II SAB/Po 83/20

Dnia 13 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2020 roku sprawy ze skargi K. L. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 roku K. L. wystąpił do Sądu Rejonowego [...] w [...] o udzielenie informacji publicznej w następującym zakresie: 1) czy w stosunku do spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS nr [...]) Sąd Rejestrowy podejmował z urzędu postępowanie przymuszające? Jeśli tak, to kiedy? 2) czy w stosunku do spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS nr [...]) Sąd Rejestrowy wydał postanowienie o odstąpieniu od wszczęcia postępowania przymuszającego lub ewentualnie postanowienie o umorzeniu postępowania przymuszającego. Jeśli tak, to kiedy? 3) czy Sąd Rejestrowy wzywał spółkę [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS nr [...]) do złożenia rocznych sprawozdań finansowych? Jeśli tak, to kiedy? 4) czy Sąd Rejestrowy wzywał spółkę [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS nr [...]) do wykonywania obowiązków wynikających z art. 24 ust. 1 ustawy o KRS? Jeśli tak, to kiedy? 5) czy w stosunku do spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS nr [...]) Sąd Rejestrowy podejmował z urzędu postępowanie przymuszające? Jeśli tak, to kiedy? 6) czy w stosunku do spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS nr [...]) Sąd Rejestrowy wydał postanowienie o odstąpieniu od wszczęcia postępowania przymuszającego lub ewentualnie postanowienie o umorzeniu postępowania przymuszającego. Jeśli tak, to kiedy? 7) czy Sąd Rejestrowy wzywał spółkę [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS nr [...]) do złożenia rocznych sprawozdań finansowych? Jeśli tak, to kiedy? 8) czy Sąd Rejestrowy wzywał spółkę [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS nr [...]) do wykonywania obowiązków wynikających z art. 24 ust. 1 ustawy o KRS? Jeśli tak, to kiedy? Pismem z [...] sierpnia 2020 roku, sygn. [...] Prezes Sądu Rejonowego [...] w [...] zawiadomił wnioskodawcę, że żądane informacje są danymi zawartymi w konkretnych, jawnych aktach KRS, które można przejrzeć na podstawie art. 10 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. Informacje zawarte w rejestrze spółek są dostępne dla każdego. Żądane informacje są dostępne również w Internetowej wyszukiwarce prowadzonej przez Ministerstwo Sprawiedliwości. W związku z tym poinformowano wnioskodawcę, że organ nie ma obowiązku udostępnienia informacji publicznej wskazanej we wniosku. Organ podkreślił, ze udzielenie informacji nie polega na referowaniu danych zawartych w aktach, do których wnioskodawca może bez przeszkód uzyskać dostęp na podstawie przepisów proceduralnych, także w formie odpowiednich odpisów i kopii. Żądana informacja nie spełnia przesłanki przedmiotowej, która zgodnie z postanowieniami ustawy o dostępie do informacji publicznej decydowałaby o obowiązku udostępnienia informacji publicznej, zgodnie z zasadami i trybem określonym w ustawie. Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 roku K. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] i [...] w [...] w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] sierpnia 2020 roku i zarzucił organowi: - naruszenie prawa materialnego w postaci art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż informacje objęte wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2020 roku nie stanowią informacji publicznej, podczas gdy informacje te stanowią informację publiczną bowiem dotyczą sposobu działalności władzy sądowniczej i jej przejawów, - naruszenie prawa materialnego w postaci art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez jego błędną wykładnię i w efekcie uznanie, że powszechny tryb dostępu do dokumentów podmiotów objętych obowiązkiem wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego oraz zasada jawności akt rejestrowych dotyczących tych podmiotów wyłącza stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej, podczas gdy brak jest ku temu podstaw. W konsekwencji K. L. wniósł o zobowiązanie Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] do udzielenia informacji publicznej wskazanych we wniosku w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, zasądzenie od Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W ocenie skarżącego Prezes Sądu jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia wnioskowanej informacji, która posiada walor informacji publicznej, gdyż dotyczy trybu działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych. Informacje objęte wnioskiem dotyczą wprost efektów działalności władzy - w tym przypadku sądu rejestrowego i podejmowanych przez niego postępowań z urzędu, do których jest on zobowiązany na podstawie przepisów ustawy o KRS. Wnioskodawca nie oczekiwał przesiania wypisów lub wyciągów z akt rejestrowych KRS, co do których mógłby on uzyskać dostęp w trybie uregulowanym ustawą o KRS, tylko informacji czy sąd rejestrowy podjął przewidziane prawem działania, co do których był obowiązany. W aktach rejestrowych wcale nie musiały być umieszczane informacje, których wnioskodawca żądał. Informacje dostępne w wyszukiwarce Ministerstwa Sprawiedliwości nie obejmują również informacji, których udostępniania domagał się wnioskodawca. Zdaniem skarżącego organ nie miał prawa powołać się na treść art. 1 ust. 2 ustawy o KRS, zgodnie z którym istnienie innych zasad czy trybu udostępniania informacji publicznych wyłącza stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie regulowanym szczególnymi ustawami. Taka regulacja powinna być traktowana jako wyjątek interpretowany w sposób zwężający. W świetle art. 61 Konstytucji RP i art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej prawo do dostępu do informacji nie powinno być ograniczenie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymała swoje stanowisko oraz wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. W świetle obowiązujących unormowań, w szczególności zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.) sąd administracyjny, w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej kontrolując postępowanie tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy. Dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że był on zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów prawa do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Ocena, co do bezczynności organu, dokonana być musi na gruncie właściwego dla załatwienia sprawy prawa materialnego, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu oraz wynikających z przepisów uprawnieniach i obowiązkach. Rozpoznawana sprawa dotyczy skargi na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] w załatwieniu wniosku K. L. z dnia [...] sierpnia 2020 roku o udzielnie informacji dotyczących podejmowania działań przymuszających przez sąd rejestrowy względem określonych spółek objętych żądaniami, co do których pismem z [...] września 2020 roku organ poinformował, że są to dane zawarte w konkretnych jawnych aktach Krajowego Rejestru Sądowego. Skarżący twierdzi, że podstawą żądanych przez niego informacji określonych we wniosku są przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wniosek o udzielenie informacji publicznej dotyczył udzielenia przez Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] informacji o czynnościach podjętych przez Sąd Rejestrowy wobec wymienionych we wniosku spółek, a nie treści dokumentów znajdujących się w aktach KRS spółek lub informacji, które są możliwe do uzyskania w trybie określonym w ustawie o KRS. natomiast żądane informacje, wbrew twierdzeniom organu, wcale nie są dostępne za pośrednictwem wyszukiwarki KRS dostępnej w Internecie, a także nie muszą być ujawniane w aktach rejestrowych spółek. Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucja RP każdy obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej i reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. 2019 roku, poz. 1429, dalej: u.d.i.p.) informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Prawo obywateli do uzyskania informacji publicznej przewidziano w art. 4 u.d.i.p. Przepis ten przewiduje m.in., iż do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są m.in. organy władzy publicznej, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego publicznych. Z kolei, w art. 6 u.d.i.p. ustawodawca zamieścił przykładowy wykaz (katalog) informacji i dokumentów, które stanowią informację publiczną, przy czym wyszczególnienie to nie jest wyliczeniem wyczerpującym (zamkniętym), lecz ma charakter przykładowy. Przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest więc spełnienie przez nią kryterium przedmiotowego i stąd też decydującymi są treść i charakter konkretnej informacji, nie zaś podmiot, który jest w jej posiadaniu. Udostępnieniu podlega informacja publiczna, czyli każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 u.d.i.p). Dokonując wykładni art. 1 ust.1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP należy przyjąć, że za informację publiczną uznaje się każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnoszącą się do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszącą się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Pojęcie informacji publicznej zostało określone w art. 1 ust. 1 i art. 6 powołanej u.d.i.p. W świetle tych przepisów informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Prawo do informacji dotyczy bowiem spraw publicznych rozumianych jako przejaw takiej działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP, jaka ukierunkowana jest na wypełnianie określonych zadań publicznych. Ustawa o dostępie do informacji publicznej daje prawo do uzyskania informacji o sprawach publicznych, ale nie przyznaje jednak uprawnienia do otrzymania każdej informacji będącej w posiadaniu adresata wniosku. Kryteria określające, że żądana informacja ma charakter publiczny, zawarto w art. 6 u.d.i.p., statuującego rodzaje informacji, które dotyczą spraw publicznych. W ocenie Sądu w rozpoznawanym przypadku żądane informacje mają charakter informacji publicznej, bowiem dotyczą podejmowania z urzędu działań przymuszających przez sąd rejestrowy. Niewątpliwie takie działania dotyczą realizacji podstawowych zadań wpisujących się w szeroko pojęte funkcjonowanie organów państwa. W efekcie należy przyjąć, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został prawidłowo skierowany do podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia. W tym względzie należy podkreślić, że Prezes Sądu Rejonowego [...] w [...] nie stwierdził wprost w swoim piśmie z dnia [...] września 2020 roku, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej, a jedynie wskazał na inną możliwość dotarcia do nich. W tym względzie należy zwrócić uwagę, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być i nie jest środkiem do wykorzystywania jej w celu występowania z wnioskiem o udzielenie każdej informacji. Zakres przedmiotowy ustawy obejmuje bowiem dostęp tylko do informacji publicznej, a nie publiczny dostęp do wszelkich informacji. Zgodnie z art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie narusza ona przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem, że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej, o którym mowa w art. 9b ust. 1 ustawy. Ustawodawca stworzył w ten sposób normę kolizyjną, która wyłącza stosowanie przepisów ustawy w sytuacji, w której inna ustawa reguluje ten sam zakres. Pozwala to na wyodrębnienie dwóch grup informacji: podlegających udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej oraz takich, które ujawnia się na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawach szczególnych. Do ustaw, które określają odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi zalicza się ustawę z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 700 ze zm.). W przypadku kolizji, przepisy zawarte w ustawach odrębnych mają pierwszeństwo i wyłączają stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z uwagi na powyższe Prezes Sądu Rejonowego [...] w [...] zasadnie przyjął, że objęte wnioskiem informacje nie podlegają udostępnieniu, gdyż można je uzyskać z Krajowego Rejestru Sądowego. Zdecydowanie organ zobowiązany był w tym przypadku do odniesienia się do wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej może przybrać postać: 1) czynności materialno-technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej; 2) pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nią nie dysponuje albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać; 3) pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej; 4) pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej lub zastosowania tego trybu w sytuacji, gdy z treści wniosku wynika, że wnioskodawca żąda udostępnienia w trybie szczególnym; 5) decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - akt ten jest wydawany w przypadku odmowy udostępnienia informacji, względnie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji. W rozpoznawanym przypadku za dopuszczalne należy uznać, organ był uprawniony do zawiadomienia wnioskodawcy, że żądana informacja jest dostępna na odrębnych zasadach i nie jest konieczne jej udostępnianie w trybie przewidzianym w ustawie o dostępie do informacji publicznej. W takim przypadku organ nie miał obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz jedynie zawiadomienie wnioskodawcy, że żądane informacje nie były objęte przedmiotową ustawą. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. tylko odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. następują w drodze decyzji. Zatem, a contrario, art. 16 ust. 1 u.d.i.p. nie obejmuje sytuacji, w której żądana informacja jest informacją publiczną dostępną w innym trybie. Jednocześnie wskazał w jakim trybie należy poszukiwać informacji objętych zgłoszonym żądaniem. W tym względzie nie doszło do ograniczenia obywatelskiego prawa do informacji publicznej jakiej domaga się skarżący. W tym przypadku należy podkreślić, że brak stosownych informacji w oficjalnym i jawnym systemie jaki jest prowadzony w ramach Krajowego Rejestru Sądowego stanowi jednocześnie informację dotyczącą aktywności w zakresie realizacji zadań podejmowanych przez sąd rejestrowy. Wobec powyższego podniesione w skardze zarzuty pozostawania organu w bezczynności okazały się niezasadne. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.