III OZ 367/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 2667/21 w sprawie ze skargi P.G. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 2667/21 odrzucił skargę kasacyjną P.G. (skarżący) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2667/21 w sprawie ze skargi P.G. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wyżej opisanego rozstrzygnięcia skarżący wywiódł drogą elektroniczną skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Następnie w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pismem z [...] marca 2022 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez wskazanie prawidłowej daty zaskarżonego wyroku oraz prawidłowe elektroniczne podpisanie skargi kasacyjnej stanowiącej załącznik do dokumentu elektronicznego z [...] lutego 2022 r. – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Jednocześnie poinformowano pełnomocnika skarżącego, że przesyłane drogą elektroniczną pisma, nawet podpisane maszynowo czy też zawierające podpisy odwzorowane mechanicznie (tzw. skany komputerowe), nie spełniają wymogów przewidzianych dla pism sądowych. Pismo to zostało uznane za doręczone [...] marca 2022 r. (art. 74a § 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "p.p.s.a."). [...] kwietnia 2022 r. Wydział Informacji Sądowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie omyłkowo do niego skierowane pismo pełnomocnika skarżącego z [...] marca 2022 r. opatrzone podpisem elektronicznym, sporządzone w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. W piśmie tym pełnomocnik skarżącego podał, że skarga kasacyjna jest wnoszona od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2667/21. Do pisma tego załączono skargę kasacyjną, która nie została podpisana. Sąd wyjaśnił, że termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej upływał [...] marca 2022 r. tymczasem pismo przewodnie pełnomocnika skarżącego z [...] marca 2022 r. wraz z załącznikami została nadana do tut. Sądu [...] kwietnia 2022 r. Zauważył, iż błąd polegający na skierowaniu pisma do niewłaściwego sądu obciąża skarżącego, bowiem wiążąca jest data przekazania przedmiotowego pisma właściwemu sądowi, czyli Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, co nastąpiło [...] kwietnia 2022 r., gdyż dla zachowania terminu wymagane jest, aby pismo zostało złożone we właściwym sądzie bądź też nadane w urzędzie pocztowym pod adresem właściwego sądu. Mylne oznaczenie adresata powoduje, że o dokonaniu czynności decyduje dopiero data wpłynięcia do właściwego sądu, ewentualne data nadania pod adresem właściwego sądu przez organ, do którego pismo mylnie skierowano. Ponadto Sąd zauważył, że do podpisanego elektronicznie pisma przewodniego pełnomocnika skarżącego z [...] marca 2022 r. została załączona skarga kasacyjna, której nie opatrzono kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym ani też podpisem osobistym. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1) art. 177a p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 2a i b p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarga kasacyjna nie spełniała wymogów formalnych, w sytuacji, gdy dotychczas podpisanie wymaganym podpisem dokumentu elektronicznego wnoszonego przez platformę e-PUAP, wewnątrz którego przekazywane są inne dokumenty, np. załączniki, skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, tj. treści formularza wraz z załączonymi do niego plikami, a zatem nie sposób było przyjąć, że skarga zawiera braki formalne; 2) art. 178 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skargę należało odrzucić z uwagi na niewykonanie przez pełnomocnika Skarżącego wezwania i przyjęcie, iż do pisma z dnia [...] marca 2022 r. została załączona skarga kasacyjna, która nie została podpisana, w sytuacji, gdy do tego pisma dołączono 3 odpisy skargi kasacyjnej podpisanej elektronicznie (tj. przez ePUAP) z widniejącymi w prawym górnym rogu adnotacjami o podpisaniu skargi podpisem elektronicznym w trzech osobnych przedziałach czasowych, a zatem zostały one podpisane zgodnie z wezwaniem Sądu; 3) art. 178 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie w sytuacji, gdy pismo uzupełniające braki formalne zostało wniesione w terminie, jednak do sądu administracyjnego (miejscowo) niewłaściwego, który pismo przekazał po upływie zakreślonego na uzupełnienie braków terminu, co doprowadziło do odrzucenia skargi kasacyjnej; 4) art. 2 w zw. z art. 178 