II SAB/Gl 59/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 października 2021r. sprawy ze skarg I. T. na bezczynność i przewlekłość postępowania Wojewody Śląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości postępowania; 2) stwierdza, że bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązuje organ do wydania aktu w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt sprawy; 4) przyznaje od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 5) w pozostałym zakresie skargę oddala; 6) zasądza od organu na rzecz skarżącej kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dnia 31 maja 2021 r. do tutejszego Sądu wpłynęła skarga I. T. na bezczynność Wojewody Śląskiego w zakresie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżąca domaga się w nim: - zobowiązania organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, - orzeczenia czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - przyznania skarżącej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., - wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., - zasądzenia kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 11 stycznia 2021 r. skarżąca złożyła do Wojewody Śląskiego wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce. Następnie w dniu 14 kwietnia 2021 r. wniosła ponaglenie z uwagi na niezałatwienie sprawy w terminie. Wskazano, że organ nie załatwił sprawy w terminie oraz nie dopełnił obowiązku wskazanego w art. 36 k.p.a., gdyż nie zawiadomił strony o zwłoce w załatwieniu sprawy, jak również nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. Stwierdzono, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, że działania organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej uzasadniono faktem długiego oczekiwania na rozpoznanie sprawy. Nadmieniono, że wymierzona kara powinna uzmysłowić organowi powinność odpowiedniego zorganizowania czasu pracy i ustalania priorytetów działania. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wskazano na ograniczenia w funkcjonowaniu urzędu związane z epidemią koronawirusa, co spowodowało wydłużenie terminu rozpoznawania spraw. Organ podkreślił również, że ilość wniosków o zezwolenie na pobyt czasowy w ostatnim okresie uległa znaczącemu zwiększeniu. Dnia 23 czerwca 2021 r. do tutejszego Sądu wpłynęła skarga I. T. na przewlekłość Wojewody Śląskiego w zakresie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżąca z zasadzie powieliła w niej treść skargi na bezczynność organu. Dodała jedynie fragment, w którym opisała na czym polega przewlekłość postępowania. Również odpowiedź na skargę stanowiła powielenie odpowiedzi na skargę w przedmiocie bezczynności. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 19 lipca 2021 r. połączono skargi I. T. w zakresie bezczynności oraz przewlekłości organu w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy do wspólnego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, w myśl z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej jako p.p.s.a.), sprowadza się do badania zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być także brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych przepisów ustawy procesowej wynika, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Ponadto - w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., a także przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala (art. 151 p.p.s.a.). Zauważyć również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W postępowaniu sądowym wszczętym skargą na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się zatem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności i czy dokonał tego w terminie ustawowym, określonym zgodnie z art. 35 k.p.a., ewentualnie przedłużonym przez organ na zasadach określonych w art. 36 k.p.a. lub w innym, wynikającym z przepisów prawa materialnego, terminie. Z treści art. 53 § 2b p.p.s.a. wynika, że wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. W rozpatrywanej sprawie ponaglenie zostało złożone przez skarżącą w dniu 16 kwietnia 2021 r. Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Wskazać w tym miejscu wypadnie, iż przewlekłość postępowania zachodzi wtedy, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Z bezczynnością organu administracji mamy zaś do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy nie podjął innej stosownej czynności. W ocenie składu orzekającego Wojewoda Śląski w niniejszej sprawie działał zarówno przewlekle jak i dopuścił się bezczynności. Wypada w tym miejscu wskazać, iż wniosek skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu w dniu 12 stycznia 2021 r., natomiast pełnomocnik skarżącej wniósł ponaglenie z uwagi na niezałatwienie sprawy w terminie w dniu 16 kwietnia 2021 r. Od czasu złożenia przedmiotowego wniosku aż do momentu wniesienia ponaglenia minęły ponad 3 miesiące, podczas których Wojewoda nie podjął żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Podkreślenia wymaga, że dopiero złożone przez stronę ponaglenie przyniosło rezultat w postaci wezwania strony do osobistego stawiennictwa do organu celem pobrania odcisków linii papilarnych oraz przedłożenia stosownych dokumentów. Powyższe postępowanie Wojewody niewątpliwie kłóci się z zasadą zaufania do organów (art. 8 k.p.a.), z zasadą informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy (art. 9 k.p.a.) i zasadą przekonywania (art. 11 k.p.a.), jak również z zasadą szybkości i ograniczonego formalizmu (art. 12 k.p.a.). Sąd zdaje sobie sprawę z faktu, iż postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca jest długotrwałe. Wymaga ono między innymi uzyskania opinii szeregu innych organów. Dodatkowo, w świetle art. 105 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r., poz. 35) jeżeli wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie został złożony przez cudzoziemca osobiście (co w niniejszej sprawie miało miejsce), wojewoda wzywa go do osobistego stawiennictwa w terminie nie krótszym niż 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Faktycznie złożony przez stronę wniosek wymagał dodatkowego pobrania linii papilarnych oraz dokonania innych czynności, jednakże jak już wskazano powyżej organ podjął jakiekolwiek czynności w sprawie dopiero po złożeniu przez stronę ponaglenia. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości postępowania. Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i postawę organu Sąd uznał, że miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W konsekwencji, z uwagi na niewydanie rozstrzygnięcia, zobowiązano organ do wydania żądanego aktu w terminie 30 dni od otrzymania akt sprawy. Nieprawidłowości, jakich dopuścił się organ przy prowadzeniu postępowania doprowadziły do sytuacji, w której strona nie uzyskała ostatecznego rozstrzygnięcia przez okres kilku miesięcy, co w istocie godzi w jej interesy. Z tego powodu Sąd przyznał od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1000 zł uznając, iż będzie to kwota adekwatna w okolicznościach niniejszej sprawy. Na marginesie wskazać przyjdzie, że Sąd ma świadomość, że ilość składanych wniosków o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy jest nieproporcjonalnie duża w stosunku do ilości zatrudnionych w Urzędzie Wojewódzkim pracowników odpowiedzialnych za załatwianie tego typu spraw. W związku z powyższym odstąpiono od wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. Nadto należy podkreślić, iż wniosek pełnomocnika o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości uznano za niezasadny. Dotyczy to również przyznania kosztów w pełnej wysokości. Skarga jest niestaranna a jej konstrukcja skazuje, że po zmianie nazwiska skarżącego/skarżącej, może być wykorzystana praktycznie w każdej sprawie tego typu. Pełnomocnik przede wszystkim stosuje określenia nieadekwatne do płci skarżącej, posługując się słowami "skarżący", czy "złożył". W uzasadnieniu skargi są podnoszone również okoliczności, które w sprawie nie miały miejsca, jak choćby wskazanie, iż bezczynność trwała ponad rok. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 149 § 1 i 2 oraz art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.