I GSK 811/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 1014/20 w sprawie ze skargi R. M. T. na postanowienie Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia (...) września 2020 roku nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 1014/20 oddalił skargę R. M. T. na postanowienie Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia (...) września 2020 roku nr (...)w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy. Postanowieniem z dnia (...)września 2020 r. nr (...)Zarząd Województwa Łódzkiego, na podstawie art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez R.T. w związku z decyzją Zarządu Województwa Łódzkiego nr (...)dnia (...)lipca 2020 r. W uzasadnieniu organ administracji podniósł, że Zarząd Województwa Łódzkiego, działający jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Łódzkiego, wydając decyzję nr (...)z dnia (...) lipca 2020 r. orzekł o odpowiedzialności R. T. za zobowiązania P. C. Z. Sp. z o.o. z siedzibą w R powstałe w czasie pełnienia przez ww. funkcji Prezesa Z. P. C. Z. Sp. z o.o., obejmujące środki wykorzystane z naruszeniem procedur w związku z realizacją projektu pn. "Opiekun medyczny - zdobądź nowy zawód i zwiększ swoje szanse na rynku pracy" na podstawie umowy o dofinansowanie nr (...) z dnia (...) listopada 2016 r. W dniu 24 sierpnia 2020 r. do Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Łódzkiego wpłynął wniosek złożony przez pełnomocnika R. T. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Zarządu Województwa Łódzkiego nr (...)z dnia(...)lipca 2020 r. Organ I instancji wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż datą odbioru przedmiotowej decyzji był dzień 17 lipca 2020r. zatem termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął w dniu 31 lipca 2020 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został sporządzony i przekazany do Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Łódzkiego w dniu 19 sierpnia 2020 r., tj. 19 dni po upływie ustawowego terminu. Przedmiotowy wniosek pełnomocnik strony złożył wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pełnomocnik strony argumentując wniosek wskazał, iż R. T. w okresie od dnia 17 lipca 2020 r. do dnia 4 sierpnia 2020 r. wraz z rodziną przebywał na urlopie wypoczynkowym za granicą. Jednocześnie na czas wyjazdu ww. poprosił swoją matkę, by w przypadku nadejścia korespondencji, a w szczególności korespondencji urzędowej, niezwłocznie go o tym powiadomiła. W trakcie wyjazdu, jak i bezpośrednio po jego zakończeniu, R. T. nie otrzymał żadnej informacji o doręczonej korespondencji. Dopiero w dniu 12 sierpnia 2020 r. E. T., tj. matka R. T. poinformowała go, że w dniu 17 lipca 2020 r. odebrała przesyłkę zawierającą decyzję Zarządu Województwa Łódzkiego. Przyczyną nieprzekazania korespondencji zawierającej decyzję Zarządu Województwa Łódzkiego było obciążenie obowiązkami polegającymi na sprawowaniu przez E. T. opieki nad wnukami i schorowaną matką. Na dowód ww. okoliczności pełnomocnik przedłożył dokumenty wskazujące okres przebywania przez R. T. na wyjeździe urlopowym, oświadczenie E. T. oraz dokumentację medyczną matki E. T.. Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia(...)września 2020 r. (...)Zarząd Województwa Łódzkiego odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie organu, we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wskazano żadnych nadzwyczajnych okoliczności, które mogłyby prowadzić do stwierdzenia, że nieprzekazanie informacji w sprawie odbioru decyzji ZWŁ z dnia (...) lipca 2020 r. przez dorosłego domownika tj. E. T., było niezawinione. Samo twierdzenie, że odbiorca decyzji pełni opiekę nad osobą w podeszłym wieku z licznymi schorzeniami oraz często zajmuje się wnukami, nie jest wystarczające. Wojewódzki Sąd Administracyjny uzasadniając oddalenie skargi wskazał, że w sprawie decyzja organu pierwszej instancji z dnia 9 lipca 2020 r. została doręczona na właściwy adres w trybie zastępczym (art. 43 k.p.a.) zamieszkującej tam matce skarżącego – E. T., jako dorosłemu domownikowi. Odbiór ten nastąpił w dniu 17 lipca 2020 r., jednak ww. domownik przekazał przesyłkę adresatowi R.T.w dniu 12 sierpnia 2020 r. W ocenie Sądu I instancji, podniesione przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności słusznie zostały uznane przez organ odwoławczy za okoliczności, które nie wyłączają winy skarżącego w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie można bowiem uznać, że brak winy skarżącego w uchybieniu terminu został przez niego uprawdopodobniony. Sąd podzielił pogląd organu, że niedopatrzenie, błąd (nawet niecelowy) domownika odbierającego decyzję należy uznać za błąd zainteresowanego (strony). Skoro dorosły domownik niezwłocznie - w dniu odbioru - nie powiadomił adresata korespondencji, to znaczy że dopuścił się zawinionego zaniechania, a to w konsekwencji obciąża adresata pisma. Dla oceny uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu nie może mieć znaczenia podnoszona w skardze okoliczność, że E. T. obciążona była obowiązkami obejmującymi opiekę nad wnukami oraz schorowaną osobą w podeszłym wieku, co przyczyniło się do przekazania skarżącemu decyzji organu pierwszej instancji dopiero w dniu 12 sierpnia 2020 r. W opisanej powyżej sytuacji niepoinformowanie skarżącego przez osobę podejmującą przesyłkę o jej nadejściu obciąża skarżącego. Zaniedbania w tym zakresie wykluczają przyjęcie, że skarżący uchybił terminowi bez swej winy. Skarżący planując wyjazd z rodziną za granicę wiedział o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu administracyjnym. W dniu 9 czerwca 2020 r. doręczono mu bowiem zawiadomienie organu o prawie do zapoznania się w terminie 7 dni z dowodami i materiałami zebranymi w sprawie przed wydaniem decyzji. R. T. z tego uprawnienia nie skorzystał zaś w dniu 17 lipca 2020r. wyjechał z całą rodziną na urlop na okres prawie trzech tygodni. Skarżący powinien się liczyć z możliwością wydania decyzji w okresie jego nieobecności w kraju i mógł na ten okres ustanowić sobie pełnomocnika bądź w inny sposób zabezpieczyć swoje interesy w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący wnosząc o zmianę zmianę zaskarżonego orzeczenia w całości i przywrócenie skarżącemu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku o przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:: art. 58 § 1 k.p.a. poprzez odmowę skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w sytuacji, gdy z okoliczności faktycznych przedstawionych w sprawie wynika, że przesłanki opisane w art. 58 § 1 k.p.a. zaistniały; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. przez dokonanie niewłaściwej kontroli postanowienia Zarządu Województwa Łódzkiego i podzielenie jego błędnych twierdzeń, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podczas gdy właściwa i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego znajdująca się w aktach sprawy, dokonana łącznie z analizą argumentacji zawartej we wniosku o przywrócenie terminu prowadzi do wniosku, że Skarżący sprostał wymogom wynikającym z art. 58 k p a.; W uzasadnieniu skarżący przedstawił argumenty mające wskazywać na zasadność zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony - w tym przypadku organ - w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia ona wymogi określone w art. 174, art. 175 § 1, art. 176 oraz art. 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania. Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy granicach skargi kasacyjnej. Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania. Jak wskazano wyżej, skargę kasacyjną oparto na podstawie naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Istota zarzutów sprowadza się do polemiki z oceną – czy przebywanie na urlopie wypoczynkowym uzasadnia przywrócenie uchybionego terminu. Trafnie Sąd I instancji przyjął, że przebywanie na powyższym urlopie nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. Należy podkreślić, że w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się przy ocenie braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu, obiektywny miernik staranności wymagany od strony należycie dbającej o swoje interesy przy prowadzeniu spraw. Zajęcie stanowiska odmiennego uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. Osoba zainteresowana ma zatem uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Treść art. 58 K.p.a. wyraźnie wskazuje, że uprawdopodobnienie braku winy powinno odnosić się wyłącznie do kwestii przyczyn niedotrzymania terminu. Wyjazd na urlop zależy od woli strony, nie jest przeszkodą obiektywną, nie uniemożliwia też odbierania korespondencji. Oznacza to, że strona należycie dbająca o swoje interesy, planując dłuższy pobyt poza miejscem swojego przebywania powinna wskazać inny adres do korespondencji bądź ustanowić pełnomocnika, aby w ten sposób zapobiec niekorzystnym skutkom. Okoliczności powołane przez skarżącego nie stanowią wyjątkowych i nagłych okoliczności, które uniemożliwiły dochodowanie uchybionego terminu i nie świadczą o dochowaniu należytej staranności. Brak wykazania dochowania staranności potwierdza stanowisko zaprezentowane przez Sąd I instancji. Samo zaś wyznaczenie osoby upoważnionej do odbioru korespondencji nie jest tożsame z zachowaniem należytej staranności. W tym stanie rzeczy, za bezzasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 58 K.p.a. Stosownie do art. 58 § 1 w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W związku z tym zainteresowany musi uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, że w prośbie o przywrócenie terminu zainteresowany powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2000 r., I SA/Gd 794/99, niepubl.). W wypadku, gdy wnoszącemu prośbę można przypisać chociażby winę nieumyślną, przywrócenie terminu nie jest możliwe (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 1997 r., SA/Sz 630/96, niepubl.). Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego. Wśród przyczyn uzasadniających przywrócenie terminu wymienia się między innymi obłożną chorobę uniemożliwiająca stronie działającej osobiście podjęcie czynności, przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (wyr. NSA z dnia 19 września 2000 r., I SA 1072/00, niepubl.). Istnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie musi być udowodnione, gdyż wystarczające jest ich uprawdopodobnienie. Tymczasem ocena braku winy, jako przesłanki przywrócenia terminu (art. 58 k.p.a.), wymaga ustalenia czy strona postępowania dochowała szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne w razie stwierdzenia, że strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. O braku winy można mówić tylko wówczas, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której osoba wnosząca o przywrócenia terminu nie mogła obiektywnie usunąć. W rozpoznawanej sprawie niedochowanie terminu wynikło właśnie z braku dbałości o własne interesy przez samego skarżącego. Przesądza to, iż to skarżący był jedynym odpowiedzialnym za uchybienie terminu. Mając na uwadze powyższe – Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty kasacyjne za nieusprawiedliwione i działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.