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że wniesienie przez pełnomocnika skarżącego pisma procesowego stanowiącego uzupełnienie braków formalnych skargi do sądu administracyjnego innego niż sąd rozpoznający sprawę i przekazanie tej skargi do sądu rozpoznającego sprawę po upływie 7-dniowego terminu na uzupełnienie jej braków stanowi o wniesieniu uzupełnienia skargi kasacyjnej skargi po terminie, a tym samym o jej odrzuceniu, podczas gdy do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne i to właśnie do sądu administracyjnego a nie do sądu powszechnego wpłynęła skarga kasacyjna, co powinno skutkować zachowaniem terminu przewidzianego na jej wniesienie; 5) art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez pozbawienie skarżącego możliwości skorzystania z drogi sądowej w dochodzeniu swoich praw, gdyż ograniczenie zawarte w art. 178 p.p.s.a. narusza podstawowe prawa i zamyka drogę do skorzystania z zapewnionej konstytucyjnie dwuinstancyjności postępowania; 6) art. 163 p.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia postanowienia, z którego nie wynika, na jakiej podstawie prawnej WSA w Warszawie przyjął, że pismo wniesione w terminie do danego administracyjnego sądu (miejscowo niewłaściwego) nie wywołuje skutków prawnych od dnia jego wniesienia po przekazaniu do innego sądu administracyjnego miejscowo kompetentnego do rozpoznania sprawy. W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono argumentację świadczącą, zdaniem skarżącego, o zasadności podniesionych przez niego zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zgodnie zaś z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie - przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, o czym stanowi art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W myśl art. 12b § 1 p.p.s.a. warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a. Z kolei art. 46 § 2a p.p.s.a. w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Zgodnie natomiast z treścią art. 46 § 2b p.p.s.a. zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Z kolei w myśl art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przedmiotowej sprawie skarżący drogą elektroniczną wniósł skargę kasacyjną, która stanowiła załącznik do pisma przewodniego. Skoro zaś podpis elektroniczny został złożony jedynie pod pismem przewodnim do skargi, to Sąd I instancji prawidłowo wezwał go do usunięcia braku formalnego pod rygorem odrzucenia skargi. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazuje, iż sama okoliczność, że podpisem elektronicznym podpisane zostało pismo przewodnie zawierające załączniki jednocześnie oznacza, że wszystkie załączone do niego załączniki zostały podpisane bez konieczność indywidualnego podpisywania każdego z plików. Przypomnieć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 6 grudnia 2021 r. sygn. akt I FPS 2/21 stwierdził, że: "Zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym". W konsekwencji Sąd I instancji zasadnie wezwał pełnomocnika skarżącego do podpisania skargi kasacyjnej, bowiem jak zaznaczono w aktach sprawy na żadnym z załączonych plików nie zidentyfikowano podpisu elektronicznego. Odnosząc się zaś do zarzutu dotyczącego błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że skarga kasacyjna omyłko przesłana do innego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego niż ten, który wydał zaskarżone orzeczenie wniesiona jest w terminie mimo błędnego jej zaadresowania wskazać należy, że nie mógł on zostać uznany za uzasadniony. W piśmiennictwie i orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że skargę kasacyjną kieruje się do Naczelnego Sądu Administracyjnego, lecz wnosi się ją za pośrednictwem wojewódzkiego sądu administracyjnego, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie. Skarga kasacyjna powinna zostać wniesiona do właściwego sądu, czyli do tego wojewódzkiego sądu administracyjnego, którego orzeczenie zostało zaskarżone. W przypadku wniesienia skargi kasacyjnej do niewłaściwego sądu (NSA lub WSA, którego orzeczenia nie dotyczy skarga kasacyjna), właściwą datą nadania skargi kasacyjnej jest dzień, w którym sąd niewłaściwy przekazał (nadał w urzędzie pocztowym) przesyłkę do właściwego sądu (por. H. Knysiak-Sudyka [w:] Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. V, Warszawa 2021, art. 177, postanowienie NSA z 20 grudnia 2006 r., II FSK 1718/06). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.