I SA/Wa 813/20
WyrokWSA w Warszawie2020-05-26
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zasadnie uchylił decyzję Prezydenta Miasta dotyczącą zmian w ewidencji gruntów i budynków i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ pierwszej instancji nie zebrał i nie rozpatrzył w całości materiału dowodowego, nie wyjaśnił należycie zasadności swojego stanowiska, a zmiana powierzchni działek wymagała również określenia zmian w przebiegu granic, co nie zostało uczynione. Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie i przekraczał ramy postępowania uzupełniającego, które mógł przeprowadzić organ odwoławczy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła sprzeciwu I. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta o zmianie powierzchni działek ewidencyjnych i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Prezydent Miasta pierwotnie orzekł o zmianie powierzchni działek na podstawie dokumentacji geodezyjnej. Organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji nie dopełnił obowiązku precyzyjnego określenia sposobu rozstrzygnięcia, nie wskazał zmian w przebiegu granic i nie przeprowadził wystarczającej analizy wiarygodności dokumentacji. Skarżąca zarzuciła bezpodstawne zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 26 maja 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu I. L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów i budynków oddala sprzeciw.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z [...] marca 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 kpa, uchylił decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2020 r. nr [...] orzekającą o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działek nr [...], [...] i [...] położonych w mieście [...], obręb nr [...] – [...], poprzez zmianę ich pola powierzchni na podstawie dokumentacji zaewidencjonowanej w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym pod nr [...] w dniu [...] maja 2019 r. oraz pod nr [...] w dniu [...] listopada 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
I.L. wnioskiem z [...] maja 2018 r. wystąpiła o ustalenie przebiegu granicy pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha położonymi w [...], obręb nr [...] – [...].
Prezydent Miasta [...] postanowieniem z [...] czerwca 2018 r. odmówił wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy ww. działkami wskazując, że przebieg powyższej granicy został ustalony w postępowaniu podziałowym. Podział nieruchomości położonej przy ul. [...] (podczas którego powstały m.in. działki nr [...] i [...]) zatwierdzony został decyzją Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z [...] września 1969 r. nr [...] a mapa podziałowa stanowiąca załącznik do decyzji, przyjęta została do zasobu geodezyjnego w 1969 r. pod nr [...] (obecny numer operatu to [...]).
I.L. [...]maja 2019 r. złożyła wniosek w zakresie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w stosunku do działki nr [...] o pow. [...] ha.
Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] lipca 2019 r. orzekł o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, w odniesieniu do działki nr [...], poprzez zmianę powierzchni działki z [...] ha na [...] ha.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z [...] września 2019 r. nr [...] uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] stycznia 2020 r. orzekł o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, polegających na zmianie powierzchni działek nr [...] z [...] ha na [...] ha, nr [...] z [...] ha na [...] ha i nr [...] z [...] ha na [...] ha. Zmiany te dokonano w oparciu o dokumentację przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] oraz [...], sporządzoną przez geodetę uprawnionego S. S.. Powyższą dokumentację określono jako wykonaną w celu przywrócenia prawnego przebiegu granic między działką nr [...], a działkami nr [...], [...], [...] i [...], który wynika z operatu technicznego nr [...] - podział nieruchomości - ul.[...].
