I SA/Wa 374/21
WyrokWSA w Warszawie2021-11-17
Skład orzekający: Anna Wesołowska, Joanna Skiba, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z 1951 r. może być utrzymane w mocy, jeśli strona postępowania zmarła przed jego wszczęciem, a przedłożony dokument zagraniczny nie jest wystarczającym dowodem następstwa prawnego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo zawiesił postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. z uwagi na konieczność ustalenia spadkobierców zmarłego właściciela nieruchomości, który zmarł przed wszczęciem postępowania. Przedłożony zagraniczny akt notarialny nie stanowił wystarczającego dowodu następstwa prawnego, gdyż nie zawierał ustaleń notariusza co do nabycia spadku, a jedynie oświadczenia stron, a klauzula apostille potwierdza jedynie autentyczność dokumentu, nie jego treść prawną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. P. na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii utrzymujące w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1951 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu. Zawieszenie nastąpiło z urzędu do czasu dołączenia prawidłowego dokumentu stwierdzającego nabycie spadku po M. P., który zmarł przed wszczęciem postępowania. Skarżąca kwestionowała zasadność zawieszenia, twierdząc, że zmarły nie był stroną postępowania, a przedłożony zagraniczny akt notarialny z klauzulą apostille jest wystarczającym dowodem spadkobrania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2021 r., na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2020 r., nr [...] Minister Rozwoju, Pracy i Technologii utrzymał w mocy postanowienie Ministra Rozwoju z [...] sierpnia 2020 r., nr [...] zawieszające z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1951 r., nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w części dotyczącej gruntu będącego obecnie własnością Skarbu Państwa, tj. działek ew. nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że orzeczeniem z [...] lipca 1951 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło przyznania prawa własności czasowej do gruntu wyżej opisanej nieruchomości [...]. Orzeczenie to zostało skierowane do M. P.
M. A. z d. P. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] lipca 1951 r. w części stanowiącej obecnie działki ewidencyjne: nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...].
Postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. Minister Rozwoju zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] lipca 1951 r. do czasu dołączenia do akt sprawy prawidłowego dokumentu stwierdzającego nabycie spadku po M. P. W uzasadnieniu Minister wyjaśnił, że przedłożona do sprawy kopia aktu notarialnego Rep. Nr [...] dotyczącego spadku po M. P. sporządzonego [...] grudnia 2013 r. przez notariusza R. M. w T. nie może zostać uznana za dokument stwierdzający następstwo prawne po M. P. z uwagi na szereg wątpliwości, w tym dotyczących właściwości miejscowej sporządzonego aktu oraz jego formy, tj. okoliczności, że przedmiotowy akt notarialny zawiera oświadczenie potencjalnej spadkobierczyni nie zaś określenie przez notariusza, kręgu spadkobierców.
M. P. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. Zarzuciła naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, poprzez jego błędne zastosowanie i zawieszenie postępowania, pomimo braku zagadnienia wstępnego w rozumieniu tego przepisu. Podniosła, że śmierć strony lub jednej ze stron stanowi podstawę z art. 97 § 1 pkt 1 kpa. Zarzuciła, że w sprawie nie istniało zagadnienie wstępne w rozumienie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, bowiem po śmierci M. P. został sporządzony [...] grudnia 2013 r. akt dziedziczenia.
Po rozpatrzeniu wniosku Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wskazując na treść art. 28 kpa wyjaśnił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym stronami postępowania nadzorczego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości powinni być dawni właściciele przedmiotowej nieruchomości lub ich następcy prawni legitymujący się sądowymi postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku.
Z zaświadczenia Sądu Grodzkiego w [...] z [...] maja 1948 r., nr [...] wynika, że właścicielami nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] byli H. P. i M. P. Zatem stronami prowadzonego postępowania nadzorczego powinni być wszyscy następcy prawni właścicieli przeddekretowych przedmiotowej nieruchomości.
