może na tę sferę wpłynąć przez jej poszerzenie lub ograniczenie albo przez jej zmianę wynikającą z nałożenia na podmiot określonych obowiązków. W omawianej sprawie dopiero ostateczna i prawomocna decyzja określająca odpowiedzialność skarżącej za zaległości spółki określi interes prawny skarżącej w ubieganiu się o umorzenie należności składkowych . Nie można wnosić o umorzenie czegoś do zapłacenia czego nie jest się zobowiązanym. Podobnie brak było podstaw do zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania stwierdzającego obowiązek po stronie skarżącej . Skarżąca może w każdym czasie formułować przedmiotowy wniosek po uprawomocnieniu się decyzji określającej po stronie skarżącej odpowiedzialność z tytułu zobowiązań spółki. Sąd bada sprawę oceniając czy poddany kontroli sądu wojewódzkiego akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Biorąc pod uwagę powyższe, skargę jako bezzasadną należało oddalić zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ), o czym orzeczono w sentencji wyroku.