II SA/Bd 494/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2021 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy R., decyzją z dnia [...].12.2020 r., znak: [...], na podstawie m.in. art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 2 pkt 2, art. 16, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24 ust. 1 i ust. 2, ust. 2a, ust. 4, art. 25 ust. 1 art. 32 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. 2020 r. poz. 111, dalej powoływana jako uśr) przyznał S. Z. (dalej określany jako Skarżący) świadczenie w formie zasiłku pielęgnacyjnego, w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od 1.09.2020 do 31.10.2022 r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Organ ustalił, że wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności został złożony przez stronę [...] .09.2020 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności decyzją z dnia [...] .10.2020 r. zaliczył Skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie wydane zostało na czas określony do [...] .10.2022 r. Z orzeczenia wynika, że niepełnosprawność istnieje od 9-go roku życia. Organ uznał za datę złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności dzień [...] .09.2020 r., ponieważ na podstawie tego wniosku wydano orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z zapisami uprawniającymi do zasiłku pielęgnacyjnego. Odwołanie od ww. decyzji złożył Skarżący, wskazując, że nie zgadza się z podjętym rozstrzygnięciem. Podkreślił, że [...] .11.2019 r. złożył wniosek do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, który zaliczył go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Oczekuje zatem przyznania zasiłku od [...] .11.2019 r., tj. od kiedy datuje się ustalony stopień niepełnosprawności podany w orzeczeniu Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] .10.2020r. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] .01.2021 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. na podstawie art. 15 ust. 1, ust. 3, art. 24 ust. 2a, ust. 4 uśr utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że w myśl art. 16 ust. 3 uśr, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Organ ustalił, że Skarżący (ur. 1962 r.) orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...].10.2020 r. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do [...] .10.2022 r. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 9 roku życia, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] .11.2019 r. Organ wyjaśnił, że orzeczenie to zostało wydane na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej powoływana jako "kpa"), po rozpatrzeniu wniosku Skarżącego z dnia [...] .09.2020 r. w sprawie zmiany, ze względu na słuszny interes strony, w ostatecznym orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] .03.2020 r. wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G., zapisu dotyczącego okresu powstania niepełnosprawności. Skutki zmiany decyzji w trybie art. 155 kpa odnoszą skutek na przyszłość. Wobec powyższego, rozpatrując niniejszą sprawę, należy mieć na uwadze orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] .10.2020 r., które wskazuje, że Skarżący spełnia warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Odnosząc się do daty początkowej przyznanego zasiłku, organ zauważył, że zgodnie z art. 24 ust. 2a uśr, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Jak wynika z akt sprawy, wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. Skarżący złożył [...] .09.2020 r., natomiast wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego złożył w organie I instancji w dniu [...] .11.2020 r. Uwzględniając art. 24 ust. 2a uśr, organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo orzekł o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego od [...] września 2020 r., tj. od miesiąca, w którym został złożony wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. W konsekwencji, decyzja została utrzymana w mocy. Skargę na powyższą decyzję złożył Skarżący, wnosząc o uchylenie decyzji organu I i II instancji. Zarzucił brak obiektywności organu odwoławczego i nierespektowanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu w G., które jednoznacznie wykazało w orzeczeniu z [...] .10.2020 r., że zasiłek pielęgnacyjny należy się Skarżącemu od dnia złożenia wniosku, czyli [...] .11.2019 r., a nie od [...] .09.2020 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływana jako ppsa), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ppsa). Przenosząc określone w przepisach cyt. ustawy kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Ustawa ta określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych, w tym zasiłku pielęgnacyjnego oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Zgodnie z art. 16 tej ustawy, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osobie która ukończyła 75 lat czy też osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Jak wynika z akt sprawy, orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z [...] października 2020 r. Skarżący został uznany za osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie to zostało wydane na okres do [...] października 2022 r. Wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego Skarżący złożył [...] listopada 2020 r., wobec czego świadczenie zostało przyznane od [...] września 2020 r., która to data, jako data początkowa, stanowi istotę sporu między stronami. Mając na uwadze treść obowiązujących przepisów, należało stwierdzić, że Kolegium prawidłowo odwołało się do regulacji zawartej w art. 24 ust. 2 i ust. 2a uśr i utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji o przyznaniu zasiłku za okres od [...] września 2020 r. do [...] października 2022 r., trafnie wywiodło, że zgodnie z ust. 2 powołanego artykułu prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Niewątpliwie odstępstwem od wyrażonej powyżej zasady jest przyznanie świadczenia zgodnie z brzmieniem ust. 2a tego artykułu, a mianowicie, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, złożony zostanie wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności. Z woli ustawodawcy prawo do świadczeń (art. 24 ust. 2 uśr) co do zasady ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Jedynym odstępstwem od powyższego może być przyznanie świadczenia od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, przy spełnieniu wymogów, o których mowa w cyt. ust. 2a art. 24, tj. złożenia wniosku w ciągu trzech miesięcy, od wydania orzeczenia w tym zakresie. W przedmiotowej sprawie organ ustalił, że wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności został złożony przez Skarżącego w dniu [...] .09.2020 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w orzeczeniu z [...] .10.2020 r. postanowił zaliczyć Skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie wydane zostało na czas określony do [...] .10.2022 r. Z orzeczenia wynika, że niepełnosprawność istnieje od 9-go roku życia. Wskazania wymaga, że Skarżący już wcześniej ubiegał się o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, składając wniosek w lipcu 2020 r. W orzeczeniu o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym w dniu [...] .05.2020 r. (data złożenia wniosku [...] .11.2019 r.), którym legitymował się wówczas wnioskodawca - data powstania niepełnosprawności oznaczona została symbolem NR00. W konsekwencji organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] .07.2020 r., którą odmówił Skarżącemu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, bowiem przedłożone orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] .05.2020 r. nie wskazywało daty powstania niepełnosprawności. W dniu [...] .09.2020 r. Skarżący złożył do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wniosek w sprawie zmiany zapisu dotyczącego okresu powstania niepełnosprawności we wcześniej wydanym orzeczeniu. Wydane na podstawie tego wniosku orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z [...] .10.2020 r. wskazuje już datę powstania niepełnosprawności i jest to data przed ukończeniem przez wnioskodawcę 21-go roku życia. W konsekwencji, organ wydając decyzję przyznającą prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, uznał za datę złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności dzień [...] .09.2020 r., ponieważ na podstawie tego wniosku wydane zostało orzeczenie o stopniu niepełnosprawności będące podstawą do przyznania wnioskowanego w niniejszej sprawie zasiłku pielęgnacyjnego. Podkreślenia wymaga, że organy administracji publicznej przy rozpatrywaniu spraw, kierując się wyrażoną w art. 6 kpa zasadą legalności, zobowiązane są do działania w oparciu o obowiązujące przepisy prawa i również w granicach obowiązującego prawa rozważenia wymaga słuszny interes strony. I chociaż nie budzi wątpliwości, że interes strony skarżącej przemawia za przyznaniem zasiłku z datą wcześniejszą, to w zaistniałych okolicznościach faktycznych nie jest to prawnie dopuszczalne. Wobec jednoznacznie sformułowanych zasad dotyczących przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego nie należy do kompetencji Sądu ich modyfikowanie, wobec czego zarzuty skargi nie mogły wywołać oczekiwanego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, zasadnie zatem organ przyjął datę [...] .09.2020 r., tj. datę złożenia wniosku w sprawie zmiany orzeczenia o niepełnosprawności z [...] .03.2020 r., wskazaną w aktualnym Orzeczeniu o Stopniu Niepełnosprawności z [...] .10.2020 r. Na podstawie tego wniosku wydane zostało orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika okres powstania niepełnosprawności, pkt IV niepełnosprawność istnieje od 9. roku życia. Świadczenie zaś przysługuje wnioskodawcy spełniającemu warunek do jego przyznania - powstanie niepełnosprawności w wieku do ukończenia 21. roku życia. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, zatem decyzje organów orzekających w sprawie przyznania bądź odmowy przyznania świadczeń rodzinnych, w tym także zasiłków pielęgnacyjnych, nie mają charakteru uznaniowego. Organy przy podejmowaniu decyzji w tych sprawach muszą więc ściśle przestrzegać obowiązujących przepisów prawa, co w niniejszej sprawie oznacza związanie w zakresie określonego w art. 24 ust. 2a uśr terminu, od którego świadczenie może być przyznane. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę. Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta B., będącego siedzibą tutejszego Sądu, oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z dnia 20.09.2021 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ppsa, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.