P. K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego rozpoznając sprawę powołał przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 276 ze zm.) w tym art. 23 ust. 1-4, art. 24 ust. 2a i art. 24 ust. 2b oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393) w tym § 44 i § 45 oraz zaznaczył, że rozbieżność przebiegu granicy między działką nr [...] a działkami sąsiednimi wynika ze sposobu ustalenia przebiegu granicy. Pierwotnie granice te zostały określone w dokumentacji z podziałem nieruchomości położonej przy ul. [...] (obecnie operat nr [...]). Podczas zakładania ewidencji gruntów i budynków w latach 1970 - 1971 przebieg granicy pomiędzy ww. działkami nie został oparty na materiałach źródłowych. Został on ustalony na podstawie pomiaru ówczesnego stanu użytkowania na gruncie (ogrodzenia, ściany budynków). Jakkolwiek wykonawca modernizacji ewidencji gruntów i budynków dokonał korekty granicy między ww. działkami to jej przebieg został wykazany na podstawie pomiaru stanu użytkowania. Zdaniem organu drugiej instancji Prezydent Miasta [...] słusznie wskazał, że zatarcie granicy prawnej na gruncie nie skutkuje zmianą jej przebiegu. Stan na gruncie przedstawia jedynie granice użytkowania. Prawidłowo też organ pierwszej instancji stwierdził, że dział [...] księgi wieczystej wyłączony jest z rękojmi wiary publicznej i domniemania prawdziwości, a wpisy w nim zawarte nie tworzą samodzielnie stanu prawnego i w razie niezgodności z katastrem nieruchomości podlegają sprostowaniu.
W ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie dopełnia jednak obowiązku określonego w art. 107 § 1 kpa, zgodnie z którym jednym z koniecznych elementów każdej decyzji administracyjnej jest precyzyjne podanie sposobu rozstrzygnięcia.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podkreślił, że w sentencji decyzji organ pierwszej instancji orzeka o wprowadzeniu zmian przedmiotowych w ewidencji gruntów i budynków polegających na aktualizacji powierzchni działek nr [...], [...] i [...]. Zgromadzony materiał dowodowy (m.in. kopia operatu technicznego [...]) jednoznacznie wskazuje, że w przedmiotowej sprawie zmiana powierzchni działek ewidencyjnych wiążę się ze zmianą przebiegu granic między tymi działkami. Rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie powinno zatem dotyczyć zarówno części opisowej/przedmiotowej w zakresie zmiany powierzchni jak i części graficznej/numerycznego opisu granic operatu ewidencji gruntów i budynków w zakresie ww. działek. Z dostarczonych dokumentów wynika, że powierzchnie działek uległy zmianie w wyniku prowadzonych pomiarów i obliczeń na przestrzeni lat (podział w 1969 r., założenie ewidencji w latach 1970-1971, modernizacja ewidencji w 1994 r.). Brak jest jednak analizy organu wskazującej przydatność i wiarygodność danych, co w przypadku zastosowania procedury wznowienia znaków granicznych opisanej w art. 39 ust. 1-4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne jest elementem podstawowym, wręcz koniecznym, aby podjęte działania można było uznać za słuszne i zgodne z zapisami prawa w tym zakresie.
Organ odwoławczy uznał ponadto, że Prezydent Miasta [...] nie wskazał, które punkty graniczne zmieniają swoje położenie oraz współrzędne których punktów pozostają bez zmian, a w związku z tym, które odcinki granicy działki nr [...] z działkami sąsiednimi ulegają zmianie. Brak jest również przejrzystego uzasadnienia dokonanych zmian zgodnie z zasadą przekonywania stron. Z analizy materiału dowodowego wynika, że zmianie uległ także przebieg granicy działki nr [...] z działkami nr [...], [...] i [...]. Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił wpływu tych zmian na powierzchnię ww. działek.
Tym samym, w ocenie organu drugiej instancji, doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 10 § 1, art. 107 § 3 kpa, a zakres konieczny do wyjaśnienia ma wpływ na rozstrzygnięcie. Spełnione zostały zatem przesłanki do wydania decyzji z art. 138 § 2 kpa.
I.L. wniosła sprzeciw od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 2 kpa przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, bowiem decyzja organu pierwszej instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów wskazując w szczególności, że organ drugiej instancji wadliwie wydał decyzję kasatoryjną na podstawie art. 138 § 2 kpa, bowiem podnoszone przez siebie wątpliwości mógł wyeliminować, przeprowadzając uzupełniające postępowanie dowodowe w trybie art. 136 kpa.
Zdaniem skarżącej z treści dokumentacji geodezyjno-prawnej wpisanej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] i [...] wynika jednoznacznie, że uprawniony geodeta S. S. szczegółowo omówił przebieg granic wynikających z operatu podziałowego oraz zmiany danych ewidencyjnych dla ww. działek. W sporządzonej dokumentacji znajduje się graficzne przedstawienie nowych granic między działką nr [...], a pozostałymi działkami wraz z opisem przebiegu tych granic i zaznaczeniem miejsc, w których powinny znajdować się punkty graniczne. Nieprawidłowy jest zatem pogląd organu drugiej instancji, że w sprawie nie dokonano opisu w zakresie zmian powierzchni każdej z przedmiotowych działek, nie dołączono graficznego wskazania zmian granicy oraz nie opisano granic operatu ewidencji gruntów i budynków. Nie można też – w ocenie skarżącej - zgodzić się z twierdzeniem organu odwoławczego, że organ pierwszej instancji nie pochylił się nad tymi dokumentami przy wydaniu swojej decyzji i nie ocenił materiału dowodowego pod kątem przydatności dla ustalenia rozstrzygnięcia sprawy. Organ pierwszej instancji badał bowiem zgromadzoną dokumentację pod kątem przydatności, wiarygodności i możliwości jej zastosowania w zakresie czynności określonych w § 36, § 44 pkt 2 i § 45 ust. 1 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w związku z art. 24 ust. 2b i art. 39 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Skarżąca podkreśliła, że Prezydent Miasta [...] nie miał obowiązku wskazania, które punkty graniczne zmieniają swoje położenie oraz współrzędne, których punktów pozostają bez zmian, a w związku z tym które odcinki granicy działki nr [...] z działkami sąsiednimi ulegają zmianie oraz nie był zobowiązany do uzasadnienia dokonanych zmian w granicach ww. działek. Organ pierwszej instancji opierając decyzję z [...] stycznia 2020 r. na tym, że przywraca granice ustalone w postępowaniu podziałowym na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej (nr operatu [...]) przyjął, że ta decyzja jest transparentna i nie wymaga powielania jej treści, a jedynie konieczne jest powołanie jej numeru. Organ pierwszej instancji w żaden sposób nie uchybił też zasadzie przekonywania stron.
Zdaniem skarżącej organ pierwszej instancji szczegółowo wyjaśnił motywy zajętego stanowiska, prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, dokonując jedynie oceny przebiegu granicy prawnej działek nr [...], [...], [...] i [...] ustalonego w postępowaniu podziałowym na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej, oceny podstawy ustalenia przebiegu granic i jego tożsamości z granicami prawnymi ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków według założenia ewidencji gruntów w latach [...], modernizacji ewidencji gruntów i budynków w 1994 r. Twierdzenie organu odwoławczego o naruszeniu przez organ pierwszej instancji art. 7, art. 77 § 1, art. 10 § 1 i art. 107 § 3 kpa, nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach faktycznych sprawy.
W świetle powyższego skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania
W odpowiedzi na sprzeciw [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako P.p.s.a., sprzeciw przysługuje od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa, tj. od decyzji organu odwoławczego uchylającej w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Stosownie do treści art. 64e P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa.
W myśl art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Zauważyć należy, że decyzja w trybie art. 138 § 2 kpa może być wydana wyjątkowo i dotyczy co do zasady sytuacji, gdy organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji przeprowadził postępowanie wyjaśniające z istotnym naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, skutkiem czego nie zostały w nim poczynione ustalenia wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o normy prawa materialnego, a zakres postępowania, jakie winno jeszcze zostać przeprowadzone przekracza granice postępowania uzupełniającego, które może przeprowadzić organ odwoławczy, stosownie do art. 136 kpa.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza konieczność dokonania przez sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Sąd nie jest natomiast uprawniony do badania innych ewentualnych naruszeń prawa, jakie mogły mieć miejsce w sprawie, a zwłaszcza naruszeń prawa materialnego.
Zaznaczyć przy tym trzeba, że art. 138 § 2 kpa musi być interpretowany łącznie z art. 136 kpa zakreślającym granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym. Umożliwia on organowi odwoławczemu przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów bądź zlecenia przeprowadzenia takiego postępowania organowi pierwszej instancji. Przepis ten określa zatem granice postępowania wyjaśniającego (dowodowego) przed organem odwoławczym. Wynika z niego, że organ odwoławczy nie jest obowiązany do przeprowadzenia postępowania dowodowego w jego całokształcie, tzn. nie jest obowiązany do ponownego zgromadzenia wszystkich dowodów celem ustalenia rzeczywistego stanu sprawy administracyjnej. Ocena prawidłowości zaskarżonej decyzji wymaga jednak od organu odwoławczego ustalenia, czy organ pierwszej instancji zgromadził całokształt materiału dowodowego i właściwie ocenił zebrane w sprawie dowody. Przepis art. 136 kpa może mieć zatem zastosowanie wówczas, gdy organ odwoławczy stwierdzi, że materiał zebrany przez organ pierwszej instancji był niewystarczający do prawidłowego załatwienia sprawy lub część materiału dowodowego została zgromadzona z naruszeniem prawa w sposób uniemożliwiający uznanie pewnych faktów za udowodnione, przy czym, w obu tych przypadkach organ odwoławczy powinien ocenić, czy nie ma podstaw do wydania decyzji kasacyjnej.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja z [...] marca 2020 r. nie narusza prawa.
Zdaniem Sądu prawidłowo [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uznał, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do uchylenia decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2020 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z uwagi na stwierdzone uchybienia i konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] stycznia 2020 r. orzekł o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działek nr [...], [...] i [...] położonych w [...], obręb nr [...] – [...], poprzez zmianę ich pola powierzchni na podstawie dokumentacji zaewidencjonowanej w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym pod nr [...] w dniu [...] maja 2019 r. oraz pod nr [...] w dniu [...] listopada 2019 r. Organ uznał, że przedłożona w sprawie dokumentacja jest wystarczająca do wprowadzenia zmian w zakresie powierzchni ww. działek.
Materialnoprawną podstawę orzekania organów administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 276 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393).
Stosownie do treści art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. do zadań Służby Geodezyjnej i Kartograficznej należy w szczególności prowadzenie państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w tym jego tworzenie, ewidencjonowanie i utrzymywanie oraz aktualizacja i udostępnianie danych. Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 tej ustawy ewidencja gruntów obejmuje informacje dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Na staroście, ciąży obowiązek utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, przez co należy rozumieć utrzymywanie tego operatu w zgodności z dostępnymi dla organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2, § 45 ust. 1 oraz § 46 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Operat ewidencyjny to zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach (zarówno podmiotowych, jak i przedmiotowych) w postaci map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów.
Zapisy zamieszczane w części przedmiotowej ewidencji gruntów wskazanej w art. 20 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy oraz w części podmiotowej (art. 20 ust. 2 ustawy) mają charakter jedynie techniczno-deklaratoryjny, a organy ewidencyjne nie mogą samodzielnie rozstrzygać kwestii dotyczących uprawnień przysługujących wnioskodawcom do gruntu lub budynku.
W myśl art. 24 ust. 2a powołanej ustawy informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji;
2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Stosownie natomiast do art. 24 ust. 2b pkt 1 i 2 ww. ustawy aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej lub w drodze decyzji administracyjnej.
Zasady i tryb prowadzenia ewidencji i sposób wprowadzania w niej zmian określa powołane wyżej rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a w szczególności jego rozdział 3, w którym zamieszczone zostały szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych.
W myśl § 45 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi. Podstawową zasadą prowadzenia ewidencji gruntów i budynków jest zatem zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Postępowanie mające na celu aktualizację ewidencji gruntów ma charakter rejestrowy, czyli wtórny do zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w operacie ewidencji gruntów i budynków. Stosownie przy tym do treści § 36 ww. rozporządzenia przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: 1) w postępowaniu rozgraniczeniowym; 2) w celu podziału nieruchomości; 3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów; 4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości; 5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej; 6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków; 7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji; 8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.
