II OSK 914/22

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-12-18

Skład orzekający: Zdzisław Kostka, Robert Sawuła, Magdalena Dobek - Rak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy konstrukcja stalowa składająca się z połączonych kontenerów transportowych, wypełnionych kruszywem i posadowionych na płytach drogowych, stanowi budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego, wymagającą pozwolenia na budowę, czy też jest urządzeniem reklamowym podlegającym zgłoszeniu?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sporna konstrukcja z kontenerów morskich, połączonych, stabilizowanych kruszywem i posadowionych na płytach drogowych, stanowi budowlę trwale związaną z gruntem, a nie jedynie urządzenie reklamowe podlegające zgłoszeniu. Sąd podkreślił, że kluczowe jest trwałe połączenie z gruntem i masa obiektu, a nie tylko jego przeznaczenie czy materiał wykonania. Ponadto, sąd uznał, że zastosowanie przepisów o wyrobach budowlanych nie jest kryterium kwalifikacji obiektu jako budowli, a sama konstrukcja nie była jedynie 'instalowaniem' urządzenia reklamowego w rozumieniu art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c) Prawa budowlanego.
Stan faktyczny
Spółka S.A. w T. wzniosła na działce urządzenie reklamowe z czterech stalowych kontenerów transportowych, połączonych i wypełnionych kruszywem dla stabilności, posadowionych na płytach drogowych. Urządzenie zostało zrealizowane bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po kontroli PINB nakazał wstrzymanie robót i przedłożenie dokumentów legalizacyjnych. ŚWINB utrzymał w mocy postanowienie o wstrzymaniu robót, uznając obiekt za budowlę. WSA oddalił skargę Spółki, a następnie NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) sędzia del. WSA Magdalena Dobek - Rak Protokolant: starszy asystent sędziego Anita Lewińska - Karwecka po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. Spółki Akcyjnej w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Ke 684/21 w sprawie ze skargi S. Spółki Akcyjnej w T. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 26 maja 2021 r., znak: WINB-WOA.7721.4.15.2021 w przedmiocie nakazu wstrzymania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną. 1. Wyrokiem z 29 grudnia 2021 r., II SA/Ke 684/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Kielcach oddalił skargę S. S.A. w T. (Spółka, inwestor) na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach (ŚWINB) z 26 maja 2021 r., znak: WINB-WOA.7721.4.15.2021, w przedmiocie nakazu wstrzymania robót budowlanych. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: 2.1. Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, powołanym na wstępie postanowieniem, ŚWINB po rozpatrzeniu zażalenia Spółki na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach (PINB, organ I instancji, organ powiatowy) z 31 marca 2021 r., którym nakazano wstrzymać zrealizowaną samowolnie budowę urządzenia reklamowego konstrukcji stalowej na działce nr ewid. [...] w gm. [...] z powodu zrealizowania budowy bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i nałożono na ww. inwestora obowiązek przedłożenia odnośnie zrealizowanego obiektu: zaświadczenia Wójta Gminy [...] o zgodności inwestycji z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dokumentów wymienionych w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2020, poz. 1333, uPb), tj.: 4 egz. projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wyznaczając termin wykonania obowiązku do 31 sierpnia 2021 r., - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz. 735, K.p.a.) uchylił w całości postanowienie organu I instancji i na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, 5 uPb, art. 123, 124 i art. 126 K.p.a. wstrzymał zrealizowaną samowolnie budowę urządzenia reklamowego konstrukcji stalowej na działce nr ewid. [...] w gm. [...] z powodu zrealizowania budowy bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę w sytuacji, gdy budowa nie została zakończona pod względem prawnym. Jednocześnie ŚWINB poinformował inwestora: o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia; o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obliczonej według wzoru. 2.2. Wyrokując w sprawie II SA/Ke 684/21 przywołano, że rozpatrując zażalenie Spółki organ II instancji wskazał, że Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Kielcach Rejon Kielce (GDDKiA) zgłosiła do organu powiatowego samowolę budowlaną polegającą na budowie urządzenia reklamowego, na działce nr ewid. [...] w msc. D., gm. [...], stanowiącej własność Z. i T.N. PINB przeprowadził na w/w nieruchomości kontrolę, podczas której ustalono, że znajduje się tam wolno stojące urządzenie reklamowe. Konstrukcję urządzenia stanowią cztery stalowe kontenery transportowe, połączone ze sobą łącznikami typu twist lock. Według oświadczenia obecnego podczas kontroli przedstawiciela skarżącej, J.J., dwa najniżej umieszczone kontenery wypełnione zostały kruszywem w celu zapewnienia stabilności konstrukcji. Fundament konstrukcji stalowej stanowią prefabrykowane płyty drogowe ułożone na gruncie, natomiast powierzchnia reklamowa, widoczna od strony drogi krajowej nr S74, oświetlana jest lampami solarnymi zamocowanymi na najwyżej położonym kontenerze. Inwestorem budowy przedmiotowego urządzenia reklamowego jest Spółka. Przedstawiciele GDDKiA oświadczyli, że urządzenie reklamowe usytuowane zostało bez uzgodnienia z zarządcą drogi. T.N. będący współwłaścicielem działki oświadczył, że urządzenie reklamowe usytuowane zostało za jego zgodą, ponadto okazał umowę najmu z 10 września 2019 r. zawartą pomiędzy nim, a Spółką, z której wynika, iż najemca będzie wykorzystywał przedmiot najmu do prezentacji treści reklamowych, umieszczonych na kontenerach ustawionych na przedmiocie najmu. Obecny podczas kontroli J.J. oświadczył, że ww. kontenery morskie są magazynowane na działce począwszy od października 2019 r., natomiast baner umieszczony został na kontenerach w 2020 r. Poinformował także, że Spółka nie dokonywała żadnych czynności formalno-prawnych przed ustawieniem kontenerów na działce. 2.3. Jak wynika z dalszych ustaleń sądu pierwszej instancji, Spółka złożyła wniosek o umorzenie postępowania z uwagi na niejasność i ogólnikowy charakter zawiadomienia o jego wszczęciu, uniemożliwiający stronie pełnię obrony swoich praw. Ponadto zakwestionowała uznanie przedmiotowego urządzenia reklamowego za budowlę wymagającą uzyskania pozwolenia na budowę. Organ wojewódzki stwierdził, że zasadniczą kwestią wymagającą podkreślenia w sprawie jest wskazanie, iż między kontrolą przeprowadzoną przez PINB w dniu 22 lipca 2020 r., a datą zawiadomienia o wszczęciu postępowania z 5 lutego 2021 r., jest spory okres czasu. ŚWINB wskazał, że podjęcie czynności kontrolnych przez organ nadzoru budowlanego nie oznacza automatycznie wszczęcia postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie wskazanie przez PINB podstawy prawnej w zaskarżonym postanowieniu jest nieprawidłowe, a tym samym zobowiązuje organ II instancji do zastosowania w przedmiotowej sprawie właściwej podstawy prawnej. Zastosowanie mają przepisy uPb obowiązujące od 19 września 2020 r. Powstały obiekt jest budowlą, o której mowa w art. 3 pkt 3 uPb. Dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność posiadania fundamentów, czy wielkość zagłębienia w gruncie. Decydujące jest, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję. W aktualnym stanie techniki sposób wykonania fundamentu może być różnorodny, najistotniejsze jest, aby konstrukcja wraz z fundamentem była na tyle trwała, aby uniemożliwić jej przesunięcie w inne miejsce. Ponadto wielkość obiektu, jego masa i względy bezpieczeństwa decydują, czy obiekt jest trwale, czy nietrwale związany z gruntem. Zdaniem ŚWINB, urządzenie reklamowe konstrukcji stalowej zrealizowane zostało bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, słusznie przeto wszczęto w tej sprawie postępowanie administracyjne, a następnie wstrzymano zrealizowaną samowolnie budowę urządzenia reklamowego. Jednakże w wydanym postanowieniu PINB powinien zastosować przepisy w brzmieniu obowiązującym od 19 września 2020 r., nie zaś do 18 września 2020 r., to zaś uzasadniać miało orzeczenie reformatoryjne. 3.1. Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze na postanowienie organu wojewódzkiego Spółka wniosła o jego uchylenie w całości, a także poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając mogące mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 1 w zw. z pkt 3 uPb w zw. z art. 2 pkt 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 (R.305/2011) poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że kontenery morskie stanowią obiekt będący budowlą w sytuacji, w której ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że ww. kontenery nie stanowią obiektu budowlanego, w tym w szczególności budowli, bowiem kontenery nie były trwale związane z gruntem i nie zostały wzniesione z użyciem wyrobów budowlanych. 3.2. W skardze Spółka podniosła także "mogące mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego", tj. art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c uPb poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że instalowanie urządzeń reklamowych wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę w sytuacji, w której z tego przepisu wprost wynika, że instalowanie tablic i urządzeń reklamowych zwolnione jest z tego obowiązku, co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego uznania instalacji urządzenia reklamowego za samowolę budowlaną. 3.3. Skarga zawierała ponadto zarzut mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1 w zw. z art. 61 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie wskutek wadliwego zawiadomienia o wszczęciu postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia skarżącej możliwości obrony swych praw oraz ustosunkowania się do przedmiotu postępowania. 3.4. W uzasadnieniu swej skargi Spółka wskazała, że wbrew ocenie dokonanej przez organy obu instancji, ww. kontenery nie tworzą obiektu budowlanego, w tym w szczególności budowli w rozumieniu uPb. Kontenery nie spełniają bowiem żadnego z warunków wymienionych w art. 3 pkt 1 uPb, zatem nie mogą zostać uznane za obiekt budowlany. 3.5. Dalej w wyroku II SA/Ke 684/21 przywołano, że w odpowiedzi na skargę organ wojewódzki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. 4.1. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Kielcach skargę oddalił. 4.2. W motywach swego orzeczenia sąd pierwszej instancji stwierdził, że realizacja przedmiotowego obiektu, nie była instalowaniem urządzeń reklamowych, o jakim mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c) uPb, lecz wykonaniem robót budowlanych, w wyniku których powstała budowla w postaci wolnostojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego, w rozumieniu art. 3 pkt 3 uPb. Na wzniesienie tego rodzaju obiektu wymagane jest pozwolenie na budowę zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 tej ustawy. Zdaniem tegoż sądu nie były również trafne te zarzuty skargi, które zmierzały do wykazania, że powstały obiekt nie ma charakteru obiektu budowlanego, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 uPb, gdyż kontenery nie zostały wzniesione z użyciem wyrobów budowlanych i nie mają przeznaczenia budowlanego, gdyż służą do transportu ładunków (głównie drogą morską). W ocenie sądu wojewódzkiego nie można przyjąć, że przedmiotem legalizacji są kontenery, gdyż organy nadzoru budowlanego rozstrzygały sprawę samowolnie zrealizowanej budowli jako całości techniczno-użytkowej, do powstania której użyto m. in. kontenerów. Bez wpływu na wynik sprawy pozostało więc twierdzenie, że obiekt nie został wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. 5.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – zaskarżając to orzeczenie w całości i zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w dacie wniesienia skargi kasacyjnej: Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.; Ppsa) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 151 Ppsa w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 61 § 1 K.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, wskutek niedostrzeżenia przez sąd pierwszej instancji, że ŚWINB w zaskarżonym postanowieniu naruszył w/w przepisy K.p.a. poprzez ich niezastosowanie, wskutek wadliwego zawiadomienia o wszczęciu postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia skarżącej kasacyjnie możliwości obrony swych praw oraz ustosunkowania się do przedmiotu postępowania; 2) art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 191 Ppsa poprzez niezasadną odmowę zawieszenia postępowania, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w niniejszej sprawie ziściły się przesłanki do zawieszenia postępowania, bowiem obecnie przed Trybunałem Konstytucyjnym (TK) toczy się postępowanie (sygn. SK 30/21) dotyczące konstytucyjności przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie, ergo rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przez TK. 5.2. W skardze kasacyjnej sformułowano także, na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa zarzut naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 3) art. 3 pkt 1 w zw. z pkt 3 uPb w zw. z art. 2 pkt 1 R.305/2011 poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że kontenery stanowią obiekt budowlany (budowlę), w sytuacji, w której ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że ww. kontenery nie stanowią obiektu budowlanego, w tym w szczególności budowli, bowiem kontenery nie były trwale związane z gruntem, nie zostały wzniesione z użyciem wyrobów budowlanych; 4) art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c) uPb poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że instalowanie urządzeń reklamowych wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę w sytuacji, w której z tego przepisu wprost wynika, że instalowanie tablic i urządzeń reklamowych zwolnione jest z tego obowiązku, co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego uznania instalacji urządzenia reklamowego za samowolę budowlaną. 5) art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c) uPb poprzez jego błędne zastosowanie polegające na jego niezastosowaniu wskutek uznania, że wielkość, gabaryty i masa urządzenia reklamowego nie pozwalają na uznanie, że wzniesienie przedmiotowego urządzenia reklamowego stanowi roboty budowlane w postaci instalacji, podczas gdy art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c) uPb nie wprowadza jakichkolwiek wymogów dotyczących instalowania urządzenia reklamowego. 5.3. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca kasacyjnie wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku przez sąd I instancji w całości, gdyż podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione. Ewentualnie, w przypadku przekazania skargi kasacyjnej wraz z aktami sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosi o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i w tym zakresie rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia PINB w całości oraz o umorzenie postępowania administracyjnego w całości, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, a także uchylenie postanowienia WSA w Kielcach z 30 września 2021 r. o odmowie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Jednocześnie skarżąca kasacyjnie wnosi o: zawieszenie przedmiotowego postępowania z uwagi na fakt, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku innego postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym, sygn. SK 30/21, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w całości z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody; rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie; zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 5.4. Zdaniem skarżącej kasacyjnie przedmiotowych kontenerów nie można uznać za budowle w rozumieniu uPb, a tym bardziej za obiekty budowlane. Nadto podnosi, że ustawodawca ustalając normę z art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c) uPb nie wprowadził jakichkolwiek wymogów dotyczących instalowania urządzenia reklamowego. Nie wskazał więc, że chodzi o urządzenia o określonej ustawowo wysokości, szerokości, grubości, wadze. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną błędne jest zatem stanowisko sądu pierwszej instancji w zakresie w jakim twierdzi on, że wielkość, gabaryty i masa urządzenia reklamowego nie pozwalają na uznanie, że realizacja urządzenia reklamowego stanowi roboty budowlane w postaci instalacji, o której mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c) uPb. 5.4. Podczas rozprawy pełnomocnik Spółki wnosił i wywodził, jak w skardze kasacyjnej. Nadto naprowadzał, że sama Spółka wniosła skargę konstytucyjną, w ramach której podnosiła wątpliwości odnośnie do treści art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c) uPb, gdy idzie o kwestię dotyczących instalowania urządzenia reklamowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (Dz. U. 2024, poz. 935) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nie jest oparta na usprawiedliwionych podstawach. 6.2. Nie jest zasadne zawieszenie postępowania motywowane wniesieniem w innych sprawach, a także przez inny podmiot, skargi konstytucyjnej (SK 30/21). Tego rodzaju okoliczność nie stanowi – stosownie do art. 125 § 1 Ppsa – obligatoryjnej przesłanki do zawieszenia postępowania przez sąd administracyjny. Po drugie, jak wynika z treści w/w skargi konstytucyjnej dotyczy ona zagadnienia związanego z wykonaniem robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic lub urządzeń reklamowych, zaś w przedmiotowej sprawie organy miały do czynienia z budową, a nie instalowaniem nośnika reklamowego. Nadto, jak wynika z danych zamieszczonych na oficjalnej stronie Trybunału Konstytucyjnego, organ ten do chwili obecnej nie nadał żadnego biegu sprawie wywołanej skargą konstytucyjną SK 30/21. Wreszcie, ewentualne orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego może stanowić przesłankę wznowienia, czy to postępowania sądowoadministracyjnego (art. 272 § 1 Ppsa), czy – administracyjnego (art. 145a § 1 K.p.a.). Z tych samych względów nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 191 Ppsa. 6.3. Nie jest skuteczny zarzut naruszenia przepisów art. 151 Ppsa w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 61 § 1 K.p.a. Trafnie sąd pierwszej instancji wskazał, że Spółka nie została pozbawiona możliwości uczestnictwa w postępowaniu, zarzutom skarżącej kasacyjnie przeczy fakt aktywnego udziału w tym postępowaniu, składaniu pisemnego stanowiska przez stronę w trakcie tegoż postępowania, uprzednie uczestnictwo przedstawiciela strony w czynnościach kontrolnych organu nadzoru budowlanego. Chybione jest stanowisko Spółki, jakoby zawiadomienie o przedmiocie postępowania miało być ogólnikowe i to skutkować w następstwie miałoby, że strona pozbawiona została prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Przedmiot postępowania został jednoznacznie określony, uczestnictwo przedstawiciela Spółki w czynnościach kontrolnych dotyczących przedmiotowego obiektu budowlanego zrealizowanego przy wykorzystaniu m. in. kontenerów, reakcja Spółki na zawiadomienie o wszczęciu postępowania i zakwestionowanie w piśmie Spółki kwalifikacji prawnej przedmiotu postępowania jako obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 3 uPb wymagającego uprzedniego pozwolenia na budowę, jednoznacznie przeczy trafności zarzutu kasacyjnego tu rozważanego. 6.4. Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 3 pkt 1 w zw. z pkt 3 uPb w zw. z art. 2 pkt 1 R. 305/2011. Odwoływanie się przez skarżącą kasacyjnie Spółkę do treści art. 2 pkt 1 R. 305/2011 jest nieskuteczne. Przywołany akt prawa europejskiego, jak słusznie przywołał to w motywach zaskarżonego wyroku sąd pierwszej instancji, zawiera definicję "wyrobu budowlanego", która została sformułowana dla potrzeb ustalania i kontrolowania – ze względów bezpieczeństwa – obrotu wyrobami (produktami) wykorzystywanymi w budownictwie. Definicja ta nie może być więc traktowana jako kryterium kwalifikacji danego obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 uPb. Słusznie ponadto sąd pierwszej instancji wskazuje, że nie jest tak, że przedmiotem legalizacji są kontenery, gdyż organy nadzoru rozstrzygały sprawę samowolnie zrealizowanej budowli jako całości techniczno-użytkowej, do powstania której użyto kontenerów. Elementem tej budowli nie są wyłącznie kontenery, ale także elementy łączące je, kruszywo wypełniające dwa z dolnych kontenerów i stabilizujące tę budowlę, jak również płyty betonowe, stanowiące podstawę do ustawienia na gruncie tych kontenerów. Trafnie także sąd pierwszej instancji wskazał, że prezentowana przez Spółkę w skardze, jak również powtórzona w skardze kasacyjnej, wykładnia art. 3 pkt 1 uPb, nie może prowadzić od obchodzenia tegoż przepisu. To, że w części odnoszącej się do kontenerów wzniesiona budowla przez Spółkę, powstała bez użycia materiałów budowlanych, nie oznaczać ma braku kompetencji organów nadzoru budowlanego. Trafnie w wyroku zwrócono uwagę na funkcje, jakie wynikają ze stosowania przepisów art. 10 i art. 2 pkt 1 R. 305/2011, związane z potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa m. in. użytkowania obiektów budowlanych. 6.5. Sąd Naczelny podziela stanowisko przyjęte w zaskarżonym wyroku, że Spółka zrealizowała budowlę – zatem obiekt budowlany – choć częściowo z wykorzystaniem stalowych kontenerów morskich, nie dopatruje się zatem trafności zarzutu naruszenia art. 3 pkt 1 w zw. z pkt 3 uPb. Trafna jest kwalifikacja przedmiotu postępowania, jako budowli – wolno stojącego trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego. Sąd Naczelny podziela i tę ocenę, że urządzenie to jest trwale związane z gruntem, a to poprzez zastosowanie fundamentu powierzchniowego z prefabrykowanych płyt drogowych i obciążenia kruszywem dwóch, dolnych kontenerów. Kontenery te zostały trwale połączone, przez co uzyskano konstrukcję nośną, stanowiącą podstawę do zamieszczenia tablicy reklamowej. Nie jest słuszne zarzucanie sądowi a quo braku rozważenia przeznaczenia kontenerów, sąd pierwszej instancji prawidłowo i analitycznie rozważał elementy wzniesionej budowli, słusznie dochodząc do wniosku, że prawidłową była kwalifikacja organów nadzoru budowlanego, że miały do czynienia z tego rodzaju obiektem budowlanym. Niewątpliwie przedmiot postępowania zapewnia możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem, dla celów wykorzystania go na cele prezentacji treści reklamowych na tablicy reklamowej zawieszonej na płaszczyźnie utw2orzonej ze ścianek kontenerów. Niewątpliwie budowlę wzniesiono w części z użyciem wyrobów budowlanych. To, że w części tworzą ją kontenery morskie stalowe, nie niweczy trafności kwalifikacji przedmiotu postępowania. Wypadnie wskazać per analogiam, że Prawo budowlane normuje kwestie tzw. paczkomatów wzniesionych wszak, jak powszechnie wiadomo, z wykorzystaniem konstrukcji stalowych (por. obszerne motywy wyroku NSA z 5 maja 2022 r., II OSK 1376/19, ONSAiwsa 2022/6/90). 6.6. Nie jest trafny zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c) uPb. Spółka eksponuje, że w świetle cyt. przepisu nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę dla robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych. Z przywołanego przepisu wynika, że takie roboty wymagają wyłącznie zgłoszenia, a nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę – polegają na "instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym". Z dokumentacji sprawy wynika, że przedmiotowa budowla usytuowana jest poza obszarem zabudowanym, a zamontowane jest ponadto na ostatnim kontenerze górnym oświetlenie przy wykorzystaniu lamp solarnych. Niezależnie zatem, że nawet gdyby uwzględnić argumentację Spółki w aspekcie kwalifikacji wykonania takich robót budowlanych, które dokonała Spółka, nie byłyby one wolne od reglamentacji spod przepisów uPb, to jednak nie można zgodzić się, że przedsięwzięta inwestycja była "instalowaniem" urządzenia reklamowego. Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z II OSK 2175/23 (CBOSA.nsa.gov.pl), w odniesieniu do wykładni użytego w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c) uPb, pojęcia "instalowanie tablic i urządzeń reklamowych" w judykaturze odwoływano się do językowego rozumienia słowa. Wskazywano, że instalowanie wedle definicji językowej polega na montowaniu gdzieś urządzeń technicznych, przy czym montaż zgodnie ze znaczeniem językowym to zakładanie, instalowanie urządzeń technicznych lub składanie urządzeń z gotowych części (zob.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 maja 2024 r., II OSK 1990/21, orzeczenia.nsa.gov.pl i przywołane tam orzecznictwo). W wyroku tym trafnie wskazuje się, że posłużenie się przez ustawodawcę terminem "instalowanie" wyraża pewien zamysł ustawodawcy, który odnosi to do specyficznego rodzaju robót, odróżniającego je od pozostałych robót budowalnych objętych choćby zwolnieniami z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (budowa, przebudowa, remont). Odniesienie pojęcia instalowanie do definicji robót budowlanych zawartej w art. 3 pkt 7 uPb ("budowa, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego") upoważnia z jednej strony do poczynienia pewnych porównań z "montażem", a zarazem przeciwstawienia "instalowania" innym rodzajom robót budowlanych. Wykluczając z góry, że instalowanie jest przebudową, remontem lub rozbiórką, można przyjąć, że "instalowanie (...) tablic i urządzeń reklamowych" w rozumieniu art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c) uPb dotyczy zatem takich robót budowlanych, które nie spełniają warunku definicji budowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 uPb, czyli wykonywania obiektu budowlanego w określonym miejscu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 sierpnia 2023 r., II OSK 2773/20, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podzielając zatem stanowisko wyrażone w przywołanym tu judykacie uznać wypadnie argumentację Spółki odnośnie naruszenia art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c) uPb za nieuzasadnioną. 7. Z wyłożonych powyżej względów i działając na podstawie art. 184 Ppsa orzeczono o oddaleniu skargi kasacyjnej, jako nie posiadającej usprawiedliwionych podstaw.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło