III OSK 168/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska, Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz, Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.), po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora Uniwersytetu [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt II SA/Go 800/21 w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej stypendium socjalne oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt II SA/Go 800/21 po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.W. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej stypendium socjalne, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej. Sąd I instancji nie zgodził się ze stanowiskiem organu, który uchylił ostateczną decyzję z [...] listopada 2020 r. przyznającą skarżącej stypendium socjalne, z uwagi na brak zobrazowania w złożonym przez nią zaświadczeniu o którym mowa w art. 88 ust. 4 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2021 r., poz. 478) dalej jako "p.s.w.n." sytuacji majątkowej i dochodowej rodziny studenta. W ocenie WSA organ naruszył dyspozycję art. 88 ust. 4 p.s.w.n., w myśl którego brak zrealizowania przez studenta obowiązku nim przewidzianego, tj. brak złożenia zaświadczenia z OPS skutkuje odmową przyznania świadczenia. W niniejszej sprawie skarżąca takie zaświadczenie przedłożyła, natomiast jeżeli z jego analizy wynikało, że zawiera ono braki, to obowiązkiem organu było wezwanie studentki do złożenia dodatkowych wyjaśnień, czy dokumentów. Braki, czy nieścisłości zaświadczenia nie skutkują powstaniem samoistnej przesłanki do automatycznej odmowy przyznania stypendium socjalnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Rektor Uniwersytetu [...], zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie: - przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 88 ust. 4 p.s.w.n. przez uznanie, że z ww. przepisu wynika, że jedynie brak złożenia przez studenta zaświadczenia z OPS uzasadnia odmowę pozytywnego rozpoznania wniosku, co zdaniem WSA oznacza, że istnienie ewentualnych braków w treści samego zaświadczenia z OPS powinno stanowić dla organu powód do wezwania studenta do złożenia zaświadczenia obejmującego dodatkowe informacje (niezbędne w ocenie organu do rozpoznania sprawy) lub do wezwania studenta do złożenia wyjaśnień; - przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez błędne uznanie przez WSA, że w postępowaniu jurysdykcyjnym w sprawie przyznania stypendium socjalnego do którego odnosiło się postępowanie nadzorcze Rektora zakończone uchyloną decyzją, miało miejsce naruszenie przepisów postępowania dotyczące sposobu przeprowadzenia przez organ analizy – w ocenie WSA niewystarczającej – dokumentów (oświadczenia o źródłach dochodu w rodzinie studentki, zaświadczenia z US, zaświadczenia Burmistrza) co więcej analizy, która zdaniem WSA powinna prowadzić organ do podjęcia wówczas działań w kierunku ustalenia sytuacji dochodowej studentki i jej rodziny. W oparciu o powyższe skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gorzowie Wlkp., ewentualnie w razie uznania przez NSA, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy przed NSA. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, M.W. uznając ją za bezzasadną wniosła o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny zarzutów kasacyjnych, uznając, że skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty okazały się nieusprawiedliwione. Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest wykładnia przepisu art. 88 ust. 4 p.s.w.n. w myśl którego rektor albo komisja stypendialna lub odwoławcza komisja stypendialna odmawia przyznania stypendium socjalnego studentowi, którego miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, jeżeli nie dołączy do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz.U. poz. 1818) – z centrum usług społecznych o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej rodziny. Zdaniem organu w świetle przywołanego przepisu złożone przez skarżącą zaświadczenie z OPS o niekorzystaniu przez nią i jej rodzinę z pomocy społecznej, bez zobrazowania sytuacji dochodowej i majątkowej rodziny, nie wypełnia jego dyspozycji skutkując odmową przyznania wnioskowanego stypendium. Z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo Sąd I instancji wywiódł, że z treści przepisu art. 88 ust. 4 p.s.w.n. wynika, że jedynie brak złożenia przez studenta zaświadczenia z OPS uzasadnia odmowę pozytywnego rozpoznania wniosku. Ustawodawca nie powiązał negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie stypendium socjalnego z faktem istnienia ewentualnych braków w treści samego zaświadczenia z OPS. Tego typu zabieg prawodawcy prowadzi do konkluzji, że stwierdzenie przez organ braków czy nieścisłości zaświadczenia z OPS, nie powodują per se przesłanki do automatycznej odmowy przyznania wnioskowanego stypendium. Mogą one co najwyżej stanowić asumpt do wezwania studenta do złożenia zaświadczenia obejmującego dodatkowe informacje (niezbędne w ocenie organu do rozpoznania sprawy) lub wezwania studenta do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Powyższy pogląd potwierdza również przytoczone przez skarżący kasacyjnie organ uzasadnienie wyroku NSA z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 363/21. W stanie faktycznym przywołanej sprawy złożone przez studenta zaświadczenie z OPS nie zawierało informacji o sytuacji majątkowej jego oraz jego rodziny, dlatego został wezwany przez Komisję Stypendialną do złożenia w wyznaczonym terminie dodatkowych wyjaśnień. Mając na uwadze powyższe, za prawidłowe uznać należy stanowisko Sądu I instancji, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 88 ust. 4 p.s.w.n. Skarżąca przedkładając zaświadczenie z OPS spełniła przesłankę formalną wynikającą z ww. przepisu. Natomiast organ twierdząc, że zaświadczenie nie przedstawia sytuacji dochodowej i majątkowej studentki i stosując rygor odmowy wnioskowanego świadczenia (uchylając decyzję je przyznającą) w sposób nieuprawniony zastosował sankcję przewidzianą w art. 88 ust. 4 p.s.w.n. W konsekwencji powyższych uwag stwierdzić należy, że również zarzut naruszenia przepisów postępowania jest bezpodstawny. Stawiając zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. należy wykazać, że granice swobodnej oceny dowodów, wyznaczone przez ustawodawcę w tym przepisie, zostały wyraźnie przekroczone, a w szczególności, że wnioski wyprowadzone ze zgromadzonego materiału w sposób oczywisty są sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego lub regułami logicznego rozumowania (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2335/21). W skardze kasacyjnej takiego wywodu prawnego nie przeprowadzono, ograniczając się ponownie do zanegowania wykładni przez Sąd I instancji dyspozycji art. 88 ust. 4 p.s.w.n. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.