Jeżeli brak jest dokumentacji wymienionej w § 36 lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic (§ 37 ust. 1 ww. rozporządzenia).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się przy tym, że przyjęcie dokumentacji do państwowego zasobu nie zwalnia, organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków od oceny tej dokumentacji jako środka dowodowego – materiału źródłowego – stanowiącego podstawę wprowadzonej zmiany. W szczególności organ prowadzący ewidencję obowiązany jest ocenić, czy przedłożona dokumentacja geodezyjna, przyjęta do zasobu, jest wystarczająca jako podstawa aktualizacji informacji zwartych w ewidencji gruntów i budynków ze względu na okoliczności sprawy.
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organ drugiej instancji słusznie uznał, że przeprowadzone przez Prezydenta Miasta [...] postępowanie zakończone decyzją z [...] stycznia 2002 r. orzekającą o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów i budynków poprzez zmianę pola powierzchni w odniesieniu do działek nr [...], [...] i [...] było wadliwe. Zgodzić się trzeba z [...] Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, że organ pierwszej instancji nie zebrał i nie rozpatrzył w całości materiału dowodowego oraz nie wyjaśnił należycie zasadności przyjętego stanowiska. W szczególności zauważyć trzeba, że zmiana powierzchni działek wiąże się ze zmianą przebiegu granic między działkami. Rozstrzygnięcie o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów i budynków powinno zatem dotyczyć nie tylko zmiany powierzchni działek, ale również wskazywać na przebieg granic między działkami, w tym poza częścią opisową zawierać również część graficzną, czego organ pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie nie uczynił. Wbrew twierdzeniom skarżącej Prezydent Miasta [...] nie dokonał szczegółowej analizy zgromadzonych dokumentów w odniesieniu do przebiegu granic między działkami, w tym w szczególności ww. operatów przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] oraz [...]. Jak słusznie zaś wskazał organ drugiej instancji z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że na skutek prowadzonych na przestrzeni lat pomiarów i obliczeń powierzchnie ww. działek ulegały zmianie. Organ pierwszej instancji powinien zatem dokonać oceny wskazanych dokumentów pod względem wiarygodności i przydatności danych w nich zawartych, a także wykazać, które punkty graniczne zmieniają swoje położenie oraz współrzędne, których punktów pozostają bez zmian. Innymi słowy organ powinien był należycie wyjaśnić, które odcinki granicy między działkami ulegają zmianie, a także jaki jest wpływ wprowadzonych zmian m.in. na powierzchnię działek sąsiednich. Istotne przy tym jest, że organ pierwszej instancji orzekając o zmianie powierzchni ww. działek nie odniósł się do przebiegu granicy prawnej przedmiotowych działek, wskazując jedynie, że został on ustalony w postępowaniu podziałowym na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej.
Słusznie zatem organ drugiej instancji stwierdził, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Prawidłowo [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uznał, że organ pierwszej instancji nie zbadał należycie zgromadzonej dokumentacji geodezyjnej błędnie przyjmując, że jest ona wystarczająca jako podstawa aktualizacji informacji zwartych w ewidencji gruntów i budynków, a także nie dokonał aktualizacji przebiegu granic ww. działek. Stanowisko organu odwoławczego jest więc uzasadnione. Konieczny do przeprowadzenia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie i przekracza ramy uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136 kpa), które może przeprowadzić organ odwoławczy.
Wniesiony sprzeciw jest zatem bezzasadny i brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Przy czym jeszcze raz podkreślić trzeba, że rozpoznając sprzeciw Sąd ocenia wyłącznie czy w okolicznościach faktycznych sprawy organ odwoławczy słusznie uznał, że zostały spełnione wymogi do zastosowania art. 138 § 2 kpa.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło