III SA/Kr 638/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. T. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu z dnia 20 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu na rzecz skarżącego S. T. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] 2019 r., nr [...] Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu, działając na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1 oraz art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668 z późn. zm. – określanej dalej jako p.s.w.n.) oraz § 4 - § 12, § 15 - § 17, § 25- § 29 zarządzenia nr 78 Rektora Uniwersytetu z dnia 1 października 2019 r. w sprawie: Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu (zwanego dalej Regulaminem), w związku z art. 104 i 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018 poz. 2096 z późn. zm. – zwanej dalej k.p.a.), odmówiła przyznania S. J. T. stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości na semestr zimowy w roku akademickim 2019/2020. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Komisja wyjaśniła, iż skarżący odbywa studia (posiada status studenta) przez okres dłuższy niż 6 lat, a zatem nie spełnia ustawowego warunku do uzyskania wnioskowanego świadczenia. Od ww. decyzji S. T. wniósł odwołanie zarzucając, iż błędnie wskazano w niej okresy, w których uczęszczał na studia. Równocześnie podał, że status studenta posiadał w latach akademickich 2012/2013, 2015/2016, 2016/2017 i 2018/2019, tj. łącznie przez 4 lata. Decyzją Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu z dnia 20 marca 2020 r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Odwoławcza Komisja Stypendialna podniosła między innymi, iż zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Z kolei stosownie do treści § 5 pkt 2 Regulaminu, świadczenia przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Okres ten oblicza się w latach, sumując do 6 lat każdy rozpoczęty rok akademicki, w którym wnioskodawca posiadał status studenta. W ocenie Odwoławczej Komisji Stypendialnej termin 6 lat przysługiwania świadczeń należy liczyć w latach, z uwzględnieniem wszystkich okresów, w których student posiadał prawo do świadczeń (co najmniej jednego z nich) o których mowa w art. 86 p.s.w.n. a więc w okresie, w którym posiadał status studenta. Fakt, iż student miał prawo do stypendium, ale z niego nie korzystał, nie jest przesłanką do nieuwzględnienia tego okresu przy obliczaniu 6 lat prawa do świadczeń. Równocześnie organ II instancji ustalił, iż odwołujący się posiadał status studenta przez 6 lat akademickich: 1. 2012/2013 od 1.10.2012 do 30.09.2013 2. 2013/2014 od 1.10.2013 do 07.11.2014 3. 2015/2016 od 1.10.2015 do 30.09.2016 4. 2016/2017 od 1.10.2016 do 30.09.2017 5. 2017/2018 od 1.10.2017 do 14.11.2017 6. 2018/2019 od 1.10.2018 do 18.07.2019 S. T. (zwany dalej skarżącym) wniósł skargę na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów z dnia 20 marca 2020 r., zaskarżając ją w całości i podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 156 § 1 k.p.a.) poprzez wydanie aktu bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, co przejawiało się w mylnym i niezgodnym z obowiązującymi przepisami obliczeniem okresów studiowania - traktowaniem jako pełnego rok studiowania okresu posiadania statusu studenta jedynie przez kilka tygodni, a nadto naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez pominięcie okoliczności, iż okres posiadania statusu studenta przez krótki czas spowodowany był późnym skreśleniem z listy studentów przez uczelnię, w momencie kiedy skarżący faktycznie przestał uczęszczać na zajęcia w poprzednim roku akademickim. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji w całości lub uchylenia decyzji organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę z dnia 12 czerwca 2020 r. organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, na poparcie swojego stanowiska prezentując argumentację zbieżną z uzasadnieniem decyzji z dnia 20 marca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2017 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli zaskarżonej decyzji sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, względnie czy zachodzi podstawa do wznowienia postępowania, nadto zobligowany jest do zbadania czy zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo materialne w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Kwestią zasadniczą dla kształtu merytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu była problematyka wykładni przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., zgodnie z którym świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 (do których zalicza się między innymi stypendium socjalne) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Organy obu instancji wydając decyzje w sprawie dokonały interpretacji powołanego przepisu w ten sposób, iż uznały, że dla obliczenia powyższego terminu kluczowy jest okres, w jakim skarżący posiadał status studenta, ustalając tym samym, że na moment złożenia wniosku o przyznanie stypendium socjalnego skarżący posiadał status studenta przez okres dłuższy niż 6 lat akademickich. W kontekście sposobu obliczania poszczególnych okresów wliczających się do sześcioletniego terminu o którym mowa w treści art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. organ przyjął założenie, iż w przepisach ustawy nie wskazano, aby okres 6 lat dotyczył wyłącznie okresów studiów, w których student stypendium pobierał lub spełniał przesłanki do pobierania danego stypendium, stąd uwzględniono wszystkie okresy, kiedy dana osoba miała status studenta, a zatem potencjalnie mogła pobierać świadczenia określone w art. 86 ust. 1 p.s.w.n. O zaistnieniu negatywnej przesłanki przyznania stypendium socjalnego, zdaniem organów obu instancji, decydował zatem wyłącznie okres studiowania. Sąd nie podziela takiego zapatrywania, zarazem opowiadając się za stanowiskiem wyrażanym w kształtującej się obecnie linii orzeczniczej wojewódzkich sądów administracyjnych, zgodnie z którym zastosowane na gruncie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce pojęcie "przysługiwania świadczenia" nie jest pojęciem tożsamym z pojęciem "przysługiwania statusu studenta" (por. m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. II SA/Go 155/20, LEX nr 3024884, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r. sygn. II SA/Sz 222/20, LEX nr 3024884, wyrok WSA w Kielcach z dnia 23 września 2020 r., sygn. II SA/Ke 356/20, LEX nr 3062478). W powyższym zakresie Sąd w pełni podziela argumentację przedstawioną w ww. orzeczeniach oraz powołane w nich stanowisko K. Leweckiego w artykule "Wykładnia nowego ograniczenia w przyznawaniu stypendiów dla studentów" (Doradztwo Podatkowe - Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych 2020/1/57-62), zgodnie z którym pojęcie "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczeń, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym nie można podzielić poglądu, że dla biegu okresu, w którym można otrzymać stypendium nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia dla uzyskania danego stypendium. Stypendium to "przysługuje" konkretnej osobie dopiero po spełnieniu określonych warunków, do których zalicza się posiadanie statusu studenta, wyrażenie woli ubiegania się o pomoc oraz spełnienie dodatkowych wymagań przewidzianych dla świadczeń danej kategorii. Powyższa wykładnia znajduje nadto odzwierciedlenie w treści uzasadnienia projektu ustawy, w którym wskazano, iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Sześcioletni okres o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. powiązano zatem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, nie natomiast z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Równocześnie zasadnym jest zauważyć, że w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Sytuacje, w których studentowi nie przysługuje prawo do stypendium lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia zostały wyczerpująco unormowane w przepisach art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 p.s.w.n., przy czym żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania (por. wyrok WSA w Szczecinie z 10 czerwca 2020 r. sygn. II SA/Sz 222/20). Ponadto należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 92 ust. 1 p.s.w.n. stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy w roku. Rok akademicki trwa pięć szóstych roku kalendarzowego, student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez jedną szóstą roku. W konsekwencji nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy. W każdym roku maksymalny upływ okresu to 10 miesięcy. Ustawodawca nie posłużył się pojęciem roku akademickiego, tylko kalendarzowego, co należy uznać za zabieg świadomy (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 lipca 2020 r. sygn. II SA/Ol 107/20, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 czerwca 2020 r. sygn. II SA/Go 155/20). Z przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. w zw. z art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 p.s.w.n wynika zatem, że świadczenia przysługują nie dłużej niż przez okres sześciu lat, a nie w okresie 6 lat od rozpoczęcia studiów. Dlatego sposób obliczania 6-letniego okresu, w którym student może pobierać stypendium, winien być odniesiony do okresu, kiedy studentowi świadczenie rzeczywiście przysługiwało, tj. gdy student stypendium pobierał lub spełniał przesłanki do pobierania danego stypendium. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż organy do sześcioletniego okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. wliczyły cały okres studiowania przez skarżącego, nie rozważając, czy rzeczywiście świadczenie to skarżącemu przysługiwało w rozumieniu wyżej wskazanym. W konsekwencji powyższego przyjęcie, iż wspomniany sześcioletni okres upłynął, a tym samym odmowa przyznania skarżącemu stypendium była uzasadniona, nie zasługuje na akceptację. Wobec powyższego Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja dotknięta jest mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. przez błędną jego wykładnię. Konsekwencją wymienionego uchybienia było ponadto naruszenie przepisów postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego, to jest art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niedokonanie ustaleń dotyczących okresów pobierania przez skarżącego świadczeń istotnych dla ustalenia przysługiwania prawa do stypendium socjalnego. Powyższe względy uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również uchylenie decyzji ją poprzedzającej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą ocenę prawną, którą jest związany na mocy art. 153 p.p.s.a. Ponieważ skarga została uwzględniona Sąd - na podstawie art. 200 i art. 205 § 1w zw. z art. 210 § 2 p.p.s.a. - zasądził od organu na rzecz skarżącego poniesione przez niego koszty postępowania, które sprowadzają się do wpisu od skargi uiszczonego w wysokości 200 zł zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.).