III SA/Po 734/21

Dnia 5 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2021 roku sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2021 roku nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego za niezasadne I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika I Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów nieistnienia obowiązku za okres od kwietnia 2018 r. do sierpnia 2019 r. i braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, wniesionych w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2020 r. Organ stwierdził m. in., że strona powołała się na fakt wyrejestrowania odbiornika w 2000 r., ale zdaniem wierzyciela do takiego wyrejestrowania nie doszło. Zobowiązany otrzymał książeczkę radiofoniczną i został powiadomiony o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Skarżący nie przedstawił dowodu na wyrejestrowanie odbiornika, wierzyciel nie posiada informacji o takim wyrejestrowaniu. Organ II instancji uznał się za związany ( podobnie jak organ I instancji ) stanowiskiem wierzyciela. W kwestii zarzutu braku doręczenia upomnienia organ wskazał, że zobowiązany nie poinformował o zmianie swojego miejsca zamieszkania, a zatem doręczenie pod dotychczasowym adresem, dokonane w trybie art., 44 kpa było skuteczne. Upomnienie zostało wysłane w dniu [...] września 2019 r. W skardze do WSA w Poznaniu zarzucono naruszenie - art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 lipca 2005 r. o opłatach abonamentowych - art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W piśmie z dnia [...] października 2021 r. podtrzymano zarzuty skargi. Wskazano ponadto m. in., że z akt sprawy nie wynika czy dokonano skutecznego pozostawienia listu z upomnieniem. Zdaniem strony wierzyciel nie wykazał dokonania doręczenia tego pisma skarżącemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje : Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.); zwanej dalej: "p.p.s.a", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie zaś art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Z treści ww. przepisów wynika zatem możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżonego aktu (w niniejszej sprawie - postanowienia), ale również wszystkich innych aktów lub czynności, które zostały wydane w ramach tego samego stosunku administracyjno-prawnego, ponieważ użyty w obu tych przepisach termin "sprawa" występuje w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Granice sprawy administracyjnej wyznaczają zatem zakres sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.), która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a więc stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a. był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i tym stanowiskiem był związany. W tym miejscu należy wskazać, że o ile stanowisko wierzyciela wiązało organy egzekucyjne obu instancji, co do treści ich rozstrzygnięcia, to sąd, rozpoznając skargę na postanowienia tych organów, w ramach swojej kognicji, dokonuje samodzielnej oceny zgłoszonych przez stronę skarżącą zarzutów, a więc kontroluje także, czy wierzyciel w swoim stanowisku, zgodnie z prawem uznał, że faktycznie istniało wymagalne zobowiązanie z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej za wskazany okres, oraz, że dokonano doręczenia upomnienia, a tym samym, czy dopuszczalne było prowadzenie egzekucji administracyjnej. W dalszej kolejności sąd dokonuje merytorycznej oceny rozstrzygnięć organów egzekucyjnych, co do ich zgodności z prawem. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez Sąd jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Kontrolując zatem zaskarżone rozstrzygnięcie, Sąd nie ogranicza się jedynie do tego aktu, lecz bada, czy ustalone przez organ okoliczności znajdują odzwierciedlenie w dokumentacji zgromadzonej w nadesłanych aktach sprawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że to na organie ciąży obowiązek przedłożenia wraz ze skargą kompletnych akt, zawierających wszystkie dowody i dokumenty, które stały się podstawą wydanego przez niego aktu i które pozwolą sądowi dokonującemu kontroli na pełną ocenę jego zgodności z prawem. W kontrolowanej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2020 r., którym organ utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2020 r. obejmującego zaległości z tytułu opłaty abonamentowej. Jak wynika ze stanowiska organu rejestracja odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego zgłoszona została na dane osobowe skarżącego. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna, stanowiąca dowód zarejestrowania odbiorników. Po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342) operator publiczny z urzędu nadał skarżącemu indywidualny numer abonenta. W świetle ustalonego w przedmiotowej sprawie stanu faktycznego oraz stanowisk stron, kwestią sporną pozostaje to czy, w sposób prawidłowy organy uznały istnienie po stronie skarżącego zobowiązania, obejmującego zaległości z tytułu opłaty abonamentowej, w konsekwencji czego oddalono podniesione przez niego w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1801 ze zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Zgodnie natomiast z ust. 3 ustawy, obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Jak wynika zatem z powyższego, warunkiem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest używanie odbiornika rtv, zaś data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu. W kontrolowanej sprawie skarżący zgłosił zarzut w trybie art. 33 u.p.e.a. W przepisie tym ustawodawca dopuścił jako podstawę zarzutu, m.in., nieistnienie obowiązku. Pojęcie "nieistnienia obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Nie ulega wątpliwości, że aby możliwe było dokonanie przez Sąd kontroli rozstrzygnięcia oddalającego zarzuty, konieczne jest , aby kwestie te zostały w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnione w stanowisku wierzyciela w sprawie zarzutu, o którym mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a.. Wierzyciel zobowiązany był zatem do wyjaśnienia kwestii wyrejestrowania odbiornika RTV przez skarżącego, gdyż to ona przesądza o istnieniu albo nieistnieniu egzekwowanego obowiązku. Zdaniem Sądu, postępowanie takie w przedmiotowej sprawie nie zostało przeprowadzone w sposób wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy zobowiązany kwestionuje obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej, z uwagi na wyrejestrowanie odbiornika, tak jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, zaś okoliczności kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy miały miejsce wiele lat temu, nie sposób przyjąć, że samo stwierdzenie przez wierzyciela, że nie posiada dokumentów dotyczących wyrejestrowania, jest dostatecznym ustaleniem stanu faktycznego, będącego podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Należy przy tym również zauważyć, że abonent nie ma obowiązku bezterminowo przechowywać dowodów wyrejestrowania odbiornika RTV. Z żadnych przepisów nie wynika bowiem takie zobowiązane strony. Skoro termin przedawnienia opłat abonamentowych jest 5-letni (zastosowanie znajdują tu przepisy ordynacji podatkowej w tym art. 70 § 1), to nie sposób wymagać od strony, aby taki dokument przechowywała w nieskończoność. Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela w tym zakresie stanowisko prezentowane w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych (por., m.in., wyroki: WSA w Poznaniu z 19 listopada 2019 r., III SA/Po 596/19, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 października 2017 r., I SA/Go 341/17). Ponadto należy zauważyć, że dla skutecznego zawiadomienia strony o nadaniu jej numeru indentyfikacyjnego nie było niezbędne dokonanie tego zawiadomienia w formie przesyłki ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Nie ulega jednak wątpliwości, że w aktach dotyczących przedmiotowego numeru identyfikacyjnego winny być informacje o przesłaniu tego numeru, np. w formie zwykłej przesyłki listownej. Poczta Polska poza twierdzeniem o nadaniu numeru identyfikacyjnego oraz duplikatem wystawionym na podstawie danych przechowywanych w systemie nie przedłożyła jakiejkolwiek dokumentacji w tej sprawie ( k. 21 akt administracyjnych ). Nie sposób zatem przyjąć, w ocenie Sądu, że wierzyciel wykazał, że wykonał względem skarżącego ww. obowiązek informacyjny na podstawie przedstawionych przez niego dokumentów. Zaś wieloletni brak jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na nieuiszczanie opłat abonamentowych należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Zasadne były ponadto zarzuty skargi w zakresie braku wykazania prawidłowego doręczenia upomnienia. Zgodnie z art. 44 kpa : § 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. § 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. § 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. § 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W aktach sprawy nie ma zwrotnego potwierdzenia odbioru z którego wynikałoby kiedy listonosz dokonał awizowania przesyłki. W aktach widnieje bowiem jedynie koperta z informacją "zwrot nie podjęto w terminie" – k. 20 akt adm. Z dokumentacji tej nie wynika zatem – jak słusznie wskazano w skardze - że dokonano skutecznego doręczenia upomnienia w trybie art. 44 kpa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy również ta kwestia winna być ponownie rozpatrzona przez organ. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru, wydane z uwzględnieniem przedstawionego wyżej, wadliwego stanowiska wierzyciela, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach orzeczono jak w pkt 2 sentencji, na podstawie art. 200 p.p.s.a.