II SA/Sz 158/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 września 2020 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium dla niepełnosprawnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia [...] r., nr [...] Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] Komisja Stypendialna Uniwersytetu S. , działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) oraz art. 86 ust. 2, art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668 ze zm.), § 3 ust. 2 pkt 1 Regulaminu zasad i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu S. w roku akademickim [...], stanowiącego załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu S. z dnia [...] lipca 2019 r. w sprawie ustalenia "Regulaminu zasad i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w roku akademickim [...]" ze zm., odmówiła przyznania E. P. stypendium dla osób niepełnosprawnych na kierunku filologia, pierwszy stopień, profil ogólnoakademicki w roku akademickim [...]. W uzasadnieniu decyzji, jako przyczynę odmowy przyznania wnioskowanego stypendium Komisja wskazała, że strona nie spełnia przesłanek określonych w § 1 ust. 3 Regulaminu, gdyż upłynął okres 6 lat studiowania od momentu rozpoczęcia studiów po raz pierwszy. Odwołując się od powyższej decyzji E. P. zarzuciła, że decyzja ta jest niezgodna z obecnie obowiązującą ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (z art. 93 pkt 4). W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania Odwoławcza Komisja Stypendialna [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 86 ust. 2, art. 93 ust. 2 pkt 1, art. 93 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, § 3 ust. 2 pkt 1, § 3 ust. 4 Regulaminu zasad i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w roku akademickim [...], decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podano, że zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 1 Regulaminu zasad i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu S. w roku akademickim [...] oraz art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, świadczenia z funduszu stypendialnego przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Natomiast w przypadku, gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, student może otrzymać stypendium dla osób niepełnosprawnych tylko na jednym kolejnym kierunku studiów, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Odwoławcza Komisja Stypendialna ustaliła, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dołączonego do wniosku wynika, iż niepełnosprawność istnieje u strony od [...] czerwca 2007 r. oraz że [...] stycznia 1998 r. strona ukończyła jednolite studia magisterskie na kierunku Pedagogika [...]. Ponieważ niepełnosprawność powstała po uzyskaniu tytułu zawodowego magistra odwołująca się mogłaby otrzymywać stypendium dla osób niepełnosprawnych tylko na jednym kolejnym kierunku studiów, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Organ ustalił również, że kolejne studia strona rozpoczęła [...] października 2011 r. na kierunku Psychologia w [...]. Po zsumowaniu wszystkich okresów od [...] października 2011 r., w czasie których odwołująca się posiadała status studenta, do dnia [...] października 2019 r., studiowała łącznie przez okres 86 miesięcy. Fakt ten uniemożliwia przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych, gdyż stypendium to przysługuje nie dłużej niż przez okres 6 lat, tj. 72 miesięcy. Następnie organ wyjaśnił, że przy wydawaniu decyzji kierował się przepisem art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz stanowiskiem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, według którego, powyższy przepis określa łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Dla biegu tego terminu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. 6-letni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. W przypadku ukończenia studiów pierwszego stopnia i podjęcia studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa. Sumowaniu podlegają wyłącznie okresy studiowania na tych studiach, natomiast przerwę pomiędzy tymi studiami wyłącza się. Do 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń należy wliczać także okresy studiowania sprzed wejścia w życie ww. ustawy (tj. sprzed 1 października 2018 r.). Nie zgadzając się z opisaną wyżej decyzją E. P. zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zdaniem skarżącej, decyzja ta jest niezgodna z obecnie obowiązującą ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Do skargi dołączyła wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lutego 2015 r. oraz otrzymaną od Rzecznika Praw Obywatelskich odpowiedź z dnia [...] lipca 2015 r. Skarżąca wyraziła opinię, że w świetle powyższego, działania Uczelni mają charakter dyskryminujący. Odpowiadając na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna [...], działając poprzez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o oddalenie skargi i zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W piśmie procesowym z dnia [...] września 2020 r. stanowiącym uzupełnienie skargi, strona podtrzymała skargę i wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Dodatkowo m.in. przytoczyła fragment Przewodnika po systemie Szkolnictwa Wyższego i Nauki, wedle którego "W przypadku stypendium dla osób niepełnosprawnych, gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, student może otrzymywać to świadczenie na kolejnym kierunku studiów, jednak tylko na jednym i nie dłużej niż przez okres 6 lat". Na rozprawie w dniu 24 września 2020 r. pełnomocnik organu podtrzymała stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje. Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668 ze zm.), dalej określanej jako "ustawa". Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy, student może ubiegać się o stypendium dla niepełnosprawnych. Według postanowień art. 86 ust. 2 ustawy, przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. W myśl art. 93 ust. 2, świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1: 1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat; 2) nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy: a) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny, b) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia. Istotne znaczenie w sprawie ma również przepis art. 93 ust. 4 ustawy, który stanowi, że w przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, student może otrzymać świadczenie, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2, tylko na jednym kolejnym kierunku studiów, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Z przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia stanu faktycznego wynika, że skarżąca w roku 1998 ukończyła jednolite studia magisterskie na kierunku pedagogika [...]. Jednak po ukończeniu ww. studiów skarżąca stała się osobą niepełnosprawną, co potwierdza orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] listopada 2018 r. W orzeczeniu tym podano, że niepełnosprawność istnieje od [...] czerwca 2007 r. Tym samym prawidłowo organ uznał, że skarżąca może otrzymać stypendium dla osób niepełnosprawnych tylko na jednym kolejnym kierunku studiów, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Dokonując wykładni przepisu art. 93 ust. 4 ustawy Odwoławcza Komisja Stypendialna niezasadnie jednak odwołała się do stanowiska Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego bez właściwego odkodowania i zastosowania normy zawartej w art. 93 ust. 4 ustawy. Przytoczony wyżej przepis art. 93 ust. 4 ustawy stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 93 ust. 2 ustawy. Skarżąca, pomimo ukończenia jednolitych studiów magisterskich, posiada prawo do ubiegania się o stypendium dla osób niepełnosprawnych, bowiem jej niepełnosprawność powstała po ukończeniu tych studiów. Co istotne, przepis art. 93 ust. 4 ustawy stanowi, że "student może otrzymać świadczenie, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2, tylko na jednym kolejnym kierunku studiów, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat". Ustawodawca jednoznacznie zatem wskazał, że chodzi nie tyle o prawo do ubiegania się o świadczenie, ale o możliwość jego "otrzymywania", nie dłużej niż przez okres 6 lat. Oznacza to, że organ niezasadnie wywiódł istnienie negatywnej przesłanki do przyznania wnioskowanego stypendium dla osób niepełnosprawnych z samej okoliczności studiowania przez skarżącą przez okres przekraczający 6 lat. Organ nie wykazał przy tym, że skarżąca po powstaniu niepełnosprawności na którymkolwiek z kolejnych rozpoczętych kierunków studiów otrzymywała stypendium dla osób niepełnosprawnych. Podsumowując, wobec wadliwej wykładni przepisu art. 93 ust. 4 ustawy Odwoławcza Komisja Stypendialna zaniechała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie, czy skarżąca otrzymywała stypendium dla osób niepełnosprawnych na którymś z kolejnych kierunków studiów, co stałoby na przeszkodzie przyznania jej wnioskowanego świadczenia. W konsekwencji zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 93 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na to, że powyższych naruszeń dopuściła się również orzekająca w I instancji Komisja Stypendialna Uniwersytetu S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Wobec braku wykazania przez skarżącą wysokości poniesionych kosztów postępowania sądowego żądanie zasądzenia przez Sąd tych kosztów od organu nie mogło zostać uwzględnione. Ponownie rozpoznając sprawę, organ przyjmie wykładnię przepisów prawa materialnego i wskazówki odnoszące się do podjęcia dalszych ustaleń w sprawie wynikające wprost z niniejszego wyroku.