III FSK 273/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt I SA/Go 311/21 w sprawie ze skargi G. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 28 października 2019 r., nr 2201-IEE.711.2.99.2019.BW w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od G. R. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z 14.10.2021 r. o sygn. I SA/Go 311/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę G. R. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 28.10.2019 r., nr 2201-IEE.711.2.99.2019.BW, wydane w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wyrok (podobnie jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego), która zaskarżyła ten wyrok w całości. W oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. sformułowała również wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skarżąca zarzuciła naruszenie przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, tj.: 1) art. 156 ust. 3 w związku z art. 150 ust. 1 pkt 1, art. 152, art. 153, art. 154 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2021 r. poz. 1899 ze zm., dalej: u.g.n.) przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez Sąd, że sporządzony w sprawie przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy jest aktualny, dostosowany do obecnych warunków rynkowych, podczas gdy wspomniany operat został sporządzony 5.06.2019 r. przez co nie uwzględnia znacznego wzrostu inflacji, który nastąpił w 2021 r., co skutkuje faktem, iż wskazana przez rzeczoznawcę majątkowego wartość rynkowa spornej nieruchomości oparta na podejściu dochodowym i metodzie inwestycyjnej (funkcja handlowa) oraz podejściu porównawczym metodą porównywania parami (funkcja mieszkaniowa) jest zaniżona i nieadekwatna do aktualnej sytuacji na rynku; 2) art. 150 ust. 1 pkt 1 u.g.n. przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez Sąd, że rzeczoznawca majątkowy dokonał określenia wartości rynkowej spornej nieruchomości w sposób właściwy, podczas gdy rzeczoznawca majątkowy ustalając wartość spornej nieruchomości nie wziął pod uwagę miejsc parkingowych znajdujących się tuż przy nieruchomości oraz w jej sąsiedztwie, co wpłynęło na obniżenie jej wartości. 2.2. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3.1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim odpowiada bowiem prawu i dlatego skarga kasacyjna podlega oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.). Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacjach kryzysowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm., dalej: uCOVID-19) oraz zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej z 28.12.2023 r. Wymienionym zarządzeniem strony zawiadomiono o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i poinformowano o możliwości uzupełnienia argumentacji w piśmie procesowym, z zachowaniem trybu określonego w art. 66 p.p.s.a. Zarządzenie zostało doręczone skarżącej 8.01.2024 r. natomiast organowi 3.01.2024 r. Żadna ze stron nie uzupełniła stanowiska oraz nie wyraziła sprzeciwu co do zastosowanego trybu rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 uCOVID-19, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. 3.2. Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 156 ust. 3 w związku z art. 150 ust. 1 pkt 1, art. 152, art. 153, art. 154 u.g.n. oraz art. 150 ust. 1 pkt 1 u.g.n., wskazują na niewłaściwe zastosowanie tychże przepisów i uznanie przez WSA w Gorzowie Wielkopolskim, że sporządzony w sprawie przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy jest aktualny, dostosowany do obecnych warunków rynkowych, podczas gdy wspomniany operat został sporządzony 5.06.2019 r. przez co nie uwzględnia znacznego wzrostu inflacji, który nastąpił w 2021 r. Ponadto, zdaniem skarżącej, rzeczoznawca majątkowy ustalając wartość spornej nieruchomości nie wziął pod uwagę miejsc parkingowych znajdujących się tuż przy nieruchomości oraz w jej sąsiedztwie, co wpłynęło na obniżenie jej wartości. Według art. 110s ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.), do oszacowania wartości zajętej nieruchomości organ egzekucyjny wyznacza rzeczoznawcę majątkowego, o którym mowa w przepisach o gospodarce nieruchomościami. W myśl art. 154 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy dokonuje wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. W przypadku braku planu miejscowego przeznaczenie nieruchomości ustala się na podstawie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W przypadku braku planu miejscowego oraz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu uwzględnia się faktyczny sposób użytkowania nieruchomości lub ustalenia planu ogólnego gminy. Należy podzielić stanowisko WSA w Gorzowie Wielkopolskim, że organ egzekucyjny, jak również organ odwoławczy, dokonały prawidłowej oceny operatu szacunkowego wraz z jego aneksem sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, ponieważ operat ten obejmuje stan faktyczny i prawny nieruchomości, dokładnie uzasadnia wybór podejścia, metod i technik szacowania wartości nieruchomości, przedstawia cechy mające wpływ na tę wartość. Operat szacunkowy (uzupełniony aneksem nr [...]) został wykonany przez uprawnioną do tego osobę oraz stał się podstawą protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy wziął pod uwagę uzbrojenie budynku i jego lokalizację. Wyceniana nieruchomość nie posiada miejsc parkingowych - pozostające w sąsiedztwie miejsca parkingowe - stanowią własność Gminy Miejskiej K.. Na podwórko nieruchomości nie ma możliwości wjazdu samochodem, ponieważ podwórko znajduje się poniżej poziomu dróg i chodników znajdujących się w jego sąsiedztwie i można na nie jedynie zejść po znajdujących się na posesji schodach. Wymaga zaakcentowania, że zarówno sąd administracyjny, jak i organ administracji, nie mogą wkraczać w merytoryczną zasadność operatu sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, a tego oczekuje skarżąca. Operat szacunkowy jest dokumentem zawierającym oceny i informacje oparte na wiedzy specjalistycznej, a ponadto pochodzi od osoby wykonującej zawód zaufania publicznego. W konsekwencji, zakwestionowanie operatu szacunkowego jest dopuszczalne, ale wyłącznie w wyjątkowych i oczywistych wypadkach, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzaniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe. Ocena operatu szacunkowego przez organ administracji nie jest więc możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. Obowiązkiem organu jest ocena operatu w świetle obowiązujących przepisów prawa i w tym zakresie zbadanie, czy zawiera on wszystkie wymagane prawem elementy treści oraz, czy został sporządzony i podpisany przez uprawnioną osobę. Jeśli skarżąca ma zastrzeżenia co do rzetelności i prawidłowości wykonania przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, to może skorzystać z możliwości oceny operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych w celu skontrolowania prawidłowości sporządzenia tego operatu na podstawie art. 157 u.g.n. Możliwość ta i skorzystanie z niej zależy jednak od inicjatywy strony, która dąży do zakwestionowania prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego. Według art. 151 ust. 1 u.g.n., wartość rynkową nieruchomości stanowi szacunkowa kwota, jaką w dniu wyceny można uzyskać za nieruchomość w transakcji sprzedaży zawieranej na warunkach rynkowych pomiędzy kupującym a sprzedającym, którzy mają stanowczy zamiar zawarcia umowy, działają z rozeznaniem i postępują rozważnie oraz nie znajdują się w sytuacji przymusowej. Podkreślenia wymaga, że punktem czasowym odniesienia przy dokonywaniu wyceny, jest dzień dokonywania wyceny, a więc w rozpatrywanym przypadku jest nim prawidłowo 5.06.2019 r., jako dzień sporządzenia potwierdzenia jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Zgodnie z art. 156 ust. 3 u.g.n., operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n. Stosownie do art. 156 ust. 4 u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w art. 156 ust. 3 u.g.n., chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n. 3.3. W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Gorzowie Wielkopolskim, który trafnie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. W konsekwencji, ponieważ żaden z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów nie okazał się zasadny, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę tę oddalił. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego postanowił w pkt 2 sentencji wyroku w oparciu o podstawę prawną zawartą w art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. sędzia WSA (del.) Mirella Łent sędzia NSA Wojciech Stachurski sędzia NSA Stanisław Bogucki