III SA/Gl 716/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Referent – stażysta Julia Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi L.G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z [...] roku; 2) zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] r. nr [..] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. odmówił L.G. (dalej jako skarżący) zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021r. W podstawie prawnej organ powołał art. 31 zq ust. 7, art. 31 zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 z późn. zm. – dalej jako ustawa o COVID-19), § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. poz. 371) oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266 z późn. zm.). Natomiast w uzasadnieniu decyzji wskazał, że L.G., zgodnie z danymi zawartymi w rejestrze REGON na dzień 30 listopada 2020 r., prowadził przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 46.90Z, który nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek za luty 2021 r. Nie zgadzając się z powyższym pismem z 25 marca 2021 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W jego treści wyjaśnił, że prowadzi indywidualną działalność gospodarczą pod firmą A. Ta działalność jest zarejestrowana pod kodem PKD 4690Z. Oprócz tej działalności jest wspólnikiem spółki cywilnej B Spółka cywilna R.D., L.G. Spółka ta działa w obszarach, na które rząd nałożył obostrzenia COVID-19. Jej kod PKD uprawnia do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu powyższego wskazał, że na gruncie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 423, 432) przymiot płatnika składek mogą mieć zarówno wspólnicy spółki cywilnej jak i sama spółka. Zatem wspólnik spółki cywilnej oraz sama spółka traktowani są przez ZUS jako samodzielni/odrębni płatnicy składek. Tym samym z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia, o których stanowią przepisy ustawy COVID-19 mogą występować zarówno wspólnicy spółek cywilnych jak i sama spółka cywilna. W zależności zatem od wnioskodawcy (wspólnik spółki cywilnej lub spółka) składającego stosowny wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek, ZUS procedując taki wniosek zobligowany jest do ustalenia kodu PKD właściwego wyłącznie dla wnioskodawcy. Ponieważ we wniosku z [...] r. kod PKD działalności wskazanej jako przeważająca nie jest zarejestrowany w rejestrze REGON na wskazany dzień, tj. 30 listopada 2020 r., dlatego też zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. nie zostało przyznane. Od powyższej decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucił jej: - naruszenie obowiązujących przepisów prawa; - zaniechanie rozpoznania w sposób wszechstronny całego materiału dowodowego oraz wadliwą jego ocenę polegającą na przyjęciu założenia, że przedsiębiorca prowadzący indywidualną działalność gospodarczą oraz będący wspólnikiem spółki cywilnej posiada jeden kod PKD przeważającej działalności gospodarczej; - rozstrzyganie wszelkich wątpliwości na niekorzyść wnioskodawcy bez podejmowania działań niezbędnych do ich wyjaśnienia z rażącym naruszeniem zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony; - dokonanie oceny dowodów w sposób całkowicie dowolny. Wyjaśnił, że spółka może być płatnikiem składek tylko dla zatrudnionych w niej pracowników. Dlatego jako wspólnik spółki cywilnej nie ma możliwości wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie z opłacania swoich składek na ubezpieczenie społeczne. Powołując się na wpis w CEIDG podał, że kod PKD przeważający 46.90Z dla miejsca prowadzenia działalności gospodarczej indywidualnej dotyczy siedziby firmy prowadzonej pod adresem ul. [...] w K. Natomiast kod PKD 93.29Z jest kodem przeważającym dla miejsc prowadzenia działalności gospodarczej w dodatkowych stałych miejscach prowadzenia działalności spółki B w K. ul. [...], w R. ul. [...], w S. ul. [...], w B. ul. [...] oraz w C. przy Al. [...]. Dokonanie rejestracji indywidualnej działalności gospodarczej, przedsiębiorcy, który jest jednocześnie wspólnikiem spółki osobowej jaką jest spółka cywilna niejako wymusza podanie kodu PKD dla siedziby i stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej prowadzonej indywidualnie. Natomiast podanie kodu PKD przeważającego dla pozostałych stałych miejsc prowadzenia działalności gospodarczej, w tym prowadzonych przez wspólnika spółki cywilnej następuje w pozostałej części wniosku składanego do CEIDG. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyjaśnił, że wskazany przez skarżącego kod nie figuruje w systemie REGON jako przeważający. We wniosku wskazano NIP i REGON właściwy dla A. Natomiast spółka cywilna B otrzymała zwolnienie z opłacania składek od marca do maja 2020 r. oraz od listopada 2020 r. do kwietnia 2021 r. W piśmie procesowym z 12 sierpnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego wskazał przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania, które organ naruszył to jest tj.: - art. 31zo ust. 10 w zw. z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19 oraz § 10 ust. 2 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 dokonując ich błędnej wykładni; - art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 7a, art. 81a § 1, art. 8, art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 31 zq ust. 7 i 8 w zw. z art. 31 zy ust. 1 ustawy o COVID-19 przez ich niewłaściwe zastosowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Skarżący wystąpił o zwolnienie go z obowiązku opłacenia składek, o których mowa w art. 31zo ustawy o COVID 19 jako przedsiębiorca prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą, a zatem płatnik posiadający indywidualny tytuł do ubezpieczenia społecznego. Spółka cywilna B R.D., L.G. uzyskała zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek jako płatnik wobec jej pracowników w odrębnych postępowaniach, wszczętych na podstawie odrębnych wniosków. Tak też zinterpretował sytuację organ w zaskarżonej decyzji, pisząc w jej uzasadnieniu, że na gruncie przepisów ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przymiot płatnika składek mogą mieć zarówno wspólnicy spółki cywilnej, jak i sama spółka. W zależności zatem od tego, kto jest wnioskodawcą (wspólnik spółki cywilnej czy spółka) konieczne jest ustalenie kodu PKD właściwego wyłącznie dla wnioskodawcy. Jest to stanowisko prawidłowe, znajdujące potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego (patrz wyroki z 26 marca 2008 r., sygn. akt I UK 251/07 oraz z 13 stycznia 2009 r., syn. akt II UK 146/08). Zgodnie z poglądem wyrażonym przez SN, samo uczestnictwo w spółce cywilnej nie uzasadnia jeszcze statusu prowadzącego działalność gospodarczą, konieczne jest ustalenie, czy wspólnik zajmuje się tą działalnością, czy ją prowadzi na podstawie przepisów o działalności gospodarczej, czyli przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity w Dz.U.2017.2168). Skarżący twierdzi, że w ramach spółki cywilnej B R.D., L.G. prowadzi działalność gospodarczą, co by oznaczało, że ma z tej racji indywidualny tytuł do ubezpieczenia społecznego. Kwestia ta nie znalazła wyrazu w zaskarżonej decyzji, a wymaga ustosunkowania się organu. O ile organ nie kwestionuje tego faktu, czym można by tłumaczyć jego milczenie, to mamy do czynienia z przedsiębiorcą, który prowadzi działalność gospodarczą w różnych przedmiotach i formach prawnych, jak również, co wynika ze skargi, w kilku miejscach. Ustalenie w takim przypadku przeważającej działalności gospodarczej dla przedsiębiorcy wymaga rozważenia jego sytuacji prawnej w szerszym kontekście niż tylko w odniesieniu do działalności prowadzonej jako firma A L.G. i uwzględnienia faktu, że prowadzona przez niego działalność w ramach spółki cywilnej opatrzona jest kodem PKD uprawniającym do zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek (kod 9329A, wskazany we wniosku RDZ-B7). Koniecznym będzie również ustosunkowanie się organu do tych twierdzeń skarżącego, które podniósł w skardze, a zgodnie z którymi ustawa o COVID 19 nie precyzuje, w którym miejscu prowadzonej działalności gospodarczej ma być wskazany kod przeważającej działalności gospodarczej a wniosek CEIDG wypełnił zgodnie z instrukcją, wskazując kody dla poszczególnych miejsc prowadzenia działalności gospodarczej. Bez tych wszystkich ustaleń decyzja jest przedwczesna. Zgodnie z art. 31zt ustawy o COVID 19 obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek, co oznacza w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Te z kolei wymagają, by w toku postępowania organy administracji publicznej stały na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmowały wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). W niniejszej sprawie organ nie sprostał tym wymogom, nie uwzględnił i nie rozważył wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie zastosował się również do normy z art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy (tak zwana zasada przekonywania). Z powyższych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz.U. z 2019 r. nr 2325 ze zm.) uznając, że uchybienia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż dotyczą kwestii istotnych dla uprawnienia skarżącego do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek.