II SA/Bd 858/21

WyrokWSA w Bydgoszczy2021-11-09

Skład orzekający: Joanna Janiszewska-Ziołek, Elżbieta Piechowiak, Katarzyna Korycka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może odmówić wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego wobec obiektu budowlanego, wobec którego toczy się już inne postępowanie legalizacyjne, w świetle przepisów ustawy zmieniającej Prawo budowlane?
Ratio decidendi
Uproszczone postępowanie legalizacyjne jest nową instytucją prawną, niezależną od dotychczasowego postępowania legalizacyjnego. Przepis art. 25 ustawy zmieniającej nie wyłącza stosowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego do obiektów, wobec których toczy się postępowanie legalizacyjne wszczęte przed wejściem w życie tej ustawy, o ile nie wydano decyzji o nakazie rozbiórki przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej. Wobec tego odmowa wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego z powodu toczącego się innego postępowania legalizacyjnego jest sprzeczna z prawem, jeśli nie wydano decyzji o rozbiórce.
Stan faktyczny
Skarżąca J. M. złożyła wniosek o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego wobec budynku mieszkalnego na działce w miejscowości B., jednak Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia tego postępowania, wskazując na toczące się już inne postępowanie legalizacyjne wobec tego obiektu. Organ odwoławczy utrzymał postanowienie w mocy. Skarżące zaskarżyły postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc naruszenie przepisów prawa budowlanego i k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak asesor WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. M. i J. M. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania dotyczącego legalizacji obiektu 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz J. M. i J. M.-K. solidarnie kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z [...] marca 2021r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. (dalej jako: "PINB" lub "organ I instancji"), na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 123 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku J. M. (dalej jako: "Skarżąca") odmówił wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 49f ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm. - dalej jako: "p.b.") i wydania decyzji legalizacyjnej w sprawie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na terenie działki nr [...] w miejscowości B.. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że toczy się już postępowanie w sprawie legalizacji obiektu pod nr [...] – co stanowi o niedopuszczalności wszczęcia kolejnego postępowania legalizacyjnego. W sprawie nie ma zaś znaczenia, zdaniem PINB, okoliczność wejścia w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471, dalej jako: "ustawa zmieniająca"). Zgodnie bowiem z art. 25 tej ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy (19 września 2020r.), przepisy ustawy Prawo budowlane stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Organ I instancji na tej podstawie sformułował następnie tezę, że w toczącym się już postępowaniu legalizacyjnym zastosowanie mają przepisy w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020r. Organ I instancji wyjaśnił nadto, że nie ma podstaw do odnoszenia się do meritum sprawy będącej przedmiotem wniosku i do wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. J. M. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie. Zarzuciła naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 49f p.b. w zw. z art. 32 ustawy zmieniającej i podkreśliła, że uproszczone postępowanie legalizacyjne jest nową instytucją, odmienną od postępowania unormowanego w przepisach art. 48-49e p.b. Zdaniem Skarżącej okoliczność ta przesądza o tym, że dotychczas prowadzone postępowanie legalizacyjne nie jest przeszkodą do wszczęcia postępowania w trybie art. 49 f p.b. Postanowieniem z [...] kwietnia 2021r. Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji, uznając, że jest ono prawidłowe. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 61 § 1 oraz art. 61a § 1 k.p.a. i wyjaśnił, że w sprawie prowadzonej pod nr [...] wydano postanowienie o nałożeniu na J. M. obowiązku wykonania określonych prac budowlanych. Postępowanie to obecnie jest na etapie rozpoznania skargi Skarżącej przed tut. Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. WINB wyjaśnił też, że postępowanie to jest zatem nadal w toku i wobec tożsamości spraw administracyjnych zachodzi przeszkoda do wszczęcia kolejnego postępowania legalizacyjnego. W ocenie WINB w sprawie nie znajduje zastosowania art. 32 ustawy zmieniającej – a jedynie przepis art. 25 tej ustawy. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosły: J. M. oraz J. M.-K., której zgodnie z wypisem aktu notarialnego sporządzonego [...] kwietnia 2021r. (dołączonym do skargi) przysługuje prawo własności nieruchomości oznaczonej nr ew. [...] w miejscowości B.. J. M. zbyła prawo do ww. nieruchomość na rzecz J. M.-K. w drodze umowy darowizny. W skardze na powyższe postanowienie Skarżące, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, podniosły zarzut naruszenia: art. 61 a § 1 k.p.a., art. 49f-49i p.b oraz art. 25 i 32 ustawy zmieniającej. Formułując powyższe zarzuty Skarżące wniosły o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wniesionej skargi pełnomocnik Skarżących ponowił argumentację przedstawioną w złożonym uprzednio zażaleniu na postanowienie organu I instancji. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko oraz argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy o COVID-19, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie Bydgoszczy będącego siedzibą tutejszego Sądu oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z dnia 21 września 2021 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym. Podkreślić też należy, że zgoda stron na rozpoznanie sprawy ww. trybie nie jest konieczna. Powyższe stanowisko jest zgodne z poglądem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 6/19, zgodnie z którą przepis art. art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19 należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325 – dalej jako: "p.p.s.a."). Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. W następnej kolejności wyjaśnić należy, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe standardy postępowania przed organami administracji publicznej. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w powyżej zakreślonych granicach stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przed przystąpieniem do oceny legalności zaskarżonej decyzji należy zauważyć, że skarga została złożona przez J. M. oraz J. M.-K.. Ze złożonego zaś aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] z [...] kwietnia 2021r. (sporządzonego w Kancelarii Notarialnej P. M., I. W. s.c. we [...] – k. 9 akt sądowych) wynika, że z ww. datą zawarcia umowy darowizny prawo do nieruchomości (działki ew. nr [...]) przeszło na J. M.-K.. P. z wnioskiem o wszczęcie postępowania legalizacyjnego wystąpiła J. M. i zaskarżone rozstrzygnięcie zostało do niej skierowane, w pierwszej kolejności, należało rozważyć, czy w takiej sytuacji dysponowała ona legitymacją skargową przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zgodnie z art. 50 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Tak więc legitymację skargową określono przez wyróżnienie atrybutu interesu prawnego (legitymacja materialna) oraz wskazanie podmiotów, które mimo braku takiego interesu są uprawnione do wniesienia skargi (legitymacja formalna). Zarówno w piśmiennictwie, jak i w orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że podmiotem mającym interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na decyzję administracyjną jest zarówno osoba mająca obiektywny interes prawny do udziału w postępowaniu administracyjnym, jak i niemający interesu prawnego do udziału w tym postępowaniu adresat decyzji administracyjnej (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1617/02, OSP 2005, z. 11, poz. 128, z glosą aprobującą W. Chróścielewskiego oraz postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 1337/06 - dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy więc przyjąć, że interes prawny wnoszącego skargę w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. opiera się nie tylko na przepisach prawa materialnego, ale także na przepisach prawa procesowego, a nawet ustrojowego. Przyjęcie tak szerokiego kręgu podmiotów mających legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego uzasadnione jest nie tylko wykładnią językową art. 50 § 1 p.p.s.a., ale także wykładnią systemową, która pozwala zwrócić uwagę na istotę postępowania przed sądami administracyjnymi. Postępowanie to bowiem, w odróżnieniu od postępowania administracyjnego, nie kształtuje sytuacji prawnej określonego podmiotu, ale kontroluje działalność administracji publicznej poprzez kontrolę legalności wydawanych w tym postępowaniu aktów. Celem kontroli jest objęcie badaniem również tych aktów, które swoim zakresem obejmują podmioty, do których nie powinny być one kierowane (np. z uwagi na utratę interesu prawnego wynikającego z przekształceń podmiotowych w postępowaniu administracyjnym). Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał, że J. M. miała interes prawny w świetle art. 50 p.p.s.a. do złożenia skargi. Legitymacja skargowa J. M.-K. wynika zaś z następstwa prawnego i posiadania aktualnego interesu prawnego wynikającego z posiadania prawa do nieruchomości objętej żądaniem wszczęcia postępowania legalizacyjnego. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego postanowienia przypomnieć należy, że jego przedmiotem jest odmowa wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego celem legalizacji budynku mieszkalnego, którego aktualną właścicielką jest J. M.-K.. W okolicznościach niniejszej sprawy organy uznały, że przepis art. 49f p.b. nie ma zastosowania, gdyż w myśl art. 25 ustawy zmieniającej do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Jak wynika zaś z akt rozpoznawanej sprawy wniosek Skarżącej z [...] marca 2021 r. o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego dotyczy obiektu, wobec którego zostało już wszczęte postępowanie administracyjne (PINB.450.25.2018.MP) i które do dnia złożenia przedmiotowego wniosku nie zostało zakończone. Wskazać zatem należy, że przepis art. 49f p.b. (dodany przez art. 1 pkt 37 ustawy zmieniającej, która weszła w życie z dniem 19 września 2020 r.), wprowadza szczególną regulację określającą przesłanki wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. W myśl tego przepisu w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne (art. 49f ust. 1 p.b.). W przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, tj. obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego (art. 49f ust. 2 p.b.). Nie można natomiast wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa w ust. 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1 (art. 49f ust. 5 p.b.). Jednocześnie w przypadku stwierdzenia stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze postanowienia, bezzwłoczne zabezpieczenie obiektu budowlanego lub jego części oraz usunięcie stanu zagrożenia. Na postanowienie to przysługuje zażalenie (art. 49f ust. 3 i 4 p.b.). Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej (druk nr 121, s. 43 i następne, dostępny na: https://www.sejm.gov.pl) wprowadzenie uproszczonej procedury administracyjnej w odniesieniu do samowoli budowlanych starszych niż sprzed 20 lat jest konieczne ze względu na wymóg zachowania standardów w zakresie bezpieczeństwa. W Polsce istnieje i jest użytkowany szereg obiektów budowlanych samowolnie wybudowanych przed wieloma laty, co do których organy nadzoru budowlanego nie mają wiedzy, a tym samym nie mogły podjąć przewidzianych w Prawie budowlanym działań. Właściciele zwykle nie podejmują bowiem prób legalizacji samowolnie zrealizowanych obiektów budowlanych z obawy przed wysokimi opłatami legalizacyjnymi, a także obawiając się wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o rozbiórce - przede wszystkim ze względu na ich niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ponadto obowiązek przechowywania co najmniej przez okres istnienia obiektu dokumentacji związanej z wydanym pozwoleniem na budowę lub zgłoszeniem został wprowadzony dopiero na mocy przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. W związku z tym, niejednokrotnie jest wręcz niemożliwe do ustalenia, czy dana inwestycja zrealizowana w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane została wybudowana bez wymaganej zgody. W sytuacji zatem wzniesienia obiektu budowlanego przed 1 stycznia 1995 r. brak możliwości okazania przez aktualnego właściciela tego obiektu decyzji o pozwoleniu na budowę sam w sobie nie oznacza jeszcze, że jest to samowola budowlana (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 928/17, LEX nr 2446436). Podkreślono również, że nowa procedura daje możliwość wystąpienia do organu nadzoru budowlanego z żądaniem wszczęcia postępowania legalizacyjnego w formie uproszczonej i tym samym legalizacji starych samowoli budowlanych, co pozwoli uregulować stan prawny obiektów budowlanych i zwiększyć ich bezpieczeństwo, bowiem zalegalizowane obiekty budowlane podlegają okresowym kontrolom wynikającym z rozdziału 6 p.b. Powyższe oznacza, że zamiarem ustawodawcy było możliwie szerokie stosowanie nowej regulacji - uproszczonego postępowania legalizacyjnego - do starych samowoli budowlanych. Należy przy tym zaznaczyć, że zgodnie z art. 32 ustawy zmieniającej nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. do dnia 19 września 2020 r.) decyzję o nakazie rozbiórki. Z powołanego wyżej przepisu wprost wynika, że ustawa nowelizująca eliminuje możliwość wszczęcia postępowania legalizacyjnego uproszczonego w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie tej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. W ocenie Sądu, a contrario, należy przyjąć, że w stosunku do obiektów budowlanych, co do których nie wydano przed wejściem w życie ustawy zmieniającej decyzji o rozbiórce, przepisy dotyczące postępowania legalizacyjnego uproszczonego znajdują zastosowanie. W rozpoznawanej sprawie bezspornie przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej nie została wydana decyzja o nakazie rozbiórki obejmująca budynek posadowiony na terenie działki nr [...]. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, nie było przeszkód do zastosowania w tym przypadku przepisów regulujących uproszczone postępowanie legalizacyjne. Co istotne – organy nie kwestionują, że niniejszej sprawie przedmiotowy budynek został zrealizowany przed 1995 r., Skarżąca wykazuje też, że przed tą datą doszło do wykonania prac modernizacyjnych. Tym samym, odmowa wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego możliwa była jedynie w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 32 ustawy zmieniającej. Odmienna wykładnia przepisów przejściowych byłaby sprzeczna z założeniami racjonalnego ustawodawcy, prowadząc do sytuacji, w której obowiązująca norma prawna w istocie nie miałaby zastosowania w jakimkolwiek stanie faktycznym. Zauważyć przy tym należy, że systematyka przepisów przejściowych zawartych w ustawie zmieniającej również pozwala na uznanie, że przepis art. 32 wskazanej ustawy stanowi niejako lex specialis wobec art. 25 tej ustawy, wyłączając jego stosowanie we wskazanych stanach faktycznych. Celem przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań legislacyjnych (jak wynika to z wyżej zaprezentowanego uzasadnienia do projektu ustawy) było bowiem jak najszersze uporządkowanie kwestii samowoli budowlanych, powstałych jeszcze w czasie obowiązywania uprzednich przepisów budowlanych. Tym samym, od zasady stosowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 p.b. ustawodawca przewidział wyjątek jedynie w art. 32 ustawy zmieniającej. Ponadto wykładnia przepisów zaprezentowana przez organy jest sprzeczna z założeniami racjonalnego ustawodawcy, które zabraniają interpretowania norm w ten sposób, że niektóre fragmenty ustawy stają się zbędne. Przyjęte przez ustawodawcę rozwiązania prawne mają charakter kompromisowy, zgodnie z którymi można wszcząć postępowanie uproszczone w stosunku do każdego obiektu budowlanego, wobec którego nie wydano decyzji o nakazie rozbiórki do dnia [...] września 2020 r. i to niezależnie od tego, czy w stosunku do niego wszczęto już postępowanie legalizacyjne. W niniejszej zaś sprawie – co ponownie należy podkreślić - mimo tego, że postępowanie legalizacyjne zostało wszczęte w oparciu o przepisy obowiązujące przed wejściem w życie ustawy zmieniającej (w 2018 r.) to do dnia złożenia wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego nie wydano nakazu rozbiórki wskazanej zabudowy. Tym samym, należało dojść do wniosku, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 61 a § 1 k.p.a. Zgodzić się też trzeba ze Skarżącymi, że uproszczone postępowanie legalizacyjne jest nową instytucją. W poprzednio obowiązującej wersji ustawy takie rozwiązanie nie funkcjonowało. W związku z powyższym przyjąć trzeba, że art. 25 ustawy zmieniającej nie mógł odsyłać w zakresie uproszczonego postępowania legalizacyjnego do rozwiązań dotychczasowych. Te bowiem przed wejściem w życie ustawy zmieniającej nie funkcjonowały. To generalne odesłanie ustawodawcy nie ma więc zastosowania do przepisów określonych w art. 32 ustawy zmieniającej w zakresie uproszczonego postępowania legalizacyjnego. W związku z powyższym, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę, organ odwoławczy uwzględni powyższe rozważania Sądu. Obowiązkiem organu będzie również uwzględnienie okoliczności przejścia prawa własności do nieruchomości objętej żądaniem wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego na J. M.-K.. Sąd wskazuje, że kwestię następstwa procesowego reguluje przepis art. 30 § 4 k.p.a., zgodnie z którym w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Na gruncie prawa budowlanego oznacza to, że zbycie cywilnego prawa podmiotowego, jakim jest przeniesienie własności nieruchomości stanowiącej teren inwestycji (czy też samowoli budowlanej), wywołuje taki skutek, że nabywca tej nieruchomości wstępuje w sytuację procesową poprzedniego właściciela. Przepis art. 30 § 4 k.p.a. odczytywać trzeba łącznie z art. 28 k.p.a., według którego przymiot strony postępowania administracyjnego przysługuje wyłącznie temu, kto ma interes prawny. W sytuacji przejścia osobistego prawa podmiotowego, na przykład skutkiem przeniesienia własności nieruchomości, dana osoba traci w postępowaniu administracyjnym swój interes prawny wypływający z prawa własności. W ponownym postępowaniu WINB powinien zatem wykluczyć z postępowania administracyjnego osobę zbywcy (prawa zbywalnego) i dalsze postępowanie prowadzić z udziałem następcy prawnego – J. M.-K.. Przy czym organ powinien mieć na względzie również to, że przekształcenie podmiotowe w postępowaniu nie oznacza konieczności ponowienia czynności procesowych. Jak słusznie wyjaśnił to bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 2018r. (sygn. akt I OSK 1262/16, dostępny na stronie jw.) wszystkie czynności procesowe dokonane przed zaistnieniem następstwa przez organ lub poprzednika prawnego pozostają ważne (wiążące) i nie muszą być powtarzane.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło