I SA/Wa 59/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Joanna Skiba, , , , , Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2021 r. sprawy ze skargi G. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] (dalej też jako organ I instancji/prezydent) odmówił przyznania G. T. (dalej jako skarżący) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką – A. T.. W podstawie wskazał na art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej jako ustawa). Decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej też jako organ II instancji/kolegium) utrzymało w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu decyzji kolegium wskazało, że dokonana przez organ I instancji wykładnia art. 17 ust. 1b ustawy w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 była nieprawidłowa, gdyż konsekwencją ww. wyroku jest niedopuszczalność wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia w oparciu o tą część przepisu, która została uznana za niezgodną z konstytucją. Pomimo tego w ocenie organu II instancji decyzję prezydenta należało utrzymać w mocy z uwagi na niespełnienie przez skarżącego innej przesłanki przyznania świadczenia. Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. osobom na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (...). W ocenie organu II instancji w niniejszej sprawie zarówno fakt, że skarżący jest osobą na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki, A. T., jak również fakt, że matka skarżącego posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie budzi wątpliwości. Okolicznością sporną jest natomiast niepodejmowanie lub rezygnacja przez skarżącego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki. Kolegium uznało, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego skarżący nie jest osobą rezygnującą lub niepodejmującą zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Z zeznań skarżącego wynika bowiem, że od 5 lat stale nie pracuje, jedynie od sierpnia 2018 r. do listopada 2018 r. czasowo pracował przy pracach budowlanych. Obecnie nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, ale poszukuje pracy w "budowlance". Powyższe okoliczności w ocenie kolegium prowadzą do wniosku, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia nie z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką, ale z innych przyczyn. Tymczasem, jak wyjaśniło kolegium, dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego niezbędne jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W skardze na powyższą decyzję skarżący wskazał, że nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką i wniósł o przyznanie wnioskowanego świadczenia. Pełnomocnik w piśmie z [...] sierpnia 2021 r. - stanowiącym uzupełnienie skargi - dodatkowo zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...]: naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy; naruszenie art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako kpa) poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego; naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy w zakresie tego, czy osoba wydająca decyzję w I instancji miała stosowne upoważnienie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Stanowisko organu II instancji w zakresie stosowania przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy w stosunku do osób do grupy opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia znajduje oparcie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, stanowisko to Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela i przyjmuje jako własne. Fakt, że na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki oraz fakt, że matka skarżącego posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności także nie budzi wątpliwości Sądu i nie był w sprawie kwestionowany. Istota sporu sprowadza się do tego, czy skarżący rezygnuje z zatrudnienia lub nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organ II instancji zasadnie wskazał, że z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy wynika, że jednym z wymogów uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zatem przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jest faktyczna rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Treść art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy jednoznacznie wskazuje zatem, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a podjęciem opieki nad osobą wskazaną w ustawie. W realiach niniejszej sprawy należy zauważyć, że jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, niepełnosprawność A. T. istnieje od [...] stycznia 2000 r. Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu wyjaśnień złożonych przez skarżącego [...] listopada 2020 r. wynika, że od 5 lat (tj. od 2015 r.) z uwagi na wypadek w pracy któremu wówczas uległ jest osobą niepracującą, a jedynie krótkotrwale, od sierpnia do listopada 2018 r. pracował przy prawach budowlanych, dopóki prace te się nie skończyły, zaś obecnie poszukuje pracy, przy czym wg danych z akt sprawy – jest blacharzem-dekarzem. Z protokołu wynika również, że stan zdrowia A.T. uległ pogorszeniu około 2 lata temu (tj. 2018 r.); a skarżący pomimo powszechnego boomu na rynku usług budowlanych, mając poszukiwany fach, od wielu lat nie podejmuje żadnego zatrudnienia. W świetle powyższych okoliczności zasadnie organ uznał, że w sprawie zachodzi brak bezpośredniego i ścisłego związku między rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia (niepodejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Ani data powstania niepełnosprawności u matki skarżącego, ani wskazywany przez skarżącego moment pogorszenia się jej stanu zdrowia, nie wskazuje na ich związek z niepodejmowaniem przez skarżącego pracy od 2015 r. a więc na kilka lat przed pogorszeniem stanu zdrowia uprawnionej. W okolicznościach sprawy nie można również przyjąć, że skarżący już od 2015 r. nie podejmował pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką, skoro w 2018 r. podjął się pracy, choć jedynie na 3 miesiące, po czym jej zaniechał z innych przyczyn niż stan zdrowia matki. Wskazywane przez skarżącego przyczyny zaprzestania pracy zarobkowej, tj. głównie brak odpowiedniej pracy także nie wykazują związku tych wydarzeń z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Prawidłowo organ II instancji wywiódł, że świadczenie pielęgnacyjnej nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz tylko do tych osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu - a nie z innych powodów - zaprzestają aktywności zawodowej. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu dla osób niezatrudnionych. W odniesieniu do zarzutu braku upoważnienia dla pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] do wydawania decyzji w imieniu Prezydenta Miasta [...] wskazać należy, że upoważnienie takie wynika z art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U z 2020 poz. 1876 ze zm.), zaś brak tego upoważnienia w aktach sprawy stanowi uchybienie, które pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy, powszechna praktyka organów pomocy społecznej w tym zakresie nie została zanegowana w orzecznictwie. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Sąd skargę oddalił. W sprawie nie doszło do naruszenia art. 7, 77 i 80 kpa, a w konsekwencji i do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Stanowisko kolegium zostało uzasadnione odpowiednio do wymogów z art. 107 § 3 kpa.