III OZ 787/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 5 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 123/21 o odrzuceniu skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 28 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 123/21 odrzucił skargę S. C. (dalej: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że w niniejszej sprawie wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi przez podanie nr PESEL skarżącego. Wezwanie zostało nadane na adres wskazany przez pełnomocnika w treści skargi. Z koperty nadania wynika, że [...] kwietnia 2021 r. przesyłka, zawierająca powyższe wezwanie, była pierwszy raz awizowana, a zatem wraz z tym dniem rozpoczął bieg termin, o którym mowa w art. 73 § 1 p.p.s.a. Drugie awizo zostało sporządzone [...] kwietnia 2021 r. W związku z niepodjęciem przesyłki w zakreślonym terminie, została ona zwrócona, jako niepodjęta, do Sądu. Na mocy art. 73 § 4 p.p.s.a. należało uznać powyższą przesyłkę za skutecznie doręczoną z upływem [...] kwietnia 2021 r. Z tym dniem rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin na uzupełnienie braku formalnego skargi. Termin ten upłynął bezskutecznie [...] kwietnia 2021 r. ([...]). Skarżący pismem z [...] czerwca 2021 r. wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie z 28 maja 2021 r. Na podstawie art. 174 § 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zrzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 73 § 4 p.p.s.a., przez jego zastosowanie i nietrafne przyjęcie fikcji doręczenia pełnomocnikowi skarżącego wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi w zakresie wskazania nr PESEL skarżącego, podczas gdy w wyniku zaniedbania operatora pocztowego, polegającego na niezawiadomieniu adresata przesyłki o terminie jej odbioru w placówce pocztowej nie doszło do skutecznego jej doręczenia, a tym samym nie doszło do rozpoczęcia biegu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 49 § 1 p.p.s.a., przez wezwanie skarżącego o uzupełnienie braku formalnego skargi o podanie nr PESEL skarżącego pod rygorem odrzucenia skargi, w sytuacji gdy w aktach rozpoznawanej sprawy administracyjnej nr PESEL skarżącego znajduje się w treści aktu notarialnego z [...] stycznia 2018 r. [...], złożonego przez skarżącego wraz z wnioskiem o zezwolenie na wycinkę drzew, zakończonej wydaniem decyzji Prezydenta Miasta B. z [...] marca 2018 r., znak [...]. 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., przez jego zastosowanie i odrzucenie skargi wobec nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi o nr PESEL skarżącego, podczas gdy nie doszło do rozpoczęcia biegu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, jak również niewskazanie nr PESEL skarżącego w samej skardze, wobec znajdowania się tego numeru w dokumencie znajdującym się w aktach sprawy, nie stanowiło naruszenia uniemożliwiającego nadanie skardze prawidłowego biegu. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z: 1. treści dokumentów i wydruków załączonych do zażalenia na okoliczność braku winy pełnomocnika skarżącego w zakresie nieodebrania wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi dot. wskazania nr PESEL skarżącego i nierozpoczęciu biegu tego terminu. 2. treści fotokopii wniosku z [...] lutego 2018 r. oraz aktu notarialnego z [...] stycznia 2018 r. Repertorium [...] na okoliczność zawarcia w treści tego aktu nr PESEL skarżącego. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone postanowienie. Jednocześnie z ostrożności procesowej przedłożył wraz z zażaleniem stosowne pismo w zakresie uzupełnienia braku formalnego skargi. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że [...] czerwca 2021 r. złożył w Urzędzie Pocztowym w B. reklamację w przedmiocie niedoręczenia przesyłki z WSA we Wrocławiu za nr nadania [...]. Podał, że nieuzupełnienie skargi we wskazanym przez Sąd terminie nie nastąpiło z winy pełnomocnika skarżącego. O skierowaniu wezwania do uzupełnienia braków formalnych pełnomocnik skarżącego nie został prawidłowo powiadomiony i nie posiadał wiedzy o nadaniu takiej przesyłki. Podkreślił, że termin odbioru przesyłki o nr nadania [...] upływał [...] kwietnia 2021 r. i tego dnia o godz. [...] pełnomocnik skarżącego realizował osobisty odbiór w placówce pocztowej /właściwej ze względu na rejonizację doręczeń/ 3 uprzednio pozostawionych w jego skrzynce na korespondencję dwukrotnie awizowanych przesyłek poleconych o nr [...], [...], [...]. Odbioru przedmiotowych przesyłek pełnomocnik skarżącego dokonał w ostatnim dniu upoważniającym go do ich odbioru. Ponadto w tym samym czasie pełnomocnik skarżącego odebrał także dwukrotnie awizowaną przesyłkę o nr [...], której termin odbioru upływał dopiero z [...] kwietnia 2021 r., zaś podwójne awizo miało zostać wystawione [...] kwietnia 2021 r. Ponadto skarżący wskazał, że [...] kwietnia 2021 r., czyli już po próbie bezpośredniego doręczenia przesyłki o nr nadania [...] realizowanej [...] kwietnia 2021 r., pełnomocnik skarżącego odebrał w Urzędzie Pocztowym kierowaną do niego i dwukrotnie awizowaną korespondencję o nr [...]. Następnie [...] kwietnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego dokonał odbioru w Urzędzie Pocztowym kolejnych przesyłek o nr nadania [...] oraz [...], których termin odbioru upływał z tym dniem. W dalszej kolejności, [...] maja 2021 r. odebrane zostały kolejne 2 dwukrotnie awizowane przesyłki o nr nadania [...] oraz [...]. Poza tym [...] maja 2021 r. pełnomocnik skarżącego odebrał kolejne przesyłki o nr [...] (jednokrotnie awizowana), [...] (jednokrotnie awizowana), [...] (dwukrotnie awizowana). W świetle powyższych okoliczności, zdaniem skarżącego, nie powinien on ponosić negatywnych konsekwencji nieprawidłowości występujących po stronie operatora pocztowego, który nie powiadomił pełnomocnika w sposób prawidłowy o oczekującej do odbioru przesyłce oraz terminie jej odbioru. O ile bowiem założyć należy, że pierwsze awizo jest pozostawiane u adresata przesyłki z chwilą braku możliwości jej bezpośredniego doręczenia /przesyłka ta jest fizycznie w doręczeniu/, to już realizacja podwójnego awizo odbywa się wyłącznie poprzez doręczenie wydrukowanego awiza. Skarżący nadmienił, że wiedza i doświadczenie życiowe wskazuje, że listonosz doręczający zawiadomienie - podwójne awizo nie potwierdza w swojej placówce odbioru tego awiza z chwilą jego otrzymania i nie jest możliwym ustalenie, czy zostało ono mu faktycznie wydane do doręczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 46 § 2 pkt 1 lit. a i b p.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby i adresów stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną. Brzmienie tego przepisu zostało ustalone ustawą z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 934 dalej: "ustawa zmieniająca"). Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis ten stosuje się do skargi, stosownie bowiem do art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie zaś do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi, o których mowa w tych przepisach, skutkuje odrzuceniem skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie strona skarżąca została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi w sposób prawidłowy. Wezwanie to zawierało podstawę prawną jego wystosowania oraz wskazywało termin, w którym należało nadesłać numer PESEL skarżącego. Zawarte w nim było również pouczenie o skutkach niezastosowania się do wezwania (odrzucenie skargi). Z akt niniejszej sprawy wynika, że przesyłka zawierająca wezwanie z [...] kwietnia 2021 r. została przesłana na wskazany w skardze adres pełnomocnika skarżącego. Na kopercie oraz zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdują się adnotacje wraz ze stosownymi pieczęciami, że [...] kwietnia 2021 r. umieszczono zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej. Powtórne awizo pozostawiono [...] kwietnia 2021 r. Z uwagi na niepodjęcie korespondencji w terminie Poczta Polska [...] kwietnia 2021 r. zwróciła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Wyjaśnić należy, że procedura doręczenia przedmiotowej przesyłki sądowej była zgodna z art. 73 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3). W myśl art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z uwagi na powyższe uznać należy, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że doręczenie zastępcze przedmiotowej przesyłki nastąpiło [...] kwietnia 2021 r. Zatem termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął [...] kwietnia 2021 r. W sprawie nie jest sporne, że pomimo upływu zakreślonego terminu brak formalny skargi nie został uzupełniony. Tym samym za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 73 § 4, art. 49 § 1 oraz art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Bez znaczenia jest przy tym podnoszona przez skarżącego okoliczność, że numer PESEL skarżącego znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, ponieważ postępowanie administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne są postępowaniami odrębnymi, prowadzonymi na podstawie odrębnych przepisów i w formie osobnych akt sprawy. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej wynika, że obowiązek podania numeru PESEL strony postępowania wnoszącej pismo procesowe do sądu jest związany z wprowadzeniem do postępowania przed sądami administracyjnymi możliwości doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu i konieczną w takim przypadku jednoznaczną identyfikacją strony postępowania. Z kolei art. 74a p.p.s.a. stanowi, że doręczanie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest zależne od woli strony. Uzasadnia to stwierdzenie, że podanie numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym jest obowiązkiem strony postępowania. Ponadto zaznaczyć należy, że także po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie, a więc już po zwrocie akt administracyjnych organowi, może powstać obowiązek doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. Okoliczność ewentualnego znajdowania się numeru PESEL w aktach administracyjnych nie ma zatem przesądzającego znaczenia, gdyż – jak już wskazano – wszystkie dane powinny znajdować się w aktach sądowych. Argumenty podniesione przez skarżącego w zażaleniu mogą stanowić ewentualne przesłanki wniosku o przywrócenie terminu – uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Podkreślić jednak trzeba, że przywrócenie terminu jest możliwe w razie zachowania warunków szczegółowo określonych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.