Minister podniósł, że obowiązkiem organu jest ustalenie wszystkich stron prowadzonego postępowania i zapewnienie im czynnego w nim udziału. Przy czym ustalenie kręgu spadkobierców nie należy do właściwości organów administracji publicznej.
Organ wskazał, że do akt prowadzonego postępowania została złożona wyłącznie kopia aktu notarialnego Rep. Nr [...] dotyczącego spadku po M. P. sporządzonego [...] grudnia 2013 r. przez notariusza R. M. w T. Zgodnie z tym dokumentem przed notariuszem stawiły się M. A. z d. P. oraz E. M. i M. M., które złożyły oświadczenie, iż jest im wiadome, że M. P. urodzony [...] września 1903 r. w W., obywatel brytyjski, zamieszkały za życia w L. w S., zmarły [...] września 1997 r. w L. był wdowcem oraz pozostawił sporządzony [...] czerwca 1990 r. testament, w którym przekazał swojej małżonce prawo do korzystania ze wszystkich swoich dóbr i ustanowił swoją jedyną spadkobierczynią córkę M. A. Ponadto stawające oświadczyły, że testament ten nie został przez nikogo podważony.
Minister stwierdził, że z powołanego aktu notarialnego nie wynika, aby stawające przed notariuszem przedstawiły jakiekolwiek dokumenty potwierdzające złożone oświadczenia, nie wynika z niego kim są składające oświadczenie E. M. i M. M. oraz na czym opierają swoją wiedzę dotyczącą spadkobrania po M. P. Akt ten zawiera jedynie niczym nie udokumentowane oświadczenie i zasadniczo odbiega swoją treścią od aktów poświadczenia dziedziczenia, które funkcjonują w polskim systemie prawnym, a które zawierają w swojej treści kategoryczne rozstrzygnięcie o nabyciu spadku przez wymienione w nich osoby oraz sporządzane są na podstawie aktów stanu cywilnego oraz przedstawionego notariuszowi testamentu. Wątpliwości organu wzbudził fakt, że akt notarialny dotyczący spadku po M. P., który był obywatelem brytyjskim stale zamieszkałym i zmarłym w S. został sporządzony przez notariusza we W.
Minister nie podzielił stanowiska wnioskodawczyni, że w przedmiotowej sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 kpa, a ewentualnie art. 97 § 1 pkt 1 kpa. Zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 kpa uzależnione jest od łącznego wystąpienia trzech przesłanek: 1) śmierć strony miała miejsce po wszczęciu postępowania, w jego toku; 2) śmierć strony nie czyni postępowania bezprzedmiotowym; 3) niemożliwość wezwania do udziału w postępowaniu spadkobierców zmarłej strony albo zarządcy sukcesyjnego oraz brak okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 kpa. (B. Adamik, Kodek postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 16, 2019). M. P. zmarł [...] września 1997 r., a więc przed datą złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] lipca 1951 r., wobec czego nie był stroną prowadzonego postępowania. Organ nie mógł więc zawiesić postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 kpa.
Minister wyjaśnił, że w przypadku ujawnienia faktu, że osoba zmarła jeszcze przed wszczęciem postępowania, czynności organu administracji uzależnione są od tego, czy dysponuje on wiedzą co do spadkobierców po zmarłej osobie. Jeżeli organ wie, kto jest spadkobiercą, to powinien wezwać spadkobiercę do udziału w postępowaniu, jeżeli zaś nie ma takiej wiedzy - postępowanie powinno być zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa do chwili ujawnienia spadkobierców (wyrok NSA z 10.10.2014 r., sygn. akt I OSK 484/13). Wobec tego w niniejszej sprawie konieczne było zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Przechodząc do kwestii związanych z oceną przedłożonego przez wnioskodawczynię aktu notarialnego Minister uznał, że nie można go traktować jako dokumentu stwierdzającego następstwo prawne po M. P, z uwagi na szereg wątpliwości, w tym dotyczących właściwości miejscowej sporządzonego aktu notarialnego oraz, że przedmiotowy akt zawiera oświadczenie potencjalnej spadkobierczyni nie zaś określenie przez notariusza, kręgu spadkobierców.
Organ nadzoru podkreślił, że w obecnie obowiązujących przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (dalej k.p.c) mających zastosowanie do przedmiotowego stanu faktycznego, przyjęto zasadę automatycznego uznawania orzeczenia zagranicznego. Oznacza to, że do skuteczności zagranicznego orzeczenia nie jest obecnie konieczne przeprowadzenie postępowania, którego wynikiem byłoby orzeczenie sądu o charakterze konstytutywnym stwierdzające uznanie orzeczenia zagranicznego. Należy jednak pamiętać o określonych w art. 1146 k.p.c. przesłankach wyłączających dopuszczalność uznania orzeczeń zagranicznych. Organ, któremu przedstawiono zagraniczne orzeczenie, jest obowiązany więc rozważyć, czy istnieją negatywne przesłanki uznania, tj. przeszkody określone w art. 1146 k.p.c. Przyjęte rozwiązanie wskazuje na konieczność dokonania oceny skuteczności zagranicznego orzeczenia ad casum. Oceny w tym względzie dokonuje ad hoc każdy polski organ państwowy, przed którym toczy się postępowanie, dla którego wyniku znaczenie ma zagraniczne orzeczenie. Ocena taka nie wiąże jednak innych organów, które mogą w tym zakresie dojść do odmiennych wniosków, ponieważ kwestia uznania jest rozpatrywana każdorazowo jako kwestia wstępna. Minister podniósł, że oceny skuteczności orzeczenia zagranicznego sądu na obszarze Polski może dokonać prejudycjalnie każdy polski organ państwowy prowadzący postępowanie, dla którego rozstrzygnięcia ma znaczenie treść orzeczenia sądu zagranicznego. Przedstawione powyżej ogólne zasady uznawania orzeczeń sądów zagranicznych mają jednak zastosowanie wyłącznie do orzeczeń wydanych przez państwa spoza UE i państwa, których nie łączy z Polską umowa międzynarodowa w przedmiocie wzajemnego uznawania orzeczeń.
Problematyka uznawania i wykonywania orzeczeń pozostaje przedmiotem regulacji w licznych dwustronnych umowach międzynarodowych, których Polska jest stroną i które mają pierwszeństwo przed postanowieniami kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli umowa międzynarodowa wprowadza określony system warunków, od których spełnienia zależy uznanie i wykonalność orzeczenia sądu zagranicznego, to decydujące znaczenie mają tylko te warunki. W ten sposób następuje wyłączenie w pełnym zakresie systemu warunków unormowanych w kodeksie postępowania cywilnego. Oznacza to, że uznanie i wykonanie zagranicznych orzeczeń nie może być jednocześnie poddane dwóm reżimom - ustawowemu i umownemu.
Wprawdzie Polska zawarła z Włochami 28 kwietnia 1989 r. umowę o pomocy sądowej oraz o uznawaniu i wykonywaniu wyroków w sprawach cywilnych (Dz.U. z 1992 r. nr 23, poz. 97), jednak dotyczy ona uznawania wyroków sądowych, a także aktów notarialnych i ugód sądowych stanowiących tytuł egzekucyjny. Zdaniem organu nie można więc uznać, że jej postanowienia mogą znaleźć zastosowanie do aktu notarialnego sporządzonego [...] grudnia 2013 r. przez notariusza R. M. w T. Ponadto stosowanie przedmiotowej umowy jest ograniczone w związku z art. 71 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE nr 1215/2012) z 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych.
Przepisy rozporządzenia nr 1215/2012 zawierają - na potrzeby uznania i stwierdzenia wykonalności - bardzo szeroką definicję orzeczenia (art. 2 lit. a). Uznaniu lub stwierdzeniu wykonalności na podstawie rozporządzenia podlegają zatem wszelkie rozstrzygnięcia szeroko rozumianych organów sądowych, pochodzące z państw członkowskich i objęte przedmiotowym zakresem zastosowania rozporządzenia, niezależnie od ich formy i nazwy oraz rodzaju postępowania sądowego, w którym je wydano. Na podstawie art. 58- 60 rozporządzenia nr 1215/2012 jest nim objęte również stwierdzanie wykonalności dokumentów urzędowych i ugód sądowych (nie są bowiem one orzeczeniami według rozporządzenia) pochodzących z państw członkowskich. Regulacja ta oznacza rozszerzenie systemu swobody "przepływu orzeczeń" sądowych na akty inne niż te orzeczenia, a więc nawet na akty pozasądowe, pochodzące od organów państw członkowskich. Odnosi się to przede wszystkim do zagranicznych aktów notarialnych wykonalnych w państwie ich pochodzenia.
Jednakże zgodnie z przepisem art. 1 ust. 2 lit. f rozporządzenie nr 1215/2012 nie ma zastosowania do testamentów i dziedziczenia
Wobec tego mimo, że Polska jest związana postanowieniami umowy dwustronnej z W. w sprawie uznawania orzeczeń, a także że przepisy rozporządzenia 1215/2012 obowiązują bezpośrednio na terenie Polski, to ocena aktu notarialnego Rep. Nr [...] musi zostać przeprowadzona na podstawie postanowień kodeksu postępowania cywilnego.
Minister wskazał, że akt notarialny Rep. Nr [...] nie jest orzeczeniem sądowym, o którym mowa w art. 1145 k.p.c., jednak art. 1149 (1) k.p.c. stanowi, że przepisy tytułu niniejszego stosuje się odpowiednio do rozstrzygnięć innych organów państw obcych wydanych w sprawach cywilnych. A więc dopuszczalne jest uznawanie i wykonywanie nie tylko orzeczeń sądów zagranicznych, lecz również rozstrzygnięć w sprawach cywilnych pochodzących od innych organów państw obcych, w tym organów administracyjnych, jeżeli według prawa państwa pochodzenia są one powołane do rozstrzygania spraw cywilnych we właściwym postępowaniu. Przepis art. 1149 (1) k.p.c. nie wskazuje przy tym, co jest rozstrzygnięciem organu państwa obcego. Pod tym pojęciem należy rozumieć akt władczy organu państwa obcego w granicach jego kompetencji, który wywołuje określony przez prawo skutek prawny. Wątpliwości budzi to, czy akt notarialny Rep. Nr [...] może być traktowany jako rozstrzygnięcie innego organu państwa obcego, o którym mowa w art. 1149 (1) k.p.c., został on sporządzony bowiem przez notariusza, a nie przez włoski organ państwowy.
Odnosząc się do stanowiska wnioskodawczyni zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że skoro akt notarialny Rep. Nr [...] sporządzony przez notariusza został opatrzony klauzulą apostille powinien on stanowić dla organu dokument określający krąg spadkobierców, organ wskazał, że klauzula apostille poświadcza, że przedmiotowy dokument jest dokumentem autentycznym. Samo opatrzenie dokumentu klauzulą apostille nie może mieć decydującego wpływu na kwestię uznawania dokumentu określonego w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.
W ocenie Ministra wszystkie powyższe okoliczności wskazują na prawidłowość zawieszenia postępowania.
Rezygnacja z przymusowego postępowania delibacyjnego powoduje, że z uwagi na brak krajowego orzeczenia sądu jednoznacznie przesądzającego o skuteczności zagranicznego orzeczenia na obszarze kraju, gdzie ma ono wywrzeć skutki, może powstać wątpliwość co do skuteczności takiego orzeczenia. Różne organy mogą bowiem tę kwestię oceniać w różny sposób, nadając zagranicznemu orzeczeniu prejudycjalnie cechę skuteczności na obszarze Polski lub jej odmawiając.
W związku z nieuznaniem, w ramach prowadzonego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] lipca 1951 r. przedłożonego do akt sprawy aktu notarialnego Rep. Nr [...] za dokument stwierdzający następstwo prawne po M. P., organ wskazał, że art. 1148 k.p.c. dopuszcza możliwość wystąpienia przez każdego, kto ma w tym interes prawny, do sądu z wnioskiem o ustalenie, że orzeczenie sądu państwa obcego podlega uznaniu.
Skargę na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z [...] grudnia 2020 r. złożyła M. P. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia Ministra Rozwoju z [...] sierpnia 2020 r., a w konsekwencji naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa i zawieszenie postępowania, pomimo braku zagadnienia wstępnego w rozumieniu ww. przepisu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia z [...] sierpnia 2020 r. i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że śmierć strony lub jednej ze stron stanowi podstawę podmiotową z art. 97 § 1 pkt 1 kpa, czym zasadniczo różni się od podstawy przedmiotowej - o charakterze względnym (art. 97 § 1 pkt 4 kpa).
W ocenie skarżącej w przedmiotowej sprawie nie istniało zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa od rozstrzygnięcia którego zależało załatwienie sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] lipca 1951 r., bowiem po śmierci M. P. został sporządzony akt dziedziczenia, którego odpis został przekazany do organu z klauzulą apostille oraz tłumaczeniem przysięgłym. Skarżąca pokreśliła, że [...] notarialny akt poświadczenia dziedziczenia opatrzony klauzulą apostille wraz z dołączonym tłumaczeniem przysięgłym jest na terenie Polski pełnoprawnym dokumentem stwierdzającym spadkobranie po M. P.
Zgodnie z art. 1145 k.p.c orzeczenia sądów państw obcych wydane w sprawach cywilnych podlegają uznaniu z mocy prawa. Akt notarialny w sprawach spadkowych sporządzony we W. należy uznać, za odpowiednik orzeczenia spadkowego polskiego sądu powszechnego. Tym samym podstawą uznania za ważny [...] aktu poświadczenia dziedziczenia jest zaopatrzenie w klauzulę apostille oraz dołączenie tłumaczenia przysięgłego na język polski. Akt poświadczenia dziedziczenia został sporządzony [...] grudnia 2013 r. zatem nie mają do niego zastosowania przepisy k.p.c sprzed nowelizacji ustawą z 5 grudnia 2008 r. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie przewidzianej w art. 97 § 1 pkt 4 kpa ma miejsce w sytuacji, gdy w toku sprawy administracyjnej pojawia się zagadnienie wstępne bez rozstrzygnięcia którego nie jest możliwe załatwienie sprawy administracyjnej, przy czym właściwym do rozstrzygnięcia tego zagadnienia wstępnego jest inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne to kwestia materialno prawna. Nie ulega wątpliwości, że pojęcie strony jest kategorią materialnoprawną, bowiem posiadanie przymiotu strony oceniane jest na podstawie treści normy prawa materialnego, z której dla danego podmiotu wynikają określone uprawnienia lub obowiązki prawne. Z kolei z art. 10 § 1 kpa wynika konieczność zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania prowadzonego przez ten organ. Obowiązkiem organu jest ustalenie stron postępowania. Nie ulega wątpliwości, że skutki stwierdzenia nieważności orzeczenia o odmowie przyznania prawa własności czasowej dotykają sfery praw podmiotowych byłych właścicieli bądź ich następców prawnych.
Jak trafnie wskazał organ zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 kpa ma miejsce w przypadku śmierci strony po wszczęciu postępowania i gdy nie jest możliwe wezwania do udziału w postępowaniu spadkobierców zmarłej strony i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 kpa.
M. P. zmarł [...] września 1997 r., wobec czego nigdy nie miał przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] lipca 1951 r. Organ nie mógł więc zawiesić postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 kpa, co powołano w skardze. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 lutego 2020 r., sygn. I OSK. 2119/18 wskazał, że ustalenie spadkobierców właściciela nieruchomości, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego stanowi zagadnienie wstępne, od którego rozstrzygnięcia uzależnione jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania nadzorczego. W sytuacji, w której przymiot strony przysługuje właścicielom określonej nieruchomości, ustalenie następstwa prawnego po dawnych właścicielach, którzy zmarli przed wszczęciem postępowania administracyjnego ma charakter zagadnienia wstępnego. Łączy się bowiem z ustaleniem komu przysługuje przymiot strony. Bez ustalenia wszystkich stron postępowania nie jest możliwe jego prowadzenie. Organ nie naruszył więc art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Organ nadzoru prawidłowo powołał przepisy prawa, wobec czego nie ma potrzeby ich ponownego powoływania i trafnie wywiódł, że przedłożony przez skarżącą akt notarialny z [...] grudnia 2013 r., Rep. Nr [...] sporządzony przez notariusza w T. nie może zostać uznany za dokument stwierdzający następstwo prawne w wyniku spadkobrania po M. P. Natomiast fakt opatrzenia dokumentu klauzulą apotille oznacza jedynie autentyczność dokumentu.
Wprawdzie zgodnie z art. 1138 zd. 1 k.p.c zagraniczne dokumenty urzędowe (a takim jest akt notarialny) mają moc dowodową na równi z polskimi dokumentami urzędowymi, to jednakże istotna jest treść dokumentu i skutki jakie on wywołuje.
Jak wynika z przedmiotowego aktu notarialnego stanowi on spisane przez notariusza oświadczenia dwóch osób złożonych w obecności skarżącej. Wynika z tych oświadczeń data i miejsce urodzenia, miejsce zamieszkania, data i miejsce śmierci, stan cywilny, obywatelstwo M. P, a także fakt pozostawienia testamentu sporządzonego [...] czerwca 1990 r., w którym przekazał swojej małżonce prawo do korzystania ze wszystkich swoich dóbr i ustanowił jedyną spadkobierczynią córkę M. A. Ponadto osoby te oświadczyły, że testament został zarejestrowany i nie był przez nikogo podważony. W końcowej treści dokumentu zapiano, że: "Stawająca oraz osoby składające oświadczenie stwierdzają, że niniejszy akt jest zgodny z ich wolą (...)".
Z aktu notarialnego nie wynika, aby notariuszowi przedstawiony był przedmiotowy testament, aby notariusz stwierdził w jakiej formie testament został sporządzony, jaka jest jego treść, a wobec tego jaka była wola zmarłego testatora wynikająca z testamentu, gdzie został testament zarejestrowany i jaki podmiot uznał go za ważny i skuteczny. Jak wyżej zaznaczono akt notarialny stwierdza, że jest zgodny z wolą osób biorących udział w jego sporządzeniu. Akt ten zawiera jedynie stanowisko osób składających określone oświadczenie. Z dokumentu nie wynikają ustalenia i stwierdzenie przez notariusza nabycia prawa do spadku przez wskazaną osobę na podstawie określonego co do formy i treści testamentu. Wobec tego prawidłowo organ przyjął, że przedmiotowy akt notarialny nie jest dokumentem, z którego wynika nabycie przez skarżącą praw do spadku po M. P.
Odnosząc się do stanowiska skargi dotyczącego art. 1145 k.p.c wskazać należy, że organ wyjaśnił kwestie uznawania orzeczeń zagranicznych. Wprawdzie akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony w obcym państwie jest odpowiednikiem polskiego aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 95a i art. 95f, art. 95j prawa o notariacie), wobec tego może mieć do niego zastosowanie art. 1145 k.p.c. w zw. z art 1149(1) k.p.c, jednakże, jak powyżej wskazano złożony przez skarżącą akt notarialny nie jest dokumentem, z którego wynikałoby powołanie skarżącej do spadku po M. P., z przyczyn wyżej omówionych.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 3 ppsa w zw. z art. 